Η σοσιαλδημοκρατία, η οποία, χάρη στην εφαρμογή των ιδεών της στην πολιτική σε χώρες κυρίως της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, δημιούργησε στη μεταπολεμική περίοδο τον πιο ανθρώπινο καπιταλισμό που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα, βρίσκεται σήμερα σε παρακμή.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό, τους οποίους, όμως, δεν θα συζητήσουμε στο παρόν κείμενο. Θα θυμίσουμε μόνο ένα γεγονός: οι ευρωπαϊκές σοσιαλδημοκρατίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους Ολλανδούς και αργότερα τους Βρετανούς Εργατικούς του New Labour, επιχείρησαν κατά τη δεκαετία του 1990 να συνδυάσουν την ευελιξία της αγοράς εργασίας με νέες μορφές κοινωνικής και εργασιακής ασφάλειας. Πρόκειται για την πολιτική λογική που αργότερα κωδικοποιήθηκε ως «flexicurity». Αυτή ήταν μια ορθή κίνηση, επιβεβλημένη από τις αλλαγές που συνέβαιναν στην παγκόσμια οικονομία εκείνη την περίοδο και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Από την άλλη, η ραγδαία φιλελευθεροποίηση των οικονομικών προγραμμάτων των ευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων οδήγησε σταδιακά στο θάμπωμα, αν όχι στην αλλοίωση, της ταυτότητάς τους.
Η παραπάνω διαπίστωση, όσο κι αν μάλλον αποπνέει απαισιοδοξία, δεν πρέπει να αποτρέπει όσους ενδιαφέρονται να συνυπάρχουν η ισότητα και η ελευθερία -χωρίς καμία από τις δύο να «στραγγαλίζει» την άλλη- στις κοινωνίες μας, και συνάμα εξακολουθούν να πιστεύουν στην αξία του κοινωνικού κράτους χωρίς να είναι κρατιστές, από το να προσπαθούν να προσδιορίσουν το περιεχόμενο αυτών των εννοιών στο καθεστώς της σημερινής παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Πρόκειται για απόπειρα «τετραγωνισμού του κύκλου» στο πεδίο της κοινωνικής και οικονομικής θεωρίας, αλλά και της εφαρμοσμένης πολιτικής, θα πουν κάποιοι. Ισως. Ομως, η προσπάθεια, ακόμη κι αν αποδειχθεί σισύφεια, οφείλει να αναληφθεί από διανοητές αλλά και πολιτικούς που πιστεύουν στις παραπάνω αξίες. Και για όσους εκ δεξιών κατηγορούν τους σοσιαλιστές ότι είναι έτοιμοι να θυσιάσουν την ελευθερία χάριν της ισότητας, αρκεί να θυμηθούμε πώς όρισε την πρώτη ο Βίλι Μπραντ στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του ως προέδρου του SPD, στις 14 Ιουνίου 1987, στο έκτακτο συνέδριο του κόμματος στη Βόνη: «Η ελευθερία για τους πολλούς, όχι μόνο για τους λίγους». Και συνέχισε: «Ελευθερία της συνείδησης και της γνώμης. Επίσης ελευθερία από την ανάγκη και τον φόβο».
Στο SPD του Βίλι Μπραντ ανδρώθηκε πολιτικά ο Γιάννης Σακελλαρίου, ο μόνος μέχρι στιγμής ελληνικής καταγωγής Γερμανός ευρωβουλευτής των σοσιαλδημοκρατών. Και μάλιστα, ξεκινώντας από πού; Από τους «Νέους Σοσιαλιστές», τη νεολαία του κόμματος, στη Βαυαρία του υπερσυντηρητικού πρωθυπουργού της και προέδρου των χριστιανοκοινωνιστών (CSU), Φραντς Γιόζεφ Στράους. Η έκδοση από την «Παρουσία» του βιβλίου του Σακελλαρίου, με τον υπαινικτικό τίτλο «Μεταναστευτικό υπόβαθρο» -που υποδηλώνει ότι ο συγγραφέας του απέκτησε τη γερμανική υπηκοότητα με αυτόν τον «αστερίσκο»-, συνιστά προσφορά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Το περιεχόμενό του δεν είναι ούτε απομνημονεύματα, ούτε αυτοβιογραφία. Πρόκειται -όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης Μάρτιν Σουλτς, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τις 17 Ιανουαρίου 2012 έως τις 17 Ιανουαρίου 2017 (δηλαδή για δύο συναπτές θητείες)- «περισσότερο για καθοριστικά στιγμιότυπα από τη διαδρομή ενός πολιτικού, που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η πολιτική, η ευρωπαϊκή πολιτική». Στιγμιότυπα, θα πρόσθετα με τη σειρά μου, που είναι παρουσιασμένα με εκφραστική ζωντάνια και λεπτή αίσθηση του χιούμορ, ιδιότητες οι οποίες αποτυπώνονται σ’ ένα γλωσσικό ύφος που αποπνέει ευγένεια και διακριτικότητα.
Αλλά ας εξηγήσουμε πώς προέκυψαν αυτά τα στιγμιότυπα, αυτές οι ιστορίες που αποτελούν την ύλη του βιβλίου. Ο Σακελλαρίου -ηλεκτρολόγος μηχανικός, με σπουδές και στα Οικονομικά- υπήρξε ευρωβουλευτής του SPD για μια εικοσαετία, από το 1984 μέχρι το 2004. Εχαιρε ευρείας εκτίμησης πέρα από τα στενά όρια των πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και είχε σημαντική επιρροή και αναγνωρισιμότητα ως συντονιστής των σοσιαλδημοκρατών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Σουλτς, ανήκει στους «εφευρέτες» των συμβιβαστικών λύσεων στην εξωτερική πολιτική – μια καινοτομία στον Κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που δημιουργούσε καθαρές πλειοψηφίες και συναίνεση, οπότε είχε πολιτική βαρύτητα.
Οι δραστηριότητές του, υπό την προαναφερθείσα ιδιότητά του, τον οδήγησαν σε περιοχές που βρίσκονταν σε κρίση επί των ημερών του: στην Κεντρική Αμερική, αργότερα στις χώρες της Αραβικής Ανοιξης και, τέλος, στη Μέση Ανατολή και στις χώρες του Κόλπου. Δεν ήταν εύκολες αποστολές, χωρίς κινδύνους. Ομως, ο Σακελλαρίου, μετριοπαθής άνθρωπος και πολιτικός, αποφεύγει στην αφήγησή του να δραματοποιεί τις καταστάσεις και δεν μεγεθύνει τον ρόλο του στην επίλυση των δυσκολιών που αντιμετώπισε σ’ αυτές.
Εν κατακλείδι, πρόκειται για βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί από τους σημερινούς Ελληνες ευρωβουλευτές ως οδηγός συνετής πλεύσης στα δύσβατα μονοπάτια της διεθνούς πολιτικής, αλλά και από κάθε ενδιαφερόμενο να κατανοήσει πτυχές της άσκησης της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr