Το αίμα της περιόδου σε μια σχολική καρέκλα ή σε ένα εφηβικό παντελόνι —λόγω έλλειψης σερβιέτας— θεωρείται «ρύπος» που διασαλεύει την κοινωνική τάξη, σκέψη δανεική από την ανθρωπολόγο Mary Douglas. Η μη πρόσβαση σε προϊόντα υγιεινής αναγκάζει το άτομο να καταφύγει σε εναλλακτικές αυτοσχέδιες και όχι πάντα ασφαλείς λύσεις ενώ παράλληλα το κατακλύζει με ένα αίσθημα ντροπής καθώς το σώμα – σύμφωνα με την ψυχαναλυτική σκέψη- αρχίζει να βιώνεται ως ένα ελαττωματικό, λερωμένο αντικείμενο που πρέπει να κρυφτεί από το βλέμμα του Άλλου.
Στη χώρα μας αρκετές νέες γυναίκες αναφέρουν πως βιώνουν ακόμα και σήμερα φτώχεια περιόδου, δηλαδή αδυναμία αγοράς προϊόντων υγιεινής όπως σερβιέτες και ταμπόν. Η φορολόγηση των προϊόντων περιόδου ως «ειδών πολυτελείας» αποτελεί διαχρονικά μια μορφή θεσμικής βιοπολιτικής βίας. Το κράτος -το οποίο εξ’ ορισμού ασκεί βιοεξουσία πάνω στα σώματα βάσει του φουκωϊκού συλλογισμού – αρνείται δηλαδή να αναγνωρίσει την έμμηνο ρύση ως βασική βιολογική ανάγκη.
Σε ποιο βαθμό θα λύσει το πρόβλημα η μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου από το 24% στο 13%, που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027; Γιατί δεν ακολουθούμε το παράδειγμα των χωρών με μηδενικό ΦΠΑ όπως το Βέλγιο, η Κύπρος, η Αυστρία, το Ηνωμένο Βασίλειο ή έστω το παράδειγμα των κρατών με χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ όπως η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πορτογαλία;
Η χρόνια άρνηση της ελληνικής πολιτείας να καλύψει σε ικανοποιητικό βαθμό το κόστος αυτής της ανάγκης μετακυλίει το οικονομικό βάρος αποκλειστικά στο άτομο, ενισχύοντας την έμφυλη ασυμμετρία. Σε αρκετές φτωχές αφρικανικές πόλεις, ιδίως στη Δυτική και Ανατολική Κένυα, πολλά νεαρά κορίτσια παρέχουν σεξουαλικές υπηρεσίες με μοναδικό αντάλλαγμα το αντίτιμο για να αγοράσουν ένα πακέτο σερβιέτες έτσι ώστε να μην υποβιβαστούν σε «μίασμα» όταν πια δεν θα μπορέσουν να κρύψουν το αίμα τους. Γνωρίζουμε πως για την πλειονότητα των πολιτισμών και των θρησκειών -συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας, η γυναίκα με περίοδο δεν θεωρείται καθαρή.
Συνεπώς η γυναίκα που δεν μπορεί να κρύψει το αίμα της μετατρέπεται σε αυτό που η κοινωνία θέλει να αποβάλει για να προστατεύσει τη δική της καθαρότητα, δηλαδή σε abject, όρος δανεικός από την ψυχαναλύτρια Julia Kristeva. Σε αρκετές περιοχές της Αιθιοπίας, οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως θεωρούνται «ακάθαρτες» και απαγορεύεται να μπουν στο σπίτι. Αναγκάζονται να μένουν σε απομονωμένες, πρόχειρες καλύβες ή στο πίσω μέρος της αυλής. Στην Υποσαχάρια Αφρική, η φτώχεια περιόδου αποτελεί μια από τις πιο έντονες εκδηλώσεις της συστημικής ανισότητας.
Σύμφωνα με στοιχεία της UNESCO, 1 στα 10 κορίτσια χάνει το σχολείο κατά τη διάρκεια της περιόδου του. Σε μια οργανωμένη κοινωνία όμως, το υποκείμενο χρησιμοποιεί πολιτισμικά εργαλεία για να «εκδιώξει» το abject και να διατηρήσει την καθαρότητά του. Στην περίπτωση της εμμήνου ρύσεως, τα εργαλεία αυτά είναι οι σερβιέτες, τα ταμπόν, το καθαρό νερό και η ιδιωτικότητα της τουαλέτας. Όταν ένα άτομο βιώνει φτώχεια περιόδου, καταρρέουν τα όρια του Εγώ του. Χωρίς προϊόντα υγιεινής, το αίμα λερώνει τα ρούχα, γίνεται ορατό, μυρίζει. Το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με το δικό του abject σε δημόσια θέα. Η αδυναμία να «συγκρατηθεί» το υγρό βιώνεται ψυχικά ως αδυναμία συγκρότησης του ίδιου του Εαυτού.
Δεδομένου πως η φτώχεια περιόδου τέμνει τις βαθύτερες δομές της κοινωνικής ιεραρχίας, της ψυχικής συγκρότησης του υποκειμένου και των πολιτισμικών αναπαραστάσεων του σώματος, η αντιμετώπισή της απαιτεί τη δωρεάν διανομή προϊόντων και παράλληλα το ξερίζωμα των νοοτροπιών και των θεσμών που καθιστούν το γυναικείο σώμα – στη φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου- αντικείμενο ντροπής και εκμετάλλευσης. Διότι η περίοδος δεν είναι ούτε ντροπή, ούτε επιλογή, ούτε πολυτέλεια. Όλες οι γυναίκες έχουν δικαίωμα συνεπώς να έχουν πρόσβαση σε ασφαλή και οικονομικά προσιτά προϊόντα περιόδου.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr