Κρουνούς αντιδράσεων άνοιξε το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για τη διαχείριση των υδάτων και ιδιαίτερα οι διατάξεις του που προβλέπουν την υποχρεωτική ενσωμάτωση των σημερινών φορέων ύδρευσης σε Αττική, Βοιωτία, Εύβοια και Φωκίδα με την ΕΥΔΑΠ και σε Θεσσαλονίκη-Χαλκιδική με την ΕΥΑΘ.
Το νομοσχέδιο είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση έως χθες, 20 Ιουλίου, και συγκέντρωσε πλήθος σχολίων από φορείς των δήμων (Δημοτικές Επιχειρήσεις Υδρευσης Αποχέτευσης-ΔΕΥΑ) αλλά και τους εργαζομένους σε αυτές. Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο προβλέπει την υποχρεωτική απορρόφηση 43 φορέων (7 ΔΕΥΑ, 26 δημοτικές υπηρεσίες, 8 ΤΟΕΒ και οι αρμοδιότητες άρδευσης στην Κωπαΐδα) από την ΕΥΔΑΠ και 25 φορέων (8 ΔΕΥΑ, 5 δημοτικές υπηρεσίες, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ) από την ΕΥΑΘ.
Προσφυγές
Το «επιτελικό» σχέδιο για την κατάργηση των τοπικών φορέων ύδρευσης-αποχέτευσης συζητείται εδώ και χρόνια από την κυβέρνηση, αλλάζοντας τις ισορροπίες και μεταφέροντας αρμοδιότητες από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Σχέδια με διαφορετικό περιεχόμενο διέρρεαν εδώ και δύο χρόνια και φτάσαμε καλοκαίρι του 2026, λίγο πριν από τις εκλογές, να έρθει προς διαβούλευση.
«Είμαι περίεργος να δω εάν αυτό το σχέδιο θα έρθει τελικά μέσα σε μια τέτοια συγκυρία και προς ψήφιση στη Βουλή», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο Γιώργος Μαρινάκης, δήμαρχος Ρεθύμνης και πρόεδρος της Ένωσης ΔΕΥΑ (ΕΔΕΥΑ), και προειδοποιεί για δικαστικές προσφυγές αλλά και για το μεγάλο επιχειρησιακό ρίσκο που υπάρχει εάν ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ δεν καταφέρουν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
«Για μένα είναι ακατανόητη η εμμονή της κυβέρνησης να καταθέσει ένα τέτοιο νομοσχέδιο από τη στιγμή που γνωρίζει τις αντιδράσεις της Αυτοδιοίκησης όπως εκφράστηκαν σε δύο συνέδρια της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Θα ήταν πολύ πιο απλό να ξεκινήσει από εθελοντικές συνενώσεις, από τους δήμους εκείνους που είναι πρόθυμοι –πολλοί από αυτούς στην περιοχή της Αττικής–, να δει εάν το μοντέλο λειτουργεί και μετά να προχωρήσει σε άλλα βήματα.
»Πρέπει να μην ξεχνάμε ότι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ προσφέρουν αυτή τη στιγμή υπηρεσίες σε αστικές περιοχές, αλλά είναι άλλο να εργάζεσαι μέσα σε οικοδομικά τετράγωνα και πολύ διαφορετικό στην αχαρτογράφητη περιφέρεια», σημειώνει ο κ. Μαρινάκης.
Ο πρόεδρος της ΕΔΕΥΑ μάς παραπέμπει για λεπτομέρειες στα σχόλια που κατέθεσε η Ένωση στη διαβούλευση για το νομοσχέδιο, όπου επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, ότι πρόσφατα ψηφίστηκε ως νόμος ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης όπου προβλέπονται μόνον εθελοντικές συνενώσεις για τις ΔΕΥΑ.
Η ΕΔΕΥΑ χαρακτηρίζει τις προβλέψεις του νομοσχεδίου ατεκμηρίωτες αφού επιχειρείται μια εκτεταμένη αλλαγή στη διαχείριση, χωρίς να συνοδεύεται από ολοκληρωμένη οικονομοτεχνική μελέτη. Η διάταξη για τη γεωγραφική επέκταση ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ χαρακτηρίζεται αντισυνταγματική αφού παραβιάζει την αρχή της αυτοτέλειας των δήμων και την πρόβλεψη να ασκούνται οι αρμοδιότητες από τις αρχές που είναι πλησιέστερες στον πολίτη.
Τονίζει επίσης την αντίφαση να μιλά το νομοσχέδιο για «ολιστική διαχείριση του νερού», ενώ η επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ αφορά σχεδόν αποκλειστικά την ύδρευση, αφήνοντας την άρδευση σε προαιρετικό καθεστώς αν και αφορά το 85% της συνολικής κατανάλωσης ύδατος.
Οι συνενώσεις
Κριτική ασκείται ακόμη για το γεγονός ότι αλλάζει η πρόβλεψη του νόμου 5037/23, βάσει της οποίας αρμόδια για τις αναγκαστικές συνενώσεις θα ήταν η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Αντί όμως να ανατεθεί η εισήγηση στη ΡΑΑΕΥ, μετατίθεται για το τέλος του 2027 η υποχρέωση της Αρχής να αξιολογήσει το μοντέλο και να καταθέσει προτάσεις αναδιοργάνωσης.
Ενστάσεις διατυπώνονται και για τις πράξεις μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων που θα απαιτηθούν καθώς οι εκτιμητές θα ορίζονται από ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ και όχι από τις ΔΕΥΑ που απορροφώνται. Υπενθυμίζεται ότι και η μεταβίβαση περιουσίας χωρίς πλήρη αποτίμηση και αποζημίωση αντίκειται στο Σύνταγμα.
Η ΕΔΕΥΑ καταγγέλλει επίσης «προνομιακή μεταχείριση» των ΔΕΥΑ που θα απορροφηθούν καθώς προβλέπεται επιδότηση έως και του 75% των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ΔΕΥΑ.
Για έμμεση ιδιωτικοποίηση του νερού, παρά το γεγονός ότι έχει χαρακτηριστεί δημόσιο αγαθό με αποφάσεις του ΣτΕ, μιλούν οι εργαζόμενοι στις ΔΕΥΑ.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΠΟΕ ΔΕΥΑ) προειδοποιεί ότι η προωθούμενη συγχώνευση των ΔΕΥΑ και η επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ μεταφέρουν υπηρεσίες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε Ανώνυμες Εταιρείες που είναι και εισηγμένες στο Χρηματιστήριο.
Θυμίζουν ότι μεταβιβάζονται υποδομές και δίκτυα που δημιουργήθηκαν «με δημόσιους πόρους, δημοτικά τέλη, κρατικές επιχορηγήσεις και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση» και μεταφέρονται στην επιχειρησιακή ευθύνη δύο εταιρειών με διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας.
Αντιδράσεις καταγράφονται και από την πλευρά των δήμων. Την αντίθεσή τους στο νομοσχέδιο δηλώνουν με κοινό τους ψήφισμα οι πέντε δήμαρχοι της Περιφερειακής Ενότητας Χαλκιδικής. Ξεκαθαρίζουν ότι η διαφωνία τους δεν αποτελεί άρνηση της ανάγκης εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης των υπηρεσιών ύδατος, αλλά τονίζουν ότι τέτοιες μεταρρυθμίσεις πρέπει να σχεδιάζονται σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, να σέβονται τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοδιοικητική αυτοτέλεια και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Οι εγγυήσεις
Παράλληλα, οι δήμαρχοι της Χαλκιδικής τονίζουν ότι γίνεται «ένα ακόμα βήμα υπερσυγκέντρωσης αρμοδιοτήτων και διαχειριστικής πρωτοκαθεδρίας στο κεντρικό κράτος και σε κατ’ ουσίαν εκτελεστικούς του βραχίονες όπως η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ» και το νομοσχέδιο αφαιρεί από τους δήμους τον έλεγχο της τιμολογιακής πολιτικής, χωρίς να παρέχει σαφείς εγγυήσεις για την προστασία των πολιτών και των αγροτών από μελλοντικές αυξήσεις στο κόστος ύδρευσης και άρδευσης.
Επισημαίνουν ακόμη ότι δεν παρέχονται εγγυήσεις για την καθημερινή λειτουργία ενός ιδιαίτερα σύνθετου δικτύου που στη Χαλκιδική περιλαμβάνει περισσότερες από 600 γεωτρήσεις, αντλιοστάσια και κρίσιμες εγκαταστάσεις, πολλές από τις οποίες βρίσκονται σε απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές, και δεν προβλέπονται τοπικά συνεργεία, δεσμευτικοί χρόνοι αποκατάστασης βλαβών ούτε συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο, «παρά το γεγονός ότι ακόμη και μικρές καθυστερήσεις μπορεί να αφήσουν οικισμούς χωρίς νερό ή να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στην αγροτική παραγωγή».
Πλήθος ενστάσεων κατατίθεται επίσης από εργαζομένους σε ΤΟΕΒ άλλων περιοχών της Μακεδονίας, που είναι και οι αρμόδιοι για τα συστήματα άρδευσης. Τη διαφωνία τους όμως εκφράζουν και σωματεία εργαζομένων στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.
Αναδιαμόρφωση της διαδικασίας ζητούν δήμαρχοι της Αττικής, τονίζοντας ότι η μεταβίβαση της αρμοδιότητας παροχής υπηρεσιών ύδατος και των συναφών παγίων από τους δήμους και τις ΔΕΥΑ προς την ΕΥΔΑΠ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως σύντομη διαδικασία εταιρικής διαδοχής ή ως απλή εμπορική μεταβίβαση επιχείρησης.
Ζητούν οι δήμοι να έχουν ουσιαστικό και ισότιμο ρόλο, πλήρη πρόσβαση στα στοιχεία και στα αποτιμητικά μοντέλα, αποφασιστική συμμετοχή στα κρίσιμα στάδια και αποτελεσματική δικαστική προστασία πριν από την οριστική συντέλεση της μεταφοράς.
Ο Δήμος Κηφισιάς ζητά εξαίρεση από την υποχρεωτική ένταξη στην ΕΥΔΑΠ, επικαλούμενος «ιδιαίτερες συνθήκες» καθώς στα διοικητικά του όρια λειτουργούν τέσσερα διαφορετικά καθεστώτα υδροδότησης: Δίκτυο ΕΥΔΑΠ στην Κηφισιά, Δημοτική Υπηρεσία στη Νέα Ερυθραία, Εταιρεία Υδρευσης στην Εκάλη και ιδιωτικό δίκτυο στον Συνεταιρισμό Βουλευτών Πολιτείας. Την αντίθεσή τους εκφράζουν η ΔΕΥΑ του Δήμου Λαυρεωτικής αλλά και ο Δήμος Δωρίδος στη Φωκίδα.
Η ΕΛΑΣ
Σχόλιο στη διαβούλευση κατέθεσε και ο Τομέας Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, αναφερόμενος στην αναγκαστική επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Αφού επισημανθούν οι αντιφάσεις με τον πρόσφατα ψηφισθέντα Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που κατοχύρωνε τις οικειοθελείς συγχωνεύσεις, η έλλειψη οικονομοτεχνικών μελετών και διαβούλευσης και τα ζητήματα αντισυνταγματικότητας, ο Τομέας καταλήγει με μια διαπίστωση και ένα ερώτημα:
«Απουσιάζουν εγγυήσεις ότι οι αναγκαίες επενδύσεις, το κόστος λειτουργίας και το κόστος της μεταρρύθμισης δεν θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τους καταναλωτές». «Πώς εξασφαλίζεται η πρόσβαση των πολιτών σε καθαρό, επαρκές και σε προσιτή τιμή νερό (Στόχος 6 της Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ) με το κέρδος των μετόχων των Ανώνυμων Εταιρειών;».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr