Κόλαφος για το κυβερνητικό αφήγημα περί οικονομικής ευημερίας αποτελεί η νέα έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου που βασίζεται στα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η έρευνα που ήρθε σήμερα στη δημοσιότητα παρουσιάζει μεταξύ πολλών άλλων πως οι μισθοί στην Ελλάδα παρέμειναν στάσιμοι για δύο συναπτά έτη, αναδεικνύοντας τις αντιφάσεις του ελληνικού «success story», καθώς από τη μια έχουμε από τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ε.Ε. και σταθερή μείωση της ανεργίας, αλλά η πλειονότητα του πληθυσμού αιμορραγεί οικονομικά υπό το βάρος του πληθωρισμού και της ληστρικής ακρίβειας.
Οι υψηλοί ρυθμοί πληθωρισμού το 2022 και 2023 επηρέασαν αρνητικά τους πραγματικούς μισθούς, αν και η τάση αυτή φαίνεται να αντιστράφηκε το 2024. Ωστόσο, ο υψηλός δομικός πληθωρισμός, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 3,6% το 2025, περιόρισε την αύξηση των πραγματικών μισθών. Ο Πίνακας Α.5 παρουσιάζει τα στοιχεία της ΕΕ για την πραγματική αμοιβή των εργαζομένων ως ποσοστιαία μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παρά την πρόσφατη βελτίωση, ο καθαρός μέσος μηνιαίος μισθός προσαρμοσμένος ως προς το κόστος ζωής, εξακολουθεί να παραμένει σημαντικά χαμηλότερος στην Ελλάδα σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες της ΕΕ, τονίζει η έκθεση.
Παράλληλα, υπογραμμίζει πως περαιτέρω αύξηση των μισθών θα είναι ωφέλιμη τόσο σε μικροοικονομικό επίπεδο, μέσω της ενίσχυσης του βιοτικού επιπέδου των νοικοκυριών, όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο, μέσω της τόνωσης της συνολικής ζήτησης, στο βαθμό που συνοδεύεται από διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη και βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία όπως είδαμε παραπάνω, παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα στην Ελλάδα.
Θα αυξηθεί ο πληθωρισμός και το 2026
Ο «υπαίτιος» του ροκανίσματος των εισοδημάτων, δηλαδή ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να πονοκεφαλιάζει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής καθώς θα επιμείνει και το 2026.
Όπως αναφέρει η έκθεση, παρά τη συνολική σταθεροποίηση του πληθωρισμού το 2025 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, εξακολουθούν να εντοπίζονται επιμέρους πληθωριστικές πιέσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών.
Συγκεκριμένα, ο πληθωρισμός, αν και υποχώρησε οριακά το 2025, αναμένεται να επιταχυνθεί στο 3,2% το 2026, με αποκλιμάκωση στο
2,4% να προβλέπεται για το 2027. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν ήδη αυτή την ανοδική τάση, με τον πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 4,6% τον Απρίλιο του 2026.
Πιο αναλυτικά, η υψηλότερη ετήσια αύξηση καταγράφεται στον κλάδο «Εστιατόρια και ξενοδοχεία» (+5,6%), ενώ η κατηγορία «Ένδυση και υποδήματα» (+4,7%) παρουσίασε επίσης αξιοσημείωτη αύξηση, γεγονός που αντανακλά τις συνεχιζόμενες πιέσεις στις τιμές των βασικών καταναλωτικών αγαθών.
Σημαντική μεταβολή των τελευταίων μηνών αφορά την κατηγορία «Στέγαση, νερό, ηλεκτρισμός και φυσικό αέριο», όπου ο ετήσιος ρυθμός αύξησης διαμορφώθηκε στο +5,5%, το οποίο συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις έντονες αυξήσεις στα κόστος στέγασης, αντανακλώντας τις συνεχιζόμενες πιέσεις στην στεγαστική αγορά. Σε επίπεδο ευρύτερων κατηγοριών, οι «υπηρεσίες» καταγράφουν άνοδο 4,8%, έναντι μόλις 1,1% στα «αγαθά».
«Καμπανάκι» για το χρέος
Παρά την αισθητή μείωση του δημοσίου χρέους ως προς το ποσοστό του ΑΕΠ, η έκθεση εφιστά την προσοχή καθώς η σταθερή πτώση του χρέους θα συνεχιστεί μόνο με ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα αλλά και ευνοϊκά επιτόκια.
Όπως αναφέρει η έκθεση, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ για το 2025 διαμορφώνεται στο
146,1%, καταγράφοντας μείωση κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2024. Η αποκλιμάκωση αυτή εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και το 2026, με το χρέος να υποχωρεί περαιτέρω κατά 9,3 ποσοστιαίες μονάδες και να διαμορφώνεται στο 136,8% του
ΑΕΠ. Αν οι προβλέψεις αυτές επαληθευτούν, το δημόσιο χρέος της χώρας αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το όριο του 140% του ΑΕΠ, ένα ορόσημο με ιδιαίτερο συμβολισμό για τη μακροχρόνια προσπάθεια δημοσιονομικής σταθεροποίησης. Η αποκλιμάκωση προβλέπεται να συνεχιστεί μέχρι και το 2029 φτάνοντας κάτω από το 120% του ΑΕΠ.
Η εξέλιξη αυτή οφείλεται πρωτίστως στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη του ΑΕΠ και τη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης Προόδου 2026 για τη δυναμική του χρέους, προκύπτει ότι η συνεισφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ ανήλθε σε 4,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, με την ίδια να εκτιμάται μειούμενη σε 3,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026.
Συνάμα, η διαφορά μεταξύ του έμμεσου επιτοκίου δανεισμού και του ρυθμού μεταβολής του ονομαστικού ΑΕΠ (snowball effect), άσκησε ισχυρή ευνοϊκή επίδραση 4,1 ποσοστιαίων μονάδων το 2025, ενώ αναμένεται να διατηρηθεί στις 4,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026.
Η δυναμική αυτή τροφοδοτείται αφενός από τον ρυθμό πραγματικής ανάπτυξης, ο οποίος άσκησε πτωτική πίεση στον δείκτη κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, με αντίστοιχη εκτίμηση 2,7 μονάδων το 2026, και αφετέρου από την επίδραση του πληθωρισμού, ο οποίος συνέβαλε στην περαιτέρω μείωσή του κατά 4,2 ποσοστιαίες μονάδες, με εκτιμώμενη συνεισφορά 4,5 μονάδων το 2026.
Την παραπάνω δυναμική επιβεβαιώνουν οι συγκλίνουσες αναλύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του ΔΝΤ και του ΟΟΣΑ. Οι δύο πρώτοι συμφωνούν ότι η αποκλιμάκωση βασίζεται τόσο στο ευνοϊκό snowball effect όσο και στα ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία, όπως υπογραμμίζουν, υποστηρίζονται ενεργά από την αποτελεσματική πάταξη της φοροδιαφυγής. Παράλληλα, η πορεία αυτή επιταχύνθηκε και από στρατηγικές διαχειριστικές παρεμβάσεις, με το ΔΝΤ να αναδεικνύει την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του
μηχανισμού στήριξης.
Ωστόσο, παρά τη θετική αποτίμηση της τρέχουσας πορείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΔΝΤ υιοθετούν μια σαφώς πιο συντηρητική στάση στις μεσοπρόθεσμες προβλέψεις τους για την ανάπτυξη, γεγονός που καθιστά λιγότερο ευνοϊκή την προβλεπόμενη τροχιά του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Αντιθέτως ο ΟΟΣΑ, τονίζοντας το ιστορικά υψηλό πλεόνασμα του 2025 καθώς και την προβλεπόμενη διατήρηση των πλεονασμάτων το 2026 και 2027, εμφανίζεται ελαφρώς πιο αισιόδοξος από το Υπουργείο Οικονομικών.
Επομένως, παρότι η θετική διαφορά μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων συμβάλλει στην μείωση του χρέους, αυτό δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο, διότι τα επιτόκια διατηρούνται χαμηλά μόνο όσο η δημοσιονομική πολιτική παραμένει προσεκτική· διαφορετικά, οι αγορές αυξάνουν το κόστος δανεισμού και επηρεάζονται αρνητικά η εμπιστοσύνη και η ανάπτυξη. Καθώς περίπου το 70% του δημόσιου χρέους που ανήκει σε ευρωπαϊκούς θεσμούς θα αποπληρώνεται έως το 2070, το τμήμα του χρέους που θα κατέχεται από ιδιώτες αναμένεται να αυξηθεί.
Για να μην αυξηθεί υπερβολικά το νέο ιδιωτικά κατεχόμενο χρέος και για να διατηρηθεί η σταθερότητα, απαιτούνται πρωτογενή πλεονάσματα. Έτσι, η δημοσιονομική πολιτική χρειάζεται να παραμείνει προληπτική, ώστε η πορεία του χρέους να συνεχίσει να βελτιώνεται.
Αξίζει να τονιστεί ότι, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση του χρέους, απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση λόγω του υψηλού επιπέδου χρέους της ελληνικής οικονομίας, το οποίο παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ, και υπερβαίνει κατά πολύ τον στόχο του κανόνα του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της ΕΕ το οποίο είναι της τάξης του 60% του ΑΕΠ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, τις υψηλές πληρωμές τόκων (περίπου 3,3% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο για τα έτη 2024-2029), παρά το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού δημόσιου χρέους βρίσκεται στα χέρια δημόσιων οργανισμών της ΕΕ με χαμηλό μη αγοραίο επιτόκιο και με πολύ μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής.
Να διατηρηθεί η ανάπτυξη
Η διατήρηση της ανάπτυξης και τα επόμενα χρόνια αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης.
Όπως τονίζεται, οι χρόνιες διαρθρωτικές ανισορροπίες της ελληνικής οικονομίας, όπως η υψηλή ανεργία, ιδίως στους νέους, η χαμηλή παραγωγικότητα και το υψηλό εξωτερικό χρέος, σε συνδυασμό με τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα, καθιστούν αναγκαία την ανάδειξη νέων μοχλών ανάπτυξης.
Η βιωσιμότητα της οικονομικής προόδου προϋποθέτει, συνεπώς, τη συνέχιση συνετής δημοσιονομικής πολιτικής παράλληλα με την εμβάθυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, κυρίως σε τομείς όπου η Ελλάδα υστερεί έναντι των εταίρων της στην ΕΕ, αλλά οι οποίοι μπορούν να λειτουργήσουν ως κινητήριες δυνάμεις της μελλοντικής ανάπτυξης.
Διαβάστε αναλυτικά την Έκθεση εδώ: