-Νέο Χωροταξικό Τουρισμού: Αυστηρότεροι κανόνες δόμησης, όρια σε νησιά και παράκτιες ζώνες, έμφαση στην ορεινή Ελλάδα
-Κριτική Κεφαλογιάννη στην διάθεση του Τέλους Ανθεκτικότητας και την απόδοσή του στις τοπικές κοινωνίες
Με στόχο να αποτελέσει την «πυξίδα» της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας για τα επόμενα χρόνια, η κυβέρνηση παρουσίασε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, επιχειρώντας -όπως τονίστηκε- τη μετάβαση «από την αποσπασματικότητα στη συνοχή», έπειτα από μία δεκαετία χωρίς επικαιροποιημένο χωροταξικό σχεδιασμό για τον Τουρισμό. Μετά τις διαμαρτυρίες των φορέων του Τουρισμού η κυβέρνηση προχωρά σε νέα διαβούλευση για το Χωροταξικό, μέχρι τις 25 Μαϊου, με την δημοσίευση της ΚΥΑ -στην οποία θα γίνουν οι παρατηρήσεις- να αναμένεται εντός της ημέρας, ενώ με την αλλαγή των ορίων των τετραγωνικών χιλιομέτρων, η Κως παραμένει στην “πρώτη κατηγορία”. Αξίζει να σημειωθεί ότι η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη τόνισε εμφατικά την ανάγκη ρύθμισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης ενώ διαφοροποιήθηκε από την κυβερνητική γραμμή υπογραμμίζοντας την ανάγκη να κατευθυνθούν -όπως άλλωστε προβλέπει ο σχετικός νόμος- τα σχετικά κονδύλια από το Τέλος Ανθεκτικότητας, σε υποδομές στις τοπικές κοινωνίες.
Το νέο πλαίσιο, που σύμφωνα με την κυβέρνηση αναμένεται να νομοθετηθεί έως το τέλος Ιουνίου, εισάγει αυστηρότερους κανόνες για τη χωροθέτηση τουριστικών επενδύσεων, νέα όρια αρτιότητας και κλινών, ειδικές προβλέψεις για νησιά και παράκτιες περιοχές, αλλά και νέο μοντέλο περιβαλλοντικής αξιολόγησης των τουριστικών μονάδων. Παράλληλα, όπως ανέφεραν οι υπουργοί όσοι έχουν εκδώσει οικοδομικές άδειες, προεδρικό διάταγμα, κ.λπ., κ.λπ., δεν επηρεάζονται από τις μεταβολές, που θα έχουν άμεση ισχύ με την δημοσίευση στο ΦΕΚ περί τα τέλη Ιουνίου.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έκανε λόγο για «ολική χωροταξική διευθέτηση του τουρισμού», σημειώνοντας ότι το νέο πλαίσιο έρχεται να απαντήσει με σαφήνεια «στο πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί η τουριστική δραστηριότητα».
«Πρόκειται για την πυξίδα του τουρισμού για τα επόμενα χρόνια. Χωρίς χωροταξικό εδώ και δέκα χρόνια, προχωρούμε τώρα σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, με βάση το σχέδιο του 2024», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «οι κανόνες θέτουν όρια, αλλά δίνουν και διαφάνεια και ασφάλεια».
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι για πρώτη φορά προχωρούν ταυτόχρονα τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια – για τον Τουρισμό, τις ΑΠΕ και τη Βιομηχανία – ώστε «να μην αλληλοσυγκρούονται», ενώ παράλληλα εξελίσσεται και ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, καθώς και οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τις περιοχές Natura.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΥΠΕΝ, το νέο Ειδικό Χωροταξικό λειτουργεί ως «ενιαίο σύστημα κανόνων για τη μετάβαση σε ένα βιώσιμο και ανθεκτικό τουριστικό μοντέλο», με τρεις βασικούς άξονες: μέτρο και ισορροπία, βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη υπογράμμισε ότι το σχέδιο «επιδέχεται αλλαγών» και πως ήδη κατά τη διαβούλευση έχουν ενσωματωθεί παρατηρήσεις και σχόλια. Όπως ανέφερε, «είναι ένα σύστημα αρχών, κατευθύνσεων και κανόνων που έρχεται να καθορίσει το σύνολο της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας στη βάση μιας ενιαίας και συνεκτικής στρατηγικής».
«Ο πυρήνας έχει το μέτρο και την ισορροπία, με ενίσχυση της ανάπτυξης, της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας, με σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες, τα μνημεία, το περιβάλλον και τον άνθρωπο ως κάτοικο και επισκέπτη», τόνισε.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη προστασίας της «ελληνικής αυθεντικότητας», σημειώνοντας ότι «δεν υπάρχει τουριστική ανάπτυξη χωρίς κανόνες και αρχές». «Πρέπει να προστατεύσουμε αυτό που κάνει την Ελλάδα ξεχωριστή. Αυτό δεν είναι παράπλευρο ζήτημα, είναι αυτό που μας κάνει ανταγωνιστικούς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πιο αναλυτικά όπως ανέφερε η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, το νέο πλαίσιο αποτελεί «ένα σύστημα αρχών, κατευθύνσεων και κανόνων» που δεν εφαρμόζεται οριζόντια, αλλά προσαρμόζεται «στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των περιοχών», στη βάση μιας ενιαίας στρατηγικής που ήδη εφαρμόζεται για τον ελληνικό τουρισμό. Στον πυρήνα της στρατηγικής αυτής, όπως είπε, βρίσκονται «το μέτρο και η ισορροπία της τουριστικής ανάπτυξης», η βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα των προορισμών, καθώς και ο σεβασμός στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, στις τοπικές κοινωνίες και στον άνθρωπο, τόσο ως κάτοικο όσο και ως επισκέπτη.
Η κα. Κεφαλογιάννη υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ολοκληρωμένη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς σαφείς κανόνες και αρχές, σημειώνοντας ότι η ολοκλήρωση και εφαρμογή του Ειδικού Χωροταξικού αποτέλεσε από την πρώτη στιγμή βασική προτεραιότητα του υπουργείου Τουρισμού.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη προστασίας της ταυτότητας της χώρας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «πρέπει να προστατεύσουμε αυτό που κάνει την Ελλάδα ξεχωριστή: το τοπίο μας, την αυθεντικότητα των νησιών μας και την πολιτιστική μας ταυτότητα». Όπως τόνισε, αυτό δεν αποτελεί «κάτι παράπλευρο», αλλά τον ίδιο τον λόγο που η Ελλάδα παραμένει ισχυρός διεθνής προορισμός.
Παράλληλα σημείωσε ότι, παρά τον έντονο διεθνή ανταγωνισμό, η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα ισχυρό brand παγκοσμίως και έχει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο από την αύξηση των διεθνών ταξιδιωτικών ροών, αρκεί – όπως είπε – να υπάρχει «επιχειρησιακό σχέδιο».
Στο πλαίσιο αυτό χαρακτήρισε το νέο χωροταξικό ως εργαλείο εφαρμογής μιας στρατηγικής δίκαιης διάχυσης της τουριστικής ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, 12 μήνες τον χρόνο, με στόχο όχι μόνο την προστασία των ώριμων προορισμών αλλά και την ανάδειξη νέων δυνατοτήτων ανάπτυξης στην «άλλη πλευρά της Ελλάδας», με αιχμή την ορεινή Ελλάδα.
Η υπουργός παρουσίασε μάλιστα το νέο πλαίσιο ως το πρώτο συνεκτικό εργαλείο για την τουριστική ανάπτυξη των ορεινών περιοχών, αναφερόμενη στη δυνατότητα λειτουργίας χιονοδρομικών κέντρων όλο τον χρόνο, στη δημιουργία δραστηριοτήτων αναψυχής, στη θέσπιση του προϊόντος «Προορισμός Βιώσιμου Ορεινού Τουρισμού», αλλά και στη δυνατότητα ανάπτυξης ήπιων μορφών φιλοξενίας, όπως glamping και ορειβατικά καταφύγια.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει για τον εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος, όπως η απλοποίηση αδειοδοτήσεων για μαρίνες, σύνθετα τουριστικά καταλύματα και condo hotels, καθώς και στη θεσμοθέτηση του glamping ως μορφής ήπιας ανάπτυξης με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις πιέσεις που προκαλούν η κλιματική κρίση και η αύξηση των τουριστικών ροών, χαρακτηρίζοντας την ανθεκτικότητα των προορισμών κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον του ελληνικού τουρισμού.
Σύμφωνα με την υπουργό, το νέο χωροταξικό κατευθύνει την ανάπτυξη προς πέντε βασικούς στόχους: τη χρονική και χωρική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, την προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων, τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ περιφερειών, την απλούστευση των διαδικασιών χωροθέτησης και την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών, όπως μεταφορές, περιβαλλοντικές και ψηφιακές υποδομές.
Ξεχωριστή θέση στην τοποθέτησή της είχε η πράσινη μετάβαση του τουρισμού. Η υπουργός υπενθύμισε ότι από τον Ιανουάριο του 2025 εφαρμόζεται νέο σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης των τουριστικών καταλυμάτων, το οποίο αξιολογεί την απόδοση σε τομείς όπως η ύδρευση, η ενέργεια και η διαχείριση αποβλήτων. Όπως σημείωσε, το σύστημα αυτό συνδέεται πλέον με το χωροταξικό πλαίσιο μέσω κινήτρων για νέες επενδύσεις ή επεκτάσεις μονάδων που επιτυγχάνουν υψηλή περιβαλλοντική απόδοση.
Η κα. Κεφαλογιάννη αναφέρθηκε και στη βραχυχρόνια μίσθωση, σημειώνοντας ότι οι πιέσεις στους προορισμούς δεν προέρχονται μόνο από τα ξενοδοχεία αλλά και από άλλες δραστηριότητες. Όπως είπε, «χρειάζεται συνολική ματιά και όχι αποσπασματικές προσεγγίσεις», υπενθυμίζοντας ότι ήδη έχουν θεσπιστεί λειτουργικές και ποιοτικές προδιαγραφές για τα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης, ενώ πλέον μέσα από το χωροταξικό θα τίθενται και κατευθύνσεις ανάπτυξης ανά ζώνη κατηγοριοποίησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε επίσης στις δημόσιες υποδομές, σημειώνοντας ότι «ποιοτικός τουρισμός σημαίνει σύγχρονες υποδομές», όχι μόνο τουριστικές αλλά και οδικά δίκτυα, περιβαλλοντικές και ψηφιακές υποδομές, καθώς και υποδομές υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό υποστήριξε την ανάγκη αξιοποίησης όλων των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς και την ανταποδοτική αξιοποίηση του τέλους ανθεκτικότητας και του τέλους κρουαζιέρας για έργα αναβάθμισης των προορισμών και ενίσχυσης της ανθεκτικότητάς τους.
Κλείνοντας, η υπουργός χαρακτήρισε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο «κρίσιμο εργαλείο» για ένα πιο ανθεκτικό και ισορροπημένο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, με στόχο – όπως είπε – «η δυναμική του τουρισμού να μετατραπεί σε ουσιαστική ευημερία για τις τοπικές κοινωνίες, με δίκαιη κατανομή του οφέλους και ανταποδοτικότητα για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία».
Οι 5 στρατηγικοί άξονες
Το νέο χωροταξικό οργανώνεται γύρω από πέντε στρατηγικούς άξονες: χρονική και χωρική διάχυση της ανάπτυξης, προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων, μείωση ανισοτήτων, απλούστευση διαδικασιών και ανάπτυξη υποδομών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αποσυμφόρηση των ώριμων προορισμών και στην ανάδειξη της «άλλης πλευράς της Ελλάδας», με έμφαση στην ορεινή Ελλάδα και στους εναλλακτικούς προορισμούς.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΔΩ
Η κ. Κεφαλογιάννη χαρακτήρισε το νέο πλαίσιο «το πρώτο συνεκτικό αναπτυξιακό εργαλείο για την ορεινή Ελλάδα», ενώ θεσπίζεται και ο όρος «Προορισμός Βιώσιμου Ορεινού Τουρισμού». Παράλληλα προβλέπεται λειτουργία χιονοδρομικών κέντρων όλο τον χρόνο, ανάπτυξη ορειβατικών καταφυγίων και glamping, καθώς και ειδικό πρόγραμμα προβολής της ορεινής Ελλάδας.
Νέα κατηγοριοποίηση και αυστηρότεροι όροι δόμησης
Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού αποτελεί η κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου με βάση την ένταση και την ωριμότητα του τουριστικού φαινομένου, αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Οι περιοχές, όπως είχε γράψει το money-tourism.gr διακρίνονται σε πέντε βασικές κατηγορίες:
περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης,
αναπτυγμένες περιοχές,
αναπτυσσόμενες περιοχές,
περιοχές πρώιμης ανάπτυξης,
περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης.
Παράλληλα προβλέπονται ειδικές κατηγορίες για νησιά, παράκτιες ζώνες, ορεινές περιοχές, μητροπολιτικές περιοχές, αρχαιολογικούς χώρους, προστατευόμενους οικισμούς και περιοχές Natura. Μάλιστα, σε περίπτωση επικάλυψης καθεστώτων, θα υπερισχύουν οι αυστηρότερες προβλέψεις προστασίας του περιβάλλοντος.
Στο πλαίσιο αυτό εισάγονται αυστηρότεροι όροι αρτιότητας για νέες τουριστικές αναπτύξεις:
16 στρέμματα στις περιοχές κατηγορίας Α,
12 στρέμματα στις περιοχές κατηγορίας Β,
8 στρέμματα στις περιοχές Γ έως Ε.
Ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι η ρύθμιση αφορά ήδη 18 περιοχές της χώρας και συνδέεται με την προσπάθεια περιορισμού της υπερδόμησης και της άναρχης τουριστικής επέκτασης.
Παράλληλα, θεσπίζονται και όρια δυναμικότητας σε νησιωτικές περιοχές, με ανώτατο αριθμό 100 κλινών στις περιοχές κατηγορίας Α και 350 κλινών στις περιοχές κατηγορίας Β.
Για τα νησιά, η κατηγοριοποίηση γίνεται και με βάση την έκταση, ενώ προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για μικρά νησιά κάτω των 1.000 στρεμμάτων.
Οι κλίνες
Σε ό,τι αφορά τις τουριστικές κλίνες, το νέο Ειδικό Χωροταξικό εισάγει – για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο – ανώτατα όρια δυναμικότητας στις νέες τουριστικές αναπτύξεις, κυρίως στα νησιά και στις περιοχές αυξημένης τουριστικής πίεσης, συνδέοντας πλέον τη δόμηση με τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού.
Ειδικότερα, το σχέδιο προβλέπει:
Περιοχές Κατηγορίας Α (Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης)
Πρόκειται για περιοχές με ιδιαίτερα υψηλή τουριστική επιβάρυνση, περιβαλλοντική ευαισθησία ή κορεσμό.
Σε αυτές τίθεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές αναπτύξεις στα νησιά.
Παράλληλα, απαιτείται και αυξημένη αρτιότητα, στα 16 στρέμματα.
Περιοχές Κατηγορίας Β (Αναπτυγμένες Περιοχές)
Πρόκειται για περιοχές με ισχυρή τουριστική δραστηριότητα αλλά μικρότερη πίεση σε σχέση με την κατηγορία Α.
Το ανώτατο όριο ορίζεται στις 350 κλίνες, ενώ η ελάχιστη αρτιότητα διαμορφώνεται στα 12 στρέμματα.
Περιοχές Κατηγορίας Γ έως Ε
Αφορούν αναπτυσσόμενες περιοχές, περιοχές πρώιμης ανάπτυξης και περιοχές ειδικής ενίσχυσης ανάπτυξης.
Για αυτές δεν προβλέπεται οριζόντιο ανώτατο όριο κλινών στο βασικό πλαίσιο, ωστόσο η ανάπτυξη συνδέεται με ειδικότερους όρους χωρικής οργάνωσης και φέρουσας ικανότητας. Η ελάχιστη αρτιότητα ορίζεται στα 8 στρέμματα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στα νησιά εφαρμόζεται και δεύτερη κατηγοριοποίηση με βάση την έκταση:
Ομάδα Ι: Νησιά άνω των 250 τ.χλμ.
Ομάδα ΙΙ: Νησιά από 20 έως 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται όριο έως 100 κλίνες
Ομάδα ΙΙΙ: Νησιά κάτω των 20 τ.χλμ., επίσης με όριο έως 100 κλίνες.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για πολύ μικρά νησιά κάτω των 1.000 στρεμμάτων, όπου αναμένεται ακόμη αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας.
Η λογική του νέου πλαισίου, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, είναι ότι «η ανάπτυξη συνδέεται πλέον με τη φέρουσα ικανότητα», ώστε να περιοριστεί η υπερσυγκέντρωση μεγάλων μονάδων σε κορεσμένους προορισμούς και να ενισχυθεί ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης.
Αυστηρό πλαίσιο για ακτές και υδάτινους πόρους
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των παράκτιων ζωνών και των φυσικών πόρων.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει πλήρη απαγόρευση διαμορφώσεων και κατασκευών στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή, με εξαίρεση μόνο έργα πρόσβασης ΑμεΑ, ασθενοφόρων και όσα προβλέπονται από τη σχετική νομοθεσία.
Παράλληλα, για τις νέες τουριστικές εγκαταστάσεις:
συνίσταται η χρήση θαλασσινού νερού στις πισίνες,
προτείνεται υποχρεωτική εγκατάσταση δεξαμενών συλλογής όμβριων υδάτων,
ενισχύεται συνολικά η ορθολογική διαχείριση υδάτινων πόρων.
Πράσινη μετάβαση και νέο περιβαλλοντικό σύστημα αξιολόγησης
Το χωροταξικό συνδέεται άμεσα με την πράσινη μετάβαση του τουρισμού μέσω νέου συστήματος περιβαλλοντικής κατάταξης των τουριστικών μονάδων, το οποίο θα αξιολογεί την απόδοση σε τομείς όπως:
ενέργεια,
ύδρευση,
διαχείριση αποβλήτων.
Το σύστημα θα είναι υποχρεωτικό για τα κύρια καταλύματα, ενώ προβλέπονται κίνητρα για αναβάθμιση σε ανώτερη κατηγορία ή επέκταση υφιστάμενων μονάδων.
Βραχυχρόνιες μισθώσεις και υποδομές
Για τη βραχυχρόνια μίσθωση, η κα. Κεφαλογιάννη ανέφερε ότι «χρειάζεται συνολικό σχέδιο και όχι αποσπασματικότητα», σημειώνοντας ότι το νέο χωροταξικό θα λειτουργήσει ως βασικό εργαλείο για τη θέσπιση κανόνων ανά περιοχή.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις υποδομές, με σύνδεση της τουριστικής ανάπτυξης με οδικά δίκτυα, περιβαλλοντικές και ψηφιακές υποδομές, καθώς και με την αξιοποίηση του τέλους ανθεκτικότητας και του τέλους κρουαζιέρας για ανταποδοτικά έργα στις τοπικές κοινωνίες.
Η υπουργός Τουρισμού σημείωσε ότι «το τέλος κρουαζιέρας είναι καλό παράδειγμα επιμερισμού πόρων» και πρόσθεσε ότι «ανάλογα θα πρέπει να κινηθεί και η ανταποδοτικότητα του τέλους ανθεκτικότητας».
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, επενδυτικά σχέδια που έχουν ήδη υποβάλει ΣΜΠΕ ή ΜΠΕ δεν επηρεάζονται από τις νέες ρυθμίσεις.
Η παρουσίαση του νέου χωροταξικού εντάσσεται, σύμφωνα με την κυβέρνηση, σε μία ευρύτερη «χωροταξική μεταρρύθμιση», που φιλοδοξεί να συνδέσει για πρώτη φορά τον τουρισμό, το περιβάλλον και την ανάπτυξη μέσα από ένα ενιαίο και συντονισμένο πλαίσιο κανόνων.
Q&A
Τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού έδωσαν στην δημοσιότητα τις ακόλουθες ερωτήσεις-απαντήσεις για τα βασικά θέματα:
1. Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ);
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα. To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο- μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.
Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.
Με απλά λόγια, το ΕΧΠ-Τ:
βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,
οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,
προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,
δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,
και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.
2. Γιατί δεν υπήρχε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μέχρι σήμερα;
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του – και όχι την ουσία των προβλέψεών του.
Έτσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.
Σε αυτή την κατεύθυνση, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καλύψει το υφιστάμενο κενό και να θέσει σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την τουριστική ανάπτυξη σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.
3. Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ;
Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.
Παράλληλα, προωθεί τη διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερες περιοχές της χώρας, τη στήριξη ειδικών και θεματικών μορφών τουρισμού, καθώς και τη σύνδεση του τουρισμού με τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και άλλους τομείς της οικονομίας, ώστε να ενισχύεται συνολικά η τοπική ανάπτυξη και η τουριστική εμπειρία.
Το ΕΧΠ-Τ στοχεύει επίσης στην καλύτερη οργάνωση και διαχείριση των τουριστικών προορισμών, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται αυξημένες πιέσεις, στη διαμόρφωση σαφέστερων κανόνων χωροθέτησης τουριστικών δραστηριοτήτων και στον αποτελεσματικότερο συντονισμό όλων των επιπέδων χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
Επιπλέον, δίνει κατευθύνσεις για την ενίσχυση βασικών υποδομών, όπως οι μεταφορές, οι περιβαλλοντικές και οι ψηφιακές υποδομές, ενώ κεντρικό στοιχείο του αποτελεί η προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών δραστηριοτήτων, με στόχο μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη.
4. Πώς κατηγοριοποιούνται οι περιοχές βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας και με ποιο κριτήριο έγινε αυτή η κατηγοριοποίηση;
Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.
Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:
(Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,
(Β) Αναπτυγμένες περιοχές,
(Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,
(Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και
(Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα. Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε επόμενες ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.
5. Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατανομής;
Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α–Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι–ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.
Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.
Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.
Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.
Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.
Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.
Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.
Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο
προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.
6. Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά κατηγορία);
Μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ και Δ, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι: (Α) 16 στρέμματα, (Β) 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές (Γ) και (Δ) ΚΑΙ (Ε) προϋπόθεση είναι τα 8 στρέμματα.
Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μόνο μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.
7. Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη;
Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου.
Ειδικότερα, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του τοπίου, στη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών και στην πιο οργανωμένη ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.
8. Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών;
Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη. Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.
9. Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;
Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:
α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,
β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,
γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,
δ) Περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.
10. Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια;
Υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.
11. Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό;
Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά.
Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.
12. Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτηθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που παρουσιάζεται σήμερα;
Το κείμενο που λαμβάνει δημοσιότητα σήμερα είναι στο συντριπτικό του ποσοστό το ίδιο με αυτό που βγήκε σε διαβούλευση το 2024. Οι όποιες αλλαγές στις ρυθμίσεις και στις κατευθύνσεις που προβλέπονται προέκυψαν κυρίως από τα σχόλια της διαβούλευσης αλλά και την πολιτική βούληση των δύο Υπουργείων που εισηγούνται το Σχέδιο της ΚΥΑ για αυξημένη περιβαλλοντική προστασία του νησιωτικού χώρου, των ευαίσθητων τοπίων, των περιοχών Natura, καθώς και του περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές και στον έξωαστικό χώρο. Οι ρυθμίσεις αυτές έχουν ένα σαφές περιβαλλοντικό αποτύπωμα και παράλληλα ενισχύουν και ενθαρρύνουν την ήπια τουριστική ανάπτυξη και ένα σύγχρονο τουριστικό μοντέλο αυξημένων περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Παράλληλα, η διαφοροποίηση έγκειται και στο γεγονός ότι στα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ της διαβούλευσης και της σημερινής παρουσίασης έχουν εκπονηθεί αρκετά Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια με μελέτες Φέρουσας Ικανότητας που η αξιολόγηση των δεικτών τους οδήγησε στην λήψη αυστηρότερων μέτρων ως προς τη δόμηση.
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Σημαντικές αλλαγές στο Χωροταξικό: Διαβούλευση και μεταβολή ορίων | Στην πρώτη κατηγορία η Κως, μέχρι 25 Μαϊου οι παρατηρήσεις στην ΚΥΑ | Τι προβλέπεται | ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ | Q&A appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα