«Κανένας ποιητής δεν έχει ανάγκη έναν συνθέτη». Η διαπίστωση του Τάσου Ρωσόπουλου μας ξαφνιάζει. Ειδικά όταν η συζήτησή μας για την «Εφ.Συν.» γίνεται με αφορμή την αυριανή συναυλία στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής Σκηνής, στην οποία θα παρουσιάσει για πρώτη φορά έναν νέο κύκλο τραγουδιών του, μελοποιώντας από Ομηρο έως Εμπειρίκο και από έναν ανώνυμο Κύπριο ποιητή του 16ου αιώνα έως Γιάννη Σκαρίμπα και Μυρσίνη Γκανά.
«Στην εποχή του αλγορίθμου είναι ακόμα μεγαλύτερη η ανάγκη για πρόταση» θα συμπεράνει λίγο αργότερα ο ίδιος με την ιδιότητα, πέραν του συνθέτη λόγιας μουσικής, και εκείνου που βρίσκεται εδώ και χρόνια στο τιμόνι του Τρίτου Προγράμματος και -όπως πρόσφατα ανακοινώθηκε- πλέον στη θέση του προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Ραδιοφωνίας και Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ.
Κύριε Ρωσόπουλε, ποιο είναι το κοινό νήμα που συνδέει αυτό το ετερόκλητο υλικό; Ποιος θα είναι ο κοινός άξονας της αφήγησης που θα ξετυλιχτεί στην αυριανή συναυλία;
Η προσμονή, η λαχτάρα, ο νόστος, η αμφιβολία, ο φόβος, η αναβλητικότητα. Διάφορες λέξεις, δηλαδή, που γεννιούνται μέσα από την ανάγκη «για μια επιστροφή». Η επιστροφή έχει διττό νόημα καθώς αναφέρομαι και στην ανάγκη επιστροφής σε έναν λυρισμό και μια μελωδικότητα. Μπορεί οι συνθέσεις μου να είναι σύγχρονες, δεν έχουν όμως σκοπό να είναι αιχμηρές ή να εκπλήξουν. Κάνω ένα βήμα πίσω. Προηγουμένως έχω θέσει κάποια βασικά ερωτήματα: «Μπορεί η μελωδία και ο λυρισμός να υπάρξουν σήμερα; Μπορούν να μας αφορούν, να μας συγκινούν;» Αλλά και: «Γιατί μελοποιούμε ποίηση;» Συμπέρανα πως τελικά κανένας ποιητής δεν χρειάζεται έναν συνθέτη. Παρότι η μουσική και η ποίηση αρχικά ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες. Ο μοναδικός λόγος που βρίσκω είναι η πολύ μεγάλη μου αγάπη για μια λέξη, για μια όμορφη φράση. Ετσι, δεν νιώθω ότι διαβάζω το ποίημα, ούτε ότι προσφέρω κάτι. Είναι απλά σαν να βρεθήκαμε σε μια ωραία στιγμή και να «διάβασα» με τον υποκειμενικό μου τρόπο ένα ποίημα.
Υπάρχει βέβαια και η άποψη πως μελοποιώντας τους ποιητές, δίνεται η ευκαιρία σε ένα ευρύτερο κοινό να έρθει σε επαφή με την ποίηση.
Αυτό υπήρξε για πολλά χρόνια ένα πολύ σοβαρό επιχείρημα. Εν μέρει συμφωνώ ότι η μελοποιημένη ποίηση βοηθάει τη μαζικότερη υποδοχή της ποίησης, αλλά τελικά δεν κάνει τη συνήθεια ανάγκη και τρόπο ζωής. Δυστυχώς δεν γίναμε μια ποιητική κοινωνία παρότι ακούσαμε πολλά μελοποιημένα ποιήματα από συνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Χατζιδάκις, που είχαν μια μεγάλη απεύθυνση. Κοινωνικά δεν μας δημιούργησε την ανάγκη να πλησιάσουμε τις λέξεις.
Αξιοποιείτε τη φωνή του Τάση Χριστογιαννόπουλου, κιθάρα και τσέλο. Πώς επιλέξατε το συγκεκριμένο σχήμα για την πρώτη παρουσίαση των νέων σας συνθέσεων;
Σκέφτηκα ότι αυτός ο συνδυασμός είναι ιδανικός για μια αφήγηση σε ένα επίπεδο εξομολόγησης. Η κιθάρα είναι ένα κατεξοχήν μικρής έντασης και έκτασης όργανο που έχει συνδεθεί με την προσωπική έκφραση και τη συνοδεία μιας ιστορίας. Αλλά και στον λυρικό ερμηνευτή επιλέγουμε να απομακρυνθούμε από τα μεγέθη της όπερας και της μεγάλης αίθουσας και να κατέβουμε σε ανθρώπινο μέγεθος. Ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος ήταν και πρόθυμος, αλλά και από τους λίγους που μπορούν γιατί, παράλληλα με την οπερατική, φέρει και την ελληνική τραγουδιστική παράδοση. Διαθέτει όμως και ένα άλλο στοιχείο που με ενδιαφέρει πολύ: μια πολύ μεγάλη δυνατότητα στο να «θεατρικοποιεί» τις νότες.
Πώς είναι για έναν συνθέτη λόγιας μουσικής να δημιουργεί στην Ελλάδα σήμερα;
Δεν θέλω να μένουμε πάντα στο παράπονο. Το σημαντικότερο για μένα είναι να μπορεί το οτιδήποτε ορίζεται ως είδος/υποείδος να καταφέρνει να βρίσκει ένα ακροατήριο, αλλά και τα νέα έργα να μπορούν να βρουν και τη συνέχειά τους. Αυτό φροντίζω να προασπίζω με τη δεύτερη ιδιότητά μου, στο Τρίτο Πρόγραμμα. Το ζητούμενο δεν είναι απλά να ακούσει μεμονωμένα κάποιος ένα νέο έργο, αλλά να αποκτήσει τη συνήθεια να το χρειάζεται, να το αναζητά και να το έχει μέσα στην καθημερινότητά του χωρίς να το διαχωρίζει από άλλα ακούσματα. Πιστεύω πολύ σε αυτή τη μίξη, η οποία μπορεί να μας δώσει ένα επόμενο βήμα.
Ποιο είναι το όραμά σας συνολικά πλέον για την Ελληνική Ραδιοφωνία και τα Μουσικά Σύνολα, στη σημερινή εποχή μάλιστα που η μουσική είναι παντού διαθέσιμη;
Εχετε δίκιο. Σήμερα που έχουμε διαθέσιμη μουσική από ένα πρόσωπο αλγορίθμου, νιώθω την ανάγκη της πρότασης μεγαλύτερη από ποτέ. Ενώ χαιρόμαστε την ελευθερία τού να αναζητάμε, δεν έχουμε μάθει τι να αναζητάμε. Αυτό που θα ήθελα να συμβεί είναι το ραδιόφωνο να επαναφέρει την απόλαυση της ακρόασης, να μας επιστρέψει στην ανάγκη να ακούμε τη μουσική, τον λόγο, να μας φέρει κοντά σε όλες τις τέχνες. Και τα Μουσικά Σύνολα να μπορέσουν να είναι το σπίτι κάθε νέου έργου, κάθε νέου συνθέτη και κάθε νέου μαέστρου. Προσωπικά νιώθω σαν να παίζω στην Εθνική Ελλάδος. Θέλω να πάει καλά το περιεχόμενο της θέσης μου, όχι η θέση μου. Η ΕΡΤ συνολικά έχει μεγάλη δυναμική. Οφείλει να επιστρέφει τον πολιτισμό, οφείλει να τον δημιουργεί και κυρίως οφείλει να τον διαμορφώνει. Είναι ένας κομβικός φορέας του πολιτισμού μας.
info
«Τραγούδια για μια επιστροφή», αύριο στις 8.30 μ.μ. στην Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ – ΚΠΙΣΝ.
Eισιτήρια: από €10 έως €15 www.nationalopera.gr
Διαβάστε περισσότερα