Παρακολούθησα την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία από το ξεκίνημά του. Τα εικοσιτετράωρα που προηγήθηκαν της ρωσικής εισβολής, στα τέλη Φεβρουαρίου 2022, ήμουν σε επίσημη αποστολή της υποεπιτροπής Αμυνας και Ασφάλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Εσθονία και τη Λιθουανία.
Την ημέρα της επιστροφής εκδηλώθηκε η ρωσική επίθεση. Παρακολούθησα την πορεία της αναμέτρησης ως πολιτικός και αργότερα ως δημοσιογράφος. Τον Ιούλιο του 2023 επισκέφθηκα ως ευρωβουλευτής την πρώτη γραμμή του μετώπου χωρίς επίσημη κάλυψη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τα τελευταία χρόνια παρακολουθώ και σχολιάζω δημοσιογραφικά έναν πόλεμο στον οποίο κυριαρχεί το απρόβλεπτο και είναι γεμάτος ανατροπές.
Αιφνιδιασμός
Στην Εσθονία και στη Λιθουανία κυβερνητικοί, κοινοβουλευτικοί και στρατιωτικοί εξηγούσαν στα μέλη της αποστολής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στην οποία πήρα μέρος, ότι επρόκειτο να εκδηλωθεί ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας εντός των επόμενων ημερών.
Στην ίδια γραμμή η τότε πρωθυπουργός της Εσθονίας Κάγια Κάλας -σήμερα αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για τις εξωτερικές σχέσεις- με την οποία συναντηθήκαμε. Οι ευρωβουλευτές αντιμετωπίσαμε με συγκατάβαση τους συνομιλητές μας. Τους θεωρούσαμε επηρεασμένους από τα δεινά της σοβιετικής περιόδου των χωρών τους.
Ηταν η εποχή που η Γερμανία, στη γραμμή Μέρκελ, μείωνε τις αμυντικές δαπάνες και δεν έδινε όπλα στους Ουκρανούς για να μην προκληθεί ο Πούτιν και κινδυνεύσει η ενεργειακή συνεργασία Γερμανίας-Ρωσίας.
Στην Ε.Ε.-27 καταφέραμε να αιφνιδιαστούμε από έναν πόλεμο που πολλοί θεωρούσαν αναπόφευκτο ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες είχαν ενημερώσει με κάθε λεπτομέρεια τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τις προπαρασκευαστικές μετακινήσεις των ρωσικών στρατευμάτων.
Ολα αντίθετα
Μετά τη ρωσική εισβολή ακολούθησε μία διετία στη διάρκεια της οποίας όλα εξελίχθηκαν αντίθετα από τις βασικές προβλέψεις. Ο Πούτιν ονόμασε τον πόλεμο «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» εκτιμώντας ότι θα καταλάμβανε το Κίεβο σε διάστημα μερικών εβδομάδων. Οποιος Ρώσος μιλούσε για πόλεμο κινδύνευε με αυστηρές ποινές.
Οι Ουκρανοί, κατάλληλα εξοπλισμένοι με αντιαρματικά, αντιαεροπορικά συστήματα από τους Αμερικανούς και τους Βρετανούς που κινήθηκαν γρήγορα, απέκρουσαν τις ρωσικές επιθέσεις και πέρασαν στην αντεπίθεση. Στην αρχή οι Ρώσοι κατέλαβαν γύρω στο 35% των ουκρανικών εδαφών, στη συνέχεια περιορίστηκαν γύρω στο 20%.
Η κακή πορεία της ρωσικής εκστρατείας προκάλεσε την αντίδραση ακραίων εθνικιστικών κύκλων και τη βραχύβια ανταρσία του Πριγκόζιν, έμπιστου ολιγάρχη του Πούτιν, επικεφαλής της μισθοφορικής «Βάγκνερ», κατά της στρατιωτικής ηγεσίας. Η ανταρσία εκδηλώθηκε τον Ιούνιο του 2023 και ο Πριγκόζιν σκοτώθηκε σε αεροπορικό «δυστύχημα» τον Αύγουστο του 2023.
Οι Δυτικοί έπεσαν εντελώς έξω στις προβλέψεις τους για άσκηση πίεσης στη Ρωσία μέσω αλλεπάλληλων «πακέτων» οικονομικών κυρώσεων. Οι αλλαγές στη διεθνή οικονομία -για παράδειγμα η ανάδειξη της Κίνας στο εργοστάσιο του κόσμου- προστάτευσαν τη ρωσική οικονομία από τις δυτικές κυρώσεις. Επιπλέον ο Πούτιν προώθησε με επιτυχία τη στρατιωτικοποίησή της.
Αντί για ύφεση και καταστροφή είχαμε δυναμικότερη ανάπτυξη της ρωσικής οικονομίας σε σύγκριση με την ευρωπαϊκή. Βοήθησαν και οι Ευρωπαίοι με τις ιδιοτελείς εξαιρέσεις στις οικονομικές κυρώσεις που τις έκαναν ακόμα λιγότερο αποτελεσματικές. Τον Ιούλιο του 2023 που επισκέφθηκα την Ουκρανία και πήγα στην πρώτη γραμμή του μετώπου, σχημάτισα την εντύπωση ότι η Ουκρανία αποκτούσε πλεονέκτημα στην αναμέτρηση με τη Ρωσία.
Πλεονέκτημα Πούτιν
Σε αντίθεση με τις προγνώσεις Δυτικών ηγετών και ειδικών, το 2024 και το 2025 ήταν γεμάτα νέες εκπλήξεις και ανατροπές, υπέρ Πούτιν και Ρωσίας. Η ουκρανική αντεπίθεση ξεθύμανε, το Κίεβο δεν άντεξε τις μεγάλες απώλειες και δεν είχε την αναγκαία δύναμη πυρός για να σπάσει τις ρωσικές αμυντικές γραμμές.
Στα τέλη του 2024 οι Ουκρανοί έκαναν εισβολή αντιπερισπασμού στην περιοχή του Κουρσκ της Ρωσίας. Οι Ρώσοι την αντιμετώπισαν αποτελεσματικά με τη βοήθεια πάνω από 10.000 στρατιωτικών από τη Β. Κορέα.
Αλλη ανατροπή ήταν η προμήθεια στρατιωτικού υλικού αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων από τη Β. Κορέα στη Ρωσία και η μαζική και αποτελεσματική χρήση των ιρανικών drones «Σαχέντ» για την ισοπέδωση της ουκρανικής βασικής και ενεργειακής υποδομής.
Το γεγονός που κανείς δεν είχε προβλέψει ήταν η δημόσια σύγκρουση Τραμπ-Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, τον Φεβρουάριο του 2025. Ο Τραμπ κατήγγειλε τον Ζελένσκι για εκμετάλλευση των ΗΠΑ, έβαλε τέλος στην αμερικανική οικονομική και στρατιωτική βοήθεια, επέβαλε περιορισμούς στην πώληση αμερικανικών οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία, έκανε εντυπωσιακό διπλωματικό άνοιγμα στον Πούτιν και προσέγγισε τις θέσεις του για τον τερματισμό του πολέμου.
Αυτός θα γινόταν στη βάση της παραχώρησης του συνόλου των εδαφών του Ντονμπάς στη Ρωσία, της μη ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., του αυστηρού περιορισμού των στρατιωτικών δυνάμεών της και αρκετά χαλαρών εγγυήσεων για τη μελλοντική εδαφική ακεραιότητά της. Η εικόνα στα μέσα του 2025 ήταν μιας Ρωσίας κοντά στους στρατηγικούς στόχους της και του Πούτιν κυρίαρχου στη διεθνή πολιτική.
Ντόμινο ανατροπών
Αντί για τη διαγραφόμενη ρωσική επικράτηση, είχαμε ένα νέο ντόμινο ανατροπών. Η Ουκρανία, που αποτελούσε ιστορικά τη βάση της σοβιετικής πολεμικής βιομηχανίας, απέκτησε, με τη βοήθεια των Ευρωπαίων και του Ιλον Μασκ που της παρέχει τις υπηρεσίες του Star link, τεχνολογικό προβάδισμα έναντι της Ρωσίας. Με ένα μίγμα drones, αεροσκαφών χωρίς πιλότο, πυραύλων επέβαλε τις δικές της οικονομικές, ενεργειακές κυρώσεις στη Ρωσία.
Εγιναν πράγματα που μέχρι πριν από 6-9 μήνες όλοι θεωρούσαν αδιανόητα. Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ρωσίας χτυπήθηκαν σε βάθος 500, 1.000 ή 1.500 χιλιομέτρων. Η κατεχόμενη Κριμαία απομονώθηκε από τα ουκρανικά πλήγματα, λειτουργεί χωρίς επάρκεια καυσίμων και με συχνά μπλακ άουτ. Η θάλασσα του Αζόφ μετατράπηκε σε νεκροταφείο ρωσικών πλοίων.
Ο πόλεμος επέστρεψε στη Ρωσία φέρνοντας σε δύσκολη θέση τον Πούτιν. Χρειάζεται επειγόντως την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων που θα εξουδετερώσουν τα πιο εξελιγμένα ουκρανικά. Σχεδιάζει νέα επιστράτευση αμέσως μετά τις αυστηρά ελεγχόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου.
Η ανατροπή που πέτυχαν στον πόλεμο με τη Ρωσία οι Ουκρανοί έχει ευρύτερη εφαρμογή. Αλλάζει τους όρους διεξαγωγής του σύγχρονου πολέμου, γεγονός που σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος του πανάκριβου ελληνικού εξοπλιστικού προγράμματος αφορά τους προηγούμενους και όχι τους επόμενους πολέμους.
Ανατροπές όμως έχουμε και σε βάρος της Ουκρανίας. Η εθνικιστική πολιτική Ζελένσκι, που πολλοί θεωρούν αναγκαία σε μια χώρα που δεν έχει ολοκληρωθεί εθνικά όπως η Ουκρανία, την έχει βάλει σε πορεία σύγκρουσης με τον πολυτιμότερο σύμμαχό της, την Πολωνία.
Οι Πολωνοί δεν δέχονται να ξεπλύνουν τα εγκλήματα των Ουκρανών εθνικιστών σε βάρος τους κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, στο όνομα της κοινής αντιμετώπισης της ρωσικής απειλής. Ποια θα είναι η εξέλιξη ενός πολέμου που κυριαρχείται από το στοιχείο του απρόβλεπτου και χαρακτηρίζεται από συνεχείς ανατροπές; Αυτό είναι το μεγάλο, αναπάντητο ερώτημα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr