Όταν διαβάζεις μια συλλογή διηγημάτων και σου έρχονται στο μυαλό ονόματα όπως της Λόρι Μουρ και της Άλις Μονρό, τότε ο συγγραφέας της συλλογής αυτής κάτι έχει κάνει καλά. Η συλλογή των έξι διηγημάτων της Σαμάντα Σβέμπλιν «Το καλό μες στο κακό» μου προκάλεσε τέτοιους συνειρμούς, και αυτό δεν μπορεί παρά να παραπέμπει στις αναμφίβολες ικανότητές της στην τόσο απαιτητική μικρή φόρμα της μυθοπλασίας.
Μην παρεξηγηθώ: Δεν είναι και τα έξι διηγήματα ισάξια. Κατά τη γνώμη μου τα δύο τελευταία υστερούν σημαντικά σε σχέση με τα υπόλοιπα. Όμως τα πρώτα τέσσερα της συλλογής λειτουργούν στον ανυποψίαστο αναγνώστη όπως οι γροθιές ενός επαγγελματία μποξέρ: δεξί αριστερό, δεξί αριστερό, νοκ άουτ.
Σε τι συντελείται λοιπόν η τόσο ενδιαφέρουσα γραφή της Σβέμπλιν; Νομίζω ότι η απάντηση έγκειται κυρίως στο εξής: τα διηγήματά της δεν αποτελούν κλειστά συστήματα. Με αυτό εννοώ ότι πολλά από τα σπουδαιότερα και πιο αινιγματικά διηγήματα που έχουν γραφτεί ποτέ περικλείουν εντός του κειμένου μία αρχιτεκτονική ενός συστήματος: ο/η εκάστοτε συγγραφέας μπολιάζει το κείμενο με στοιχεία που ζητούν αποκωδικοποίηση, με μεταφορές, αλληγορίες ή σύμβολα, όπως και με συγκεκριμένα ερωτήματα που τίθενται καθώς και τις δυνητικά πολλαπλές ερμηνείες από τις οποίες ο αναγνώστης καλείται να επιλέξει αυτή που του ταιριάζει καλύτερα.
Η Σβέμπλιν όμως δεν δείχνει να ενδιαφέρεται για μια αλληγορική διάσταση. Τα διηγήματά της θέτουν ερωτήματα, ναι, αλλά μοιάζουν με κομμάτια που έχουν αφαιρεθεί από τη ζωή, κομμάτια που δεν προϋποθέτουν νοηματική ερμηνεία από πλευράς αναγνώστη, πολύ απλά γιατί κι η ίδια δεν έχει κατανοήσει αν υπάρχει νόημα σε αυτό που αποτυπώνει στη σελίδα. Ίσως γιατί η ζωή δεν οφείλει να έχει νόημα, αυτό είναι συνήθως το απόσταγμα της λογοτεχνίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι διαβάζοντας τα διηγήματά της δεν παρατηρεί κάποιος αναλογίες που διαμορφώνονται οργανικά: αυτές υπάρχουν, αλλά δεν κρύβουν κάποια ενδεχόμενη νύξη της Σβέμπλιν προς κάποιας μορφής συμπεράσματος.
Επίσης, καλό θα ήταν να μην σπεύσουν να διαβάσουν αυτά τα διηγήματα όσοι δεν έχουν αντοχές στην κατάθλιψη. Ο κόσμος της Σβέμπλιν είναι μαύρος σαν καλιακούδα. Κάθε χαρακτήρας έρχεται αντιμέτωπος με χοντρά ζόρια, ενώ στον ορίζονται δεν ξεπροβάλλει κάποιου είδους βολική κάθαρση που βάζει τα πάντα στη θέση τους, όμορφα και νοικοκυρεμένα. Αυτό βεβαίως δεν αποκλείει το ότι τα πράγματα μπορούν να οδηγηθούν σε λύτρωση, στην εύρεση νοήματος, απλά η Σβέμπλιν το αφήνει ανοιχτό γιατί η ίδια δεν γνωρίζει.
Όμως παρά την όξινη γεύση που αφήνει στον αναγνώστη, η Σβέμπλιν επιδεικνύει εδώ μια έμφυτη (βασικά πού ξέρω αν είναι έμφυτη, μπορεί να το δούλευε για χρόνια) κλίση στη διαχείριση της σύντομης πρόζας, μια οπτική γωνία που αρνείται τα κλισέ και τις εξαντλημένες πρακτικές. Αυτό οφείλουμε πάντα να το επιβραβεύουμε.
The post «Το καλό μες στο κακό» της Σαμάντα Σβέμπλιν: Χορεύοντας στο άγνωστο appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα