Προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας αλλά και καταγγελία-αναφορά προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζουν πολίτες που προσπάθησαν να ενταχθούν στο πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» μέσω του ΕΣΠΑ και βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαδικασίες επιλογής που χαρακτηρίζονται από ελλείψεις και προχειρότητα.
Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» προαναγγέλλεται από τις αρχές του 2026 και ξεκίνησε επισήμως με την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης (ΚΥΑ) στις αρχές Ιουνίου. Ακολούθησε η απαραίτητη ανακοίνωση από τον πρωθυπουργό Κυρ. Μητσοτάκη, που τόνισε ότι το πρόγραμμα, ύψους 480 εκατομμυρίων ευρώ, αφορά την αύξηση της προσφοράς στέγης «μέσω της ανακαίνισης κλειστών ή παλαιών ακινήτων», αλλά και ένας ορυμαγδός από βιντεάκια στο TikTok από υπουργούς που εκθείαζαν το μέτρο.
Στην πραγματικότητα, οι ενδιαφερόμενοι που άρχισαν να μπαίνουν στη σχετική πλατφόρμα για να δουν αν είναι δικαιούχοι και να εκδώσουν «Βεβαίωση Επιλεξιμότητας» άρχισαν να βλέπουν ότι τα πράγματα ήταν αρκετά περίπλοκα. Επί εβδομάδες προσπαθούσαν να καταλάβουν γιατί δεν εμφανίζονται τα ακίνητά τους και γιατί δεν εκδίδεται «Βεβαίωση Επιλεξιμότητας», ενώ ακόμα και σήμερα, όπως καταγγέλλουν, δεν έχει εκδοθεί ο Οδηγός του προγράμματος, όπως είχε συμβεί με άλλα προγράμματα στο παρελθόν (π.χ. «Εξοικονομώ»).
Ομάδα πολιτών που βίωσαν την περιπέτεια της προσπάθειας να ενταχθούν στο πρόγραμμα συγκεντρώνουν τις εμπειρίες τους στην ηλεκτρονική διεύθυνση katagelies.anakainizo@gmail.com. Απέστειλαν ήδη τον περασμένο Αύγουστο εξώδικα στα συναρμόδια υπουργεία. Με νεότερη ανακοίνωσή τους, τώρα, δηλώνουν έτοιμοι να ζητήσουν έλεγχο νομιμότητας, καταθέτοντας αναφορά στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και καταγγελία προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ταυτόχρονα, βάσει των καταγγελιών που συγκεντρώνονται θα κατατεθεί και Αίτηση Ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη στην πρώτη φάση της υλοποίησής του στην οποία εκδίδονται μόνο Βεβαιώσεις Επιλεξιμότητας. Δηλαδή, η πλατφόρμα υποτίθεται ότι αντλεί αυτομάτως στοιχεία από επίσημες πηγές και κρίνει εάν το ψηφιακό προφίλ κάποιου (οικογενειακό, φορολογικό, περιουσιακό κ.λπ.) του επιτρέπει να είναι υποψήφιος. Μάλιστα έχει δοθεί και παράταση ώς τις 30 Σεπτεμβρίου. Μεταξύ άλλων, οι καταγγέλλοντες αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους:
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα παρουσίασε εξαρχής τεχνικές δυσλειτουργίες που στη συνέχεια διορθώθηκαν, αλλά «μέχρι και σήμερα δεν εφαρμόζονται ορθά σημαντικές διατάξεις της ΚΥΑ, ενώ παραμένει σοβαρή έλλειψη διαφάνειας κατά τον έλεγχο επιλεξιμότητας».
Οι ιδιόκτητες κατοικίες δεν εμφανίζονται καθόλου στην εφαρμογή, ενώ εμφανίζονται και ελέγχονται κατοικίες που δεν ανήκουν στον αιτούντα, αλλά μισθώνονται από αυτόν. Ο πολίτης συχνά λαμβάνει μόνο το γενικό μήνυμα ότι «δεν βρέθηκαν επιλέξιμα ακίνητα», χωρίς να του γνωστοποιείται ποιο ακίνητο ελέγχθηκε, ποιο κριτήριο δεν πληρούται ή αν ο έλεγχος απέτυχε λόγω προβλήματος στην άντληση, ταυτοποίηση ή διασταύρωση των στοιχείων.
Πέρα από την ελλιπή πληροφόρηση που παρέχει η πλατφόρμα, οι πολίτες δεν διέθεταν ούτε τον Οδηγό Εφαρμογής του Προγράμματος ούτε Οδηγίες Χρήσης της πλατφόρμας, ώστε να γνωρίζουν ποια στοιχεία ελέγχονται, από ποια μητρώα αντλούνται και τι σημαίνει κάθε αποτέλεσμα του αυτοματοποιημένου ελέγχου. Τρεις μήνες μετά την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας, ο Οδηγός εξακολουθεί να μην έχει εκδοθεί.
Το αποτέλεσμα ήταν οι μόνες πηγές επίσημης ενημέρωσης των πολιτών να είναι οι «Συχνές Ερωτήσεις» και το Helpdesk. Σε πολλές, όμως, καταγεγραμμένες περιπτώσεις, οι απαντήσεις που δόθηκαν ήταν ελλιπείς, αόριστες, ασαφείς ή και αντιφατικές, ενώ σαφώς διατυπωμένα γραπτά ερωτήματα παρέμειναν αναπάντητα.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση αποκλεισμού όσων απέκτησαν κατοικία μέσα στο 2026. Η αρχική απάντηση 4 των Συχνών Ερωτήσεων απέκλειε οριζόντια όλες τις κατοικίες που αποκτήθηκαν μετά την 31.12.2025, παρότι αυτό δεν προβλέπεται από την ΚΥΑ. Η αιτιολογία που δόθηκε ήταν ότι η πλατφόρμα δεν μπορούσε να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες διασταυρώσεις. Για τις κλειστές κατοικίες αναφερόταν μάλιστα συγκεκριμένα στην αδυναμία πρόσβασης στο Ε2 του προηγούμενου ιδιοκτήτη λόγω του ζητήματος της συναίνεσης. Μετά από πολλές διαμαρτυρίες, αντί να διορθωθεί η πλατφόρμα, άλλαξε η αιτιολόγηση: από τις Συχνές Ερωτήσεις αφαιρέθηκε η προηγούμενη εξήγηση περί αδυναμίας της πλατφόρμας να διασταυρώσει τα στοιχεία του προηγούμενου ιδιοκτήτη και πλέον αναφέρεται ότι κλειστή κατοικία που αποκτήθηκε το 2026 δεν είναι επιλέξιμη επειδή αυτό «αντίκειται στους όρους της ΚΥΑ».
Εξίσου χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των ανοικτών κατοικιών που αποκτήθηκαν το 2026. Η απάντηση 4 στις Συχνές Ερωτήσεις τις απέκλειε επίσης οριζόντια, χωρίς κάτι τέτοιο να προβλέπεται από την ΚΥΑ. Δύο μήνες αργότερα, στα τέλη Αυγούστου, η επίσημη αυτή θέση διορθώθηκε, ωστόσο η προθεσμία για τις ανοιχτές κατοικίες είχε ήδη λήξει και, πλέον, δεν δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής στους πολίτες που είχαν αποκλειστεί άδικα.