Οι οθόνες καταλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο χρόνο στη ζωή παιδιών προκαλώντας ανησυχία καθώς ο διαδικτυακός εθισμός – σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα – βλάπτει την ψυχική υγεία των εφήβων, την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους και τη νευροβιολογική τους ισορροπία.
Μπορεί ένας νόμος να περιορίσει στην πραγματικότητα τον ψηφιακό εθισμό ή οι έφηβοι θα ωθηθούν να επινοήσουν με ακόμα μεγαλύτερη φαντασία και ορμητικότητα νέους τρόπους για να κάνουν αυτό που θέλουν;
Η συζήτηση ανοίγει εκ νέου με ένταση μετά την παρουσίασή του σχετικού νομοθετικού πλαισίου που παρουσίασε χθες η κυβέρνηση και απαγορεύει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα κοινωνικής για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Το νομοσχέδιο, το οποίο αναμένεται να ψηφιστεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου και να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, προβλέπει περιορισμούς στην πρόσβαση των ανηλίκων σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το TikTok και το Instagram. Συμβολικά αυτή η απαγόρευση έχει αξία καθώς δείχνει ότι η κοινωνία δεν θεωρεί αυτονόητο πως ένα δωδεκάχρονο ή δεκατριάχρονο παιδί αφήνεται μόνο του απέναντι σε εθιστικούς αλγορίθμους που τροφοδοτούν τους χρήστες με συνεχόμενη ροή βίντεο.
Μόνο που ο αλγόριθμος, το άπειρο scroll, οι ειδοποιήσεις έχουν σχεδιαστεί από τεχνικούς μαζί με συμπεριφορικούς ψυχολόγους με στόχο να μεγιστοποιήσουν τον χρόνο παραμονής. Συνεπώς μια απαγόρευση που στοχεύει τον χρήστη και όχι τον σχεδιασμό μεταθέτει την ευθύνη από αυτόν που παράγει τον εθισμό σε αυτόν που τον υφίσταται.
Πρόκειται άρα για ένα νομοσχέδιο που συγκρούεται περισσότερο με τα παιδιά και λιγότερο με τα συμφέροντα. Γιατί λοιπόν η κυβέρνηση δεν στοχεύει τις πλατφόρμες μέσα από αυστηρά μέτρα, απαγόρευση εθιστικών μηχανισμών για ανήλικους και ουσιαστικές κυρώσεις για τις πλατφόρμες που δεν δημοσιοποιούν τους αλγόριθμους;
Γιατί οι ειδικοί σύμβουλοι του αρμόδιου Υπουργείου δεν λαμβάνουν υπόψη τον εφηβικό ψυχισμό; Γνωρίζουμε μέσα από την φροϋδική θεωρία πως η απαγόρευση δεν εξαφανίζει την επιθυμία. Αντιθέτως, την οργανώνει. Σύμφωνα δε με τη λακανική σκέψη η επιθυμία παίρνει σχήμα απέναντί στον νόμο.
Ο έφηβος που ακούει «απαγορεύεται» ανακαλύπτει ξαφνικά ότι αυτό που του αφαιρείται έχει κάποια αξία, ότι κρύβει μια απόλαυση που οι μεγάλοι κρατούν για τον εαυτό τους. Τι μήνυμα στέλνει ένας νόμος που απαγορεύει στο παιδί αυτό που ο γονιός του κάνει όλη μέρα, με το κινητό του;
Όσο το παιδί θα βλέπει τους ενήλικες να μην αποσυνδέονται, η απαγόρευση θα τους ακούγεται άκρως υποκριτική . Κι όπως έχει αναφέρει ο θεωρητικός Robert Merton όταν η πολιτεία αποκλείει τα νόμιμα μέσα, ένα μέρος του πληθυσμού αντιδρά με «καινοτομία», δηλαδή βρίσκει παράκαμψη.
Οι έφηβοι, ως οι πιο «έμπειροι πολίτες του ψηφιακού χώρου» θα βρουν τον τρόπο είτε να παρουσιαστούν με ψεύτικη ημερομηνία γέννησης, μέσα από άλλη διεύθυνση IP με τη χρήση VPN, είτε να συνδεθούν με λογαριασμούς μεγαλύτερων αδελφών ή φίλων, είτε να «συναντηθούν» σε νέες πλατφόρμες που δεν αγγίζονται από την απαγόρευση.
Και αν εκτεθούν σε κάποιο διαδικτυακό κίνδυνο, δεν θα το μοιραστούν εύκολα γιατί θα «νιώθουν παράνομοι». Το παράδειγμα της Αυστραλίας μας έδειξε πριν από λίγους μήνες πως μετά την αντίστοιχη εμπειρία περισσότερο από το 60% των ανηλίκων στη χώρα συνεχίζει να χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η απαγόρευση δηλαδή απέτυχε.
Γιατί ως γονείς δεν φροντίζουμε να μάθουμε τα παιδιά μας να «κυκλοφορούν» με ευθύνη και κριτήριο στον σύγχρονο κόσμο, μέρος του οποίου είτε το θέλουμε είτε όχι είναι και ο ψηφιακός; Γιατί η πολιτεία δεν λαμβάνει υπόψη ούτε τη διεθνή εμπειρία ούτε τη σύγχρονη εφηβική πραγματικότητα;
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr