Μετά από μήνες πολεμικής αντιπαράθεσης το χάσμα ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν δεν δείχνει να γεφυρώνεται με τις επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία να είναι ολέθριες.
Εν μέσω επιθετικής ρητορικής, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη εξακολουθούν να… ερίζουν και για το ποιος έχει αποκλείσει καλύτερα τα Στενά του Ορμούζ, για τα οποία είναι σε πλήρη εξέλιξη ένας πόλεμος προπαγάνδας.
Ο πρόεδρος Τραμπ επιμένει πως ο στρατός του έχει τον έλεγχο της κίνησης των πλοίων, ενώ τις προηγούμενες ημέρες έσπευσε να μιλήσει ακόμη και για «αμερικανικό έδαφος». Την ίδια στιγμή απείλησε να βομβαρδίσει τον σύμμαχο των ΗΠΑ, Ομάν, εάν σταθεί εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις. Το Ομάν υπενθυμίζεται ότι βρίσκεται στην άλλη πλευρά των Στενών του Ορμούζ.
Το Al Jazeera παρουσιάζει μια σειρά ερωτήσεων και απαντήσεων με βάση δεδομένα για τα πλοία που επιχειρούν να περάσουν τα Στενά
Οι δύο βασικές διαδρομές στα Στενά του Ορμούζ
Πριν από τον πόλεμο τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνταν στο μεγαλύτερο κομμάτι τους ως ενιαία θαλάσσια διαδρομή χωρίς διάκριση ανάμεσα σε διαδρομές από Ιράν ή το Ομάν και τα πλοία έμπαιναν και έβγαιναν μέσω καθορισμένων διαδρομών χωρίς τον φόβο στρατιωτικών αντιποίνων.
Η σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν έφερε μια ιδιότυπη διχοτόμηση σε δύο βασικές διαδρομές:
Η βόρεια (ιρανική ) διαδρομή: Κινείται παράλληλα με τις ακτές του Ιράν και οδηγεί απευθείας στους τερματικούς σταθμούς του Ιράν. Πρόκειται για τη διαδρομή που επιβάλλει η Τεχεράνη.
Η νότια (ομανική) διαδρομή: Βρίσκεται πιο κοντά στο Ομάν, έχει απόσταση από τις ακτές του Ιράν. Είναι η διαδρομή που υποστηρίζει η Ουάσινγκτον και χρησιμοποιείται από εμπορικά σκάφη τα οποία προστατεύονται από το αμερικανικό ναυτικό.
Τι επιλέγουν τα δεξαμενόπλοια
Το Al Jazeera επικαλείται στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακών δεδομένων Kpler για την χρονική περίοδο από 1η έως 19 Αυγούστου.
Από τα Στενά πέρασαν 112 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο, υγραέριο ή υγροποιημένο φυσικό αέριο. Τα 21 πλοία χρησιμοποίησαν φανερά την ιρανική διαδρομή. Δύο πλοία χρησιμοποίησαν την ομανική διαδρομή. 89 πλοία, η συντριπτική πλειοψηφία δηλαδή, επέλεξαν να ακολουθήσουν «σκοτεινές» ή μη ταξινομημένες διαδρομές, απενεργοποιώντας παράλληλα τα συστήματα εντοπισμού ή αποκλίνοντας από τους καταγεγραμμένους διαδρόμους.
Μάλιστα ο αναλυτής της εταιρείας, Μοχάμεντ Ραφίκ Χαλίτιμ, επισημαίνει ότι η πρακτική αυτή καθιστά πρακτικά αδύνατο τον ακριβή προσδιορισμό της πορείας που ακολούθησαν τα περισσότερα από τα πλοία.
Εάν στα παραπάνω προστεθούν και τα φορτηγά ξηρού φορτίου και τα δεξαμενόπλοια χημικών, οι συνολικές διελεύσεις για διάστημα αυτό έφτασαν τις 236.
Από τις συνολικές διελεύσεις:
Το 62% των πλοίων ταξίδεψε με απενεργοποιημένους πομπούς ή χωρίς να δηλώσει πορεία
Το 35% χρησιμοποίησε ανοιχτά την ιρανική διαδρομή.
Κάτω από το 2% χρησιμοποίησε ανοιχτά την ομανική διαδρομή
Δύο πλοία ακολούθησαν την παλαιά, κεντρική προπολεμική διαδρομή.
Γιατί τα πλοία σβήνουν τους πομπούς
Όλο αυτόν τον καιρό και οι δύο πλευρές έχουν χτυπήσει εμπορικά σκάφη χρησιμοποιώντας ως αφορμή τις αθέμιτες διελεύσεις, με αποτέλεσμα οι πλοιοκτήτες να επιλέγουν να αφαιρέσουν τα ψηφιακά ίχνη που επιτρέπουν στις στρατιωτικές δυνάμεις να τα στοχοποιήσουν.
Ο Νιλ Κίλιαμ, αναλυτής στο Chatham House, επισημαίνει στο Al Jazeera ότι δεν είναι λίγοι οι μεταφορείς που θεωρούν πως η μείωση του ρίσκου για μια επίθεση υπερτερεί των κινδύνων του εγκυμονεί η αδιαφάνεια στη ναυσιπλοΐα.
Ποιον φοβούνται περισσότερο;
Στο μεγάλο ερώτημα, πάντως, το Al Jazeera επισημαίνει ότι η ευρεία χρήση «σκοτεινών» διαδρομών εμποδίζει τον απόλυτο προσδιορισμό για το ποιος ασκεί τον πλήρη έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, όμως τα στοιχεία δείχνουν μια συγκεκριμένη τάση:
Το ένα τρίτο των εμπορικών πλοίων επιλέγει να διασχίσει φανερά τα Στενά του Ορμούζ μέσω της ιρανικής οδού, παρά την παρουσία του ισχυρότερου ναυτικού στον κόσμο και τις αμερικανικές απειλές, ενώ, αντιθέτως, ελάχιστα είναι τα πλοία που ρισκάρουν να χρησιμοποιήσουν ανοιχτά τη διαδρομή που δεν εγκρίνει η Τεχεράνη και, άρα, να βρεθούν στο στόχαστρο των ιρανικών όπλων.
Οι αναλυτές εξακολουθούν να εκτιμούν πως η Τεχεράνη μπορεί, ακόμη, να προκαλέσει σημαντική αναταραχή στις θαλάσσιες ροές, αν και η αυξημένη υιοθέτηση εναλλακτικών μεθόδων μεταφοράς δείχνει πως η ιρανική επιρροή δεν μπορεί να είναι απόλυτη.
Ακόμη κι έτσι, πριν από τον πόλεμο, από τα Στενά διέρχονταν περίπου 130 πλοία την ημέρα, περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η δραματική μείωση της κυκλοφορίας έχει προκαλέσει διεθνή αναταραχή στις αγορές ενέργειας και νέο κύμα ακρίβειας.
Η Τεχεράνη παραμένει σε θέση ισχύος, αλλά εάν η ικανότητα του Ιράν να επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα αρχίσει να φθίνει, τότε κινδυνεύει να χάσει ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά, εάν όχι το ισχυρότερο.
Διαβάστε περισσότερα