Η μεταφορά της φορολογικής κατοικίας του δισεκατομμυριούχου Κρις Ρόκος στην Ελλάδα και η απόφαση της Millennium Management να ανοίξει γραφείο στην Αθήνα μπορούν ασφαλώς να αποτελέσουν θετικές ειδήσεις. Υπό μία προϋπόθεση: ότι ειδήσεις όπως οι προηγούμενες θα συνοδεύονται από δημιουργία νέου πλούτου στην Ελλάδα.
Η κυβέρνηση, ύστερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης επιχειρεί τώρα να δημιουργήσει οικοσύστημα διαχείρισης κεφαλαίων, προσφέροντας ισχυρά φορολογικά κίνητρα. Για επιλέξιμα στελέχη hedge funds και private equity προβλέπεται φορολόγηση bonus και carried interest με 5%, με προϋπόθεση πραγματικής εγκατάστασης και τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ ετήσιων λειτουργικών δαπανών. Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία: συνδέει το προνόμιο με πραγματική δραστηριότητα. Γιατί αυτό δεν ήταν πάντοτε αυτονόητο.
Η σημερινή κυβέρνηση δεν δημιούργησε τη Χρυσή Βίζα. Την παρέλαβε, τη διατήρησε και την αξιοποίησε επί χρόνια ως εργαλείο προσέλκυσης ξένου κεφαλαίου. Το πρόβλημα είναι ότι συνηθίσαμε να θεωρούμε «επένδυση» ακόμη και την απλή αλλαγή ιδιοκτησίας ενός ήδη υπάρχοντος περιουσιακού στοιχείου.
Η αγορά μιας κατοικίας δεν ισοδυναμεί με δημιουργία νέας παραγωγικής δυναμικότητας. Ούτε η εξαγορά μετοχών μιας υπάρχουσας επιχείρησης σημαίνει αυτομάτως νέες θέσεις εργασίας ή νέες επενδύσεις. Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει ότι τα όρια επένδυσης της Golden Visa επηρέασαν τη συμπεριφορά των τιμών και των συναλλαγών στην αγορά κατοικίας. Αρα, μετά από επτά χρόνια, δικαιούμαστε να ρωτήσουμε: πόσο από το ξένο κεφάλαιο που ήρθε δημιούργησε κάτι καινούργιο και πόσο απλώς αγόρασε κάτι που ήδη υπήρχε;
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο ερώτημα. Μπορεί η προσέλκυση πλούτου να βασίζεται διαρκώς στη λογική ότι ο πλουσιότερος φορολογούμενος πρέπει να πληρώνει αναλογικά λιγότερο για να επιλέξει τη χώρα μας; Η διεθνής συζήτηση κινείται πλέον προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μετά τον ελάχιστο παγκόσμιο εταιρικό φόρο, η πρόταση Zucman για το G20 έθεσε στο τραπέζι έναν διεθνώς συντονισμένο ελάχιστο φόρο στους δισεκατομμυριούχους, περίπου 2% του πλούτου τους.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον: μέρος των ίδιων των πλουσίων ζητά να φορολογηθεί περισσότερο. Στη Βρετανία, περισσότεροι από 120 εκατομμυριούχοι υπέγραψαν, το 2026, ανοικτή επιστολή προς την κυβέρνηση: «φορολογήστε μας». Το 80% των Βρετανών εκατομμυριούχων που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα υποστήριξε φόρο 2% σε περιουσίες άνω των 10 εκατ. λιρών. Στις ΗΠΑ, οι Patriotic Millionaires εμφανίστηκαν τον Απρίλιο στο Καπιτώλιο ζητώντας από το Κογκρέσο να αυξήσει τη δική τους φορολογία.
Δεν πρόκειται για συλλογική μεταστροφή των πλουσίων σε φορολογικούς ασκητές. Πρόκειται όμως για αναγνώριση μιας απλής αρχής: μια κοινωνία δεν μπορεί να στηρίζεται στην προαιρετική γενναιοδωρία των ισχυρότερων. Η ναυτιλία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρά τις εύλογες επιφυλάξεις για το ειδικό φορολογικό της καθεστώς, διαθέτει πραγματική παραγωγική παρουσία στην Ελλάδα: εταιρείες, γραφεία, υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, δίκτυα υπηρεσιών και σημαντικές επενδύσεις και εκτός ναυτιλίας. Αυτό το οικονομικό αποτύπωμα πρέπει να αναγνωρίζεται. Οπως πρέπει να αναγνωρίζονται η οικειοθελής παροχή της ναυτιλιακής κοινότητας, οι δωρεές, οι ευεργεσίες, η φιλανθρωπία και οι δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Αλλά δεν πρέπει να συγχέονται. Η ευεργεσία είναι εθελοντική. Η φορολογία είναι κανόνας. Η δίκαιη συμμετοχή του καθενός στη χρηματοδότηση των κοινών αναγκών δεν μπορεί να εξαρτάται από διαπραγμάτευση ή καλή διάθεση.
Αν ο Ρόκος, η Millennium και άλλοι φέρουν στην Ελλάδα επιχειρήσεις, στελέχη, τεχνογνωσία, ελληνικό payroll και νέες επενδύσεις, να τους καλωσορίσουμε. Και να διευκολύνουμε τις επενδύσεις με σταθερούς κανόνες, ταχύτητα, ασφάλεια δικαίου και προβλέψιμη φορολογία. Αλλά να μετρήσουμε και το αποτέλεσμα. Πόσες νέες θέσεις εργασίας; Πόση νέα παραγωγική δραστηριότητα; Πόσα δημόσια έσοδα; Πόσο κεφάλαιο δημιούργησε νέο πλούτο και πόσο απλώς αγόρασε τον υπάρχοντα;
Γιατί ανάπτυξη δεν είναι να ακριβαίνει και να αλλάζει ιδιοκτήτη αυτό που ήδη έχουμε. Ανάπτυξη είναι να δημιουργούμε αυτό που χθες δεν υπήρχε. Και φορολογική δικαιοσύνη είναι να δημιουργούμε πλούτο με κανόνες που δεν αλλάζουν ανάλογα με το πόσο πλούσιος είναι εκείνος που χτυπά την πόρτα μας.
*Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr