Από μια οικογενειακή επιχείρηση με κύκλο εργασιών μικρότερο των 5 εκατ. ευρώ σε έναν από τους πλέον προβεβλημένους και κερδοφόρους παίκτες της ελληνικής ανακύκλωσης. Η διαδρομή της ΤΕΧΑΝ των αδελφών Παναγιώτη, διευθύνοντος συμβούλου της ΤΕΧΑΝ και Απόστολου Μούργου, προέδρου της εταιρείας, συμπίπτει χρονικά με την εξάπλωση των περίφημων «Σπιτιών Ανακύκλωσης», τις δημόσιες συμβάσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ και την ένθερμη υποστήριξη που έλαβε το συγκεκριμένο μοντέλο μετά το 2019 από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Σήμερα, ωστόσο, αυτή η επιχειρηματική «επιτυχία» βρίσκεται αντιμέτωπη με έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, πορίσματα δημοσιονομικών ελέγχων, δημοσιονομικές διορθώσεις, μια ανοιχτή σύγκρουση για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων στην Αττική και σκληρές καταγγελίες της αντιπολίτευσης για «σκάνδαλο μεγατόνων». Ταυτόχρονα, οι εταιρείες που συνδέθηκαν με την πρώτη γενιά των «σπιτιών» βρίσκονται μπροστά στην επόμενη και ακόμα μεγαλύτερη αγορά: την προμήθεια χιλιάδων αυτόματων μηχανημάτων επιστροφής συσκευασιών για το νέο σύστημα εγγυοδοσίας.
Οι οικονομικές καταστάσεις της ΤΕΧΑΝ και της σταθερής συνεργάτιδάς της ENVIPCO HELLAS, όπως εμφανίζονται στο ΓΕΜΗ, αποτυπώνουν το μέγεθος της επιχειρηματικής έκρηξης. Το 2021 η ΤΕΧΑΝ εμφάνιζε κύκλο εργασιών 4,95 εκατ. ευρώ. Εναν χρόνο αργότερα οι πωλήσεις της έφτασαν τα 17,91 εκατ. ευρώ και το 2023 εκτοξεύτηκαν στα 74,61 εκατ., με κέρδη προ φόρων 24,44 εκατ. ευρώ. Το 2024 ο τζίρος υποχώρησε στα 60,68 εκατ. ευρώ, παρέμεινε όμως πολλαπλάσιος εκείνου του 2021, ενώ τα κέρδη προ φόρων διαμορφώθηκαν σε 14,32 εκατ. ευρώ. Μέσα στην τριετία 2022-2024 η ΤΕΧΑΝ πραγματοποίησε συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 153 εκατ. ευρώ. Για τη χρήση του 2024 η διοίκησή της πρότεινε, μάλιστα, τη διανομή μερίσματος ύψους 7 εκατ. ευρώ.
Παράλληλη ήταν η απογείωση της ENVIPCO HELLAS, της εταιρείας που συναρμολογεί και διαθέτει χονδρικά τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης και αποτελεί σταθερό εταίρο της ΤΕΧΑΝ. Από μηδενικό κύκλο εργασιών το 2021, η ENVIPCO HELLAS πέρασε σε πωλήσεις 5,22 εκατ. ευρώ το 2022, 29,75 εκατ. το 2023 και 15,27 εκατ. ευρώ το 2024. Από ζημιές περίπου 787.000 ευρώ το 2022, εμφάνισε κέρδη προ φόρων 2,68 εκατ. ευρώ το 2023 και 1,68 εκατ. ευρώ το 2024.
Αθροιστικά, οι δύο συνεργαζόμενες εταιρείες ξεπέρασαν τα 203 εκατ. ευρώ σε κύκλο εργασιών μέσα σε μόλις τρία χρόνια. Η οικονομική άνοδος δεν συνιστά από μόνη της απόδειξη παρανομίας ή υπερκοστολόγησης. Αποτυπώνει, όμως, το μέγεθος της νέας αγοράς που δημιουργήθηκε από τις δημόσιες προμήθειες των πολυκέντρων και θέτει ένα αυτονόητο ερώτημα: Σε ποιον βαθμό η οικονομική μεγέθυνση προήλθε από συμβάσεις των οποίων το κόστος και οι όροι ελέγχονται σήμερα από τις αρμόδιες Αρχές;
Κυβερνητικές πλάτες
Η εκτόξευση της ΤΕΧΑΝ δεν συντελέστηκε σε πολιτικό κενό. Τη στενή σχέση ανάμεσα στη δημόσια προβολή της εταιρείας και στην κυβερνητική πολιτική μετά το 2019 την έχει καταγράψει αναλυτικά η «Εφ.Συν.» (π.χ. «Χρυσές μπίζνες με τα “Σπιτάκια”», Άρης Χατζηγεωργίου, 27/7/ 2026). Τον Δεκέμβριο του 2019, λίγους μήνες μετά την εκλογή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε τη Μονάδα Παραγωγής Μηχανημάτων Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης στην Ελλάδα, η οποία παρουσιάστηκε τότε ως η πρώτη μονάδα της ENVIPCO εκτός Ηνωμένων Πολιτειών και ως προϊόν της σύμπραξής της με την ΤΕΧΑΝ. Ο πρωθυπουργός είχε τότε υποσχεθεί «τετραπλό όφελος για τον πολίτη»: αποτελεσματική απαλλαγή από τα απορρίμματα, προστασία του περιβάλλοντος, οικονομικό κίνητρο για την επιστροφή των συσκευασιών και μείωση των δημοτικών τελών. Συνεχάρη, μάλιστα, ονομαστικά τις δύο εταιρείες, παρουσιάζοντας τη μονάδα ως υποδομή που θα έκανε την Ελλάδα κομβικό παράγοντα στην «πράσινη καινοτομία».
Η αποτίμηση επτά χρόνια αργότερα απέχει πολύ από τις εξαγγελίες. Η ανακύκλωση παρέμενε περίπου στο 18%, έναντι στόχου 60% για το 2030, ενώ περίπου το 80% των απορριμμάτων εξακολουθούσε να οδηγείται σε ταφή.
Τα δημοτικά τέλη όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν, ενώ το κίνητρο των «σπιτιών» περιοριζόταν σε μόλις ένα ευρώ για κάθε 33 συσκευασίες. Μετά τα εγκαίνια του 2019 και εν μέσω πανδημίας άρχισε η μαζική τοποθέτηση των πολυκέντρων σε πλατείες και κοινόχρηστους χώρους. Στις φιέστες εμφανίζονταν, μαζί με τον Τζέφρι Πάιατ, στελέχη της κυβέρνησης, ενώ κατά την περίοδο που ο Τάκης Θεοδωρικάκος ήταν υπουργός Εσωτερικών, η ανταποδοτική ανακύκλωση απέκτησε κεντρική θέση στην κυβερνητική επικοινωνία.
Σύντομα ξέσπασε εσωτερικός κυβερνητικός πόλεμος. Δημοσιεύματα της εποχής κατηγορούσαν τον τότε υπουργό Περιβάλλοντος Κωστή Χατζηδάκη, επειδή ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης δεν ενέκρινε το επιχειρησιακό πρόγραμμα του συστήματος. Στον ανασχηματισμό των αρχών του 2021, υπό τον νέο πλέον υπουργό Περιβάλλοντος Κώστα Σκρέκα, ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) ενέκρινε τελικά το επιχειρησιακό πρόγραμμα και άνοιξε ο δρόμος για τη γενικευμένη εγκατάσταση των «σπιτιών». Είναι αυτή ακριβώς η περίοδος κατά την οποία αρχίζει η θεαματική οικονομική άνοδος των δύο συνεργαζόμενων εταιρειών: από τα 4,95 εκατ. ευρώ τζίρου της ΤΕΧΑΝ και τον μηδενικό τζίρο της ENVIPCO HELLAS το 2021, στα περισσότερα από 200 εκατ. ευρώ αθροιστικών πωλήσεων την επόμενη τριετία.
Τα «χρυσά» πολυκέντρα
EUROKINISSI
Κατά την περίοδο που ο Τάκης Θεοδωρικάκος ήταν υπουργός Εσωτερικών, η ανταποδοτική ανακύκλωση απέκτησε κεντρική θέση στην κυβερνητική επικοινωνία
Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκονται οι συμβάσεις για περίπου 240 πολυκέντρα ανακύκλωσης σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη. Τα συστήματα αποκτήθηκαν με ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση, σε τιμές που έφταναν περίπου τις 300.000 ευρώ ανά εγκατάσταση. Πορίσματα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου έθεσαν ζήτημα περιορισμού του ανταγωνισμού και σύγκρισης με σημαντικά χαμηλότερες τιμές άλλου εξοπλισμού.
Η θέση της εταιρείας
Η σύγκριση αμφισβητείται κατηγορηματικά από την ΤΕΧΑΝ. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι συγκρίνονται ανόμοια προϊόντα και ότι ανταγωνιστική προσφορά για ολοκληρωμένο πολυκέντρο ανερχόταν επίσης περίπου στις 332.000 ευρώ με ΦΠΑ. Επικαλείται, ακόμα, την απόφαση 1345/2024 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, κατά την ερμηνεία της, απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί υπερκοστολόγησης και φωτογραφικών όρων. Το ποια σύγκριση είναι τεχνικά και οικονομικά ορθή αποτελεί πλέον αντικείμενο της δικαστικής έρευνας.
Σημειώνεται, πάντως, ότι η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) εντόπισε σειρά παρατυπιών στις συγχρηματοδοτούμενες προμήθειες, με αποτέλεσμα να επιβληθούν δημοσιονομικές διορθώσεις στους φορείς που αγόρασαν τα μηχανήματα στην Αττική, την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Παρά τη σοβαρότητα των ευρημάτων, τα πορίσματα δεν δημοσιοποιήθηκαν επισήμως και για μεγάλο διάστημα δεν καταγράφηκε ελληνική εισαγγελική παρέμβαση.
Η υπόθεση πέρασε σε νέα φάση με την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι σε γραφεία και εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ και της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης, με τη συμμετοχή αρμόδιων ελεγκτικών υπηρεσιών και την κατάσχεση ψηφιακού και συμβατικού υλικού.
Συμβάσεις 126 εκατ. ευρώ
Το ενδιαφέρον των ελεγκτικών αρχών δεν περιορίζεται στην τιμή αγοράς των πολυκέντρων. Δεν εξετάζεται μόνο εάν το Δημόσιο αγόρασε υπερβολικά ακριβό εξοπλισμό, αλλά και τι ακριβώς παραδόθηκε, πώς λειτούργησε, ποιες ποσότητες ανακυκλώθηκαν και κατά πόσο τηρήθηκαν οι όροι της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
«Σπιτάκια» χωρίς υποστήριξη
Ενώ οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, η ΤΕΧΑΝ ανακοίνωσε μέσα στον Ιούλιο ότι σταματά την υποστήριξη των πολυκέντρων ανακύκλωσης στην Αττική και καλεί δήμους και αρμόδιους φορείς να αναλάβουν τη λειτουργία τους. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι υποχρεώσεις της είχαν ολοκληρωθεί και ότι ήδη από το 2022 είχε παραδώσει τους κωδικούς της ηλεκτρονικής πλατφόρμας μέσω της οποίας παρακολουθούνται οι βλάβες και οι ποσότητες υλικών. Ο Ειδικός Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ), από την άλλη πλευρά, έχει εγείρει ζήτημα περίπου 15.000 τόνων ανακυκλώσιμων υλικών που φέρεται να συλλέχθηκαν μέσω του δικτύου αλλά να μην αποδόθηκαν στον Σύνδεσμο και φέρεται να έχει προχωρήσει σε εξώδικες ενέργειες και αγωγές κατά της ΤΕΧΑΝ.
Διαβάστε περισσότερα