Περίπου 3,5 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι έπεσαν από το Ταμείο Ανάκαμψης σε ψηφιακά έργα τα οποία άλλαξαν όχι μόνο το Δημόσιο και την οικονομία, αλλά μετέτρεψαν και τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους σε μεγάλους παίκτες της τεχνολογίας που σάρωσαν την αγορά και άλλαξαν τις ισορροπίες που υπήρχαν για χρόνια στον χώρο.
Ωστόσο, λίγο πριν πέσει η αυλαία για το Ταμείο Ανάκαμψης, ο κλάδος της πληροφορικής εκφράζει την ανησυχία πως η χώρα δεν έχει αποκτήσει ακόμα ψηφιακή πολιτική και η πρόοδος που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, απουσία σχεδιασμού, μπορεί να χαθεί.
Μπορεί στην εκκίνηση του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελλάδα να φάνηκε πως ήταν λίγο πιο έτοιμη σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες για να εκμεταλλευτεί τους ευρωπαϊκούς πόρους, ωστόσο, με το πάρτι να ετοιμάζεται να τελειώσει, τίθεται το ερώτημα αν η χώρα θα μπορέσει να διατηρήσει τα σημαντικά αυτά έργα και παράλληλα να συνεχιστεί η αναπτυξιακή πορεία της αγοράς πληροφορικής.
Πώς σάρωσαν τα έργα
Υπολογίζεται ότι ΟΤΕ, Nova και Vodafone συμμετέχουν σε συμβάσεις που ξεπερνούν τα 3,8 δισ. ευρώ αναλαμβάνοντας κάτι περισσότερο από το 50% των έργων.
Οπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς, οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι βρέθηκαν σε θέση ισχύος όταν άνοιξαν οι κρουνοί του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς διέθεταν τη χρηματοδοτική ικανότητα να χτυπήσουν τα έργα, προσφέροντας γρήγορη ανάπτυξη των έργων και άμεση αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Σημειώνουν πως υπήρξε «ευρωπαϊκή οδηγία» να κατευθυνθούν τα χρήματα μέσω των τηλεπικοινωνιακών παρόχων, που θα λειτουργούσαν σαν… «τράπεζες», καθώς διέθεταν το cash flow και είχαν τη δυνατότητα να σηκώσουν χρήματα, σε μια περίοδο που η αγορά δεν είχε χρήματα.
Παρά το ότι αναγνωρίζεται το γεγονός πως χωρίς τη χρηματοδοτική ικανότητα των μεγάλων παικτών, τα ψηφιακά έργα κινδύνευαν να αποτελέσουν ακόμα μια χαμένη ευκαιρία για την ελληνική οικονομία, παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι ίσως και να υπήρξε ανισοκατανομή των πόρων που δεν επέτρεψε σε άλλες εταιρείες πληροφορικής να ελιχθούν στην αγορά και να βγουν κερδισμένες από το μομέντουμ που είχε δημιουργηθεί.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν αντληθεί από το ΚΗΔΥΣΥ, ο ΟΤΕ αποτέλεσε τον κυρίαρχο της αγοράς συμμετέχοντας σε συμβάσεις που ξεπερνούν το 1,9 δισ. ευρώ, αν συνυπολογιστούν και τα έργα στα οποία συμμετείχε η Cosmote, που αποτελούν το 28% του συνόλου. Στο 1 δισ. ευρώ φτάνει η αξία των συμβάσεων που έχουν υπογράψει ΟΤΕ και Cosmote, με τον όμιλο να αποτελεί τον μοναδικό ανάδοχο, με το υπόλοιπο ποσό από το 1,94 δισ. ευρώ να προέρχεται από κοινοπραξίες.
Το 1 δισ. ευρώ ξεπερνούν επίσης και οι συμβάσεις στις οποίες έχουν συμμετοχή η Nova και η Nova ICT, πλησιάζοντας το 15% των συνολικών έργων. Ωστόσο, τα έργα τα οποία έχει αναλάβει ως μοναδικός πάροχος είναι αρκετά χαμηλότερα, καθώς υπολογίζονται ότι αγγίζουν τα 345 εκατ. ευρώ. Οι δύο εταιρείες συμμετέχουν και σε κοινοπραξίες, με το ύψος των έργων να υπολογίζεται σε πάνω από 677 εκατ. ευρώ.
Αρκετά πιο πίσω βρίσκεται η Vodafone, που συμμετέχει σε συμβάσεις άνω των 527 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων πάνω από 234 εκατ. ευρώ τα έχει αναλάβει ως μοναδικός ανάδοχος.
Η Netcompany-Intrasoft ακολουθεί τους ΟΤΕ και Nova, συμμετέχοντας σε συμβάσεις ύψους 0,9 δισ. ευρώ, με την πλειονότητα των έργων που έχει αναλάβει να είναι στο πλαίσιο κοινοπραξιών. Μόλις το 7% της αξίας των συμβάσεων το έχει αναλάβει ως μοναδικός ανάδοχος.
Ακολουθεί η Unisystems, με τις συμβάσεις στις οποίες συμμετέχει να εκτιμάται πως φτάνουν τα 700 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων στα 100 εκατ. είναι μοναδική ανάδοχος.
Πιο πίσω βρίσκονται η Space Hellas (με 400 εκατ. ευρώ) και η CBS (που έχει συνάψει συμβάσεις 300 εκατ. ευρώ), όπως και η Byte του ομίλου Ideal, ενώ τη δεκάδα συμπληρώνουν η QnR με 180 εκατ. ευρώ συμβάσεις και η Active Computer με 150 εκατ. ευρώ.
Καμπανάκι για την αξιοποίηση
Την ίδια στιγμή η αγορά χτυπάει το καμπανάκι ότι τα ψηφιακά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης μπορούν να εξελιχθούν σε νέα «Ολυμπιακά Ακίνητα». Υποδομές, δηλαδή, που κατασκευάστηκαν αλλά δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς στη συνέχεια.
Οπως συνέβη με τα φυσικά ακίνητα της περιόδου των Ολυμπιακών Αγώνων, από τα οποία πολλά πλέον έχουν μείνει ανεκμετάλλευτα, υπάρχει κίνδυνος τα σύγχρονα έργα (cloud, κυβερνοασφάλεια, εφαρμογές) να μείνουν χωρίς επαρκή τεχνική υποστήριξη και αναβαθμίσεις και να προστεθούν σε μια μακρά λίστα αποτυχημένων ευκαιριών της χώρας.
Επισημαίνουν την έλλειψη ψηφιακής πολιτικής της χώρας, καθώς επίσημα δεν έχει υπάρξει σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα, γεννώντας το ερώτημα σχετικά με το τι θα απογίνουν τα έργα πληροφορικής μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και πιθανής απαξίωσής τους.
«Αυτή τη στιγμή, θεωρητικά υπάρχουν μόνο στα ευχολόγια», σημειώνουν και υπογραμμίζουν ότι «όλες οι σοβαρές χώρες αυτή τη στιγμή λένε ότι δαπανούν ένα μέρος του ΑΕΠ τους για την υποστήριξη των έργων πληροφορικής», την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα συνεχίζεται «η λογική τού βλέποντας και κάνοντας».
Στην Ελλάδα συντηρούνται «με κόπο και δυσκολία» τεχνολογικοί εξοπλισμοί και εφαρμογές 15ετίας, την ίδια στιγμή που ο κύκλος ζωής τους είναι στα επτά χρόνια το μέγιστο…
Χωρίς πλάνο για την επόμενη μέρα
Η αγορά επισημαίνει ότι υπάρχει το ζήτημα της εξεύρεσης πόρων, όχι μόνο για νέα έργα αλλά και για τη συντήρηση, αναβάθμιση και συνεχή βελτίωση των συστημάτων που δημιουργούνται σήμερα.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα, πέρα από εξαγγελίες, δεν έχουν υπάρξει δεσμευτικά νούμερα και πλάνο για την ψηφιακή πολιτική της χώρας. Οπως επισημαίνεται, δεν είναι μόνο το κόστος της κατασκευής των συστημάτων και των αρχικών αδειών λογισμικού, αλλά θα πρέπει να υπάρξει ένα σχέδιο για την ανανέωση των αδειών, ώστε τα συστήματα να συνεχίσουν να λειτουργούν και να αναπτύσσονται.
Με τις υποδομές και τις ενεργειακές ανάγκες να μεγαλώνουν, τονίζουν, πρέπει να υπάρξει ένα master plan για το πώς θα περάσει η Ελλάδα στην «επόμενη μέρα».
«Πρέπει να αποφασίσουμε πού θέλουμε να πάμε ως χώρα», σημειώνουν στελέχη της αγοράς πληροφορικής και καλούν όχι μόνο την κυβέρνηση αλλά και όλα τα κόμματα να καθίσουν στο τραπέζι ώστε να υπάρξει σχεδιασμός για την καθημερινή λειτουργία και συντήρηση των έργων και την επόμενη μέρα, καθώς τα έργα πληροφορικής δεν είναι στατικά. Υπάρχουν ανάγκες και κάθε 4-5 χρόνια θα πρέπει να αλλάζουν, να εξελίσσονται.
Παράλληλα, τίθεται και το ζήτημα της ανανέωσης του ήδη υπάρχοντος εξοπλισμού και της καταγραφής των αποδόσεων των έργων πληροφορικής. Οπως καταγγέλλεται, ήδη στην Ελλάδα συντηρούνται «με κόπο και δυσκολία» τεχνολογικοί εξοπλισμοί 15ετίας, την ίδια στιγμή που ο κύκλος του εξοπλισμού είναι στα 7 χρόνια το μέγιστο.
Μεγάλο προβληματισμό έχει προκαλέσει επίσης στην αγορά και η κακοδιαχείριση που έχει υπάρξει σε πολλά έργα, τα οποία έχει οδηγήσει σε καθυστερήσεις, που έχουν να αντιμετωπίσουν πλέον την εκτόξευση του κόστους για τις εταιρείες πληροφορικής.
Το στοίχημα της «επόμενης μέρας»
Οπως τονίζεται, πολλά έργα έχουν φύγει πλέον από τα χρονοδιαγράμματα και από τον Νοέμβριο του 2025 σημειώνονται αυξήσεις τιμών για τους εξοπλισμούς που φτάνουν μέχρι και το 200%, επηρεάζοντας ειδικά έργα που έχουν υπογραφεί πριν από τρία χρόνια.
Το στοίχημα της επόμενης περιόδου μετά το Ταμείο Ανάκαμψης είναι η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής που δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια, μετά την έκρηξη που υπήρξε χάρη στα ευρωπαϊκά κονδύλια. «Θα πρέπει να υπάρξει σχεδιασμός για τα επόμενα 15-20 χρόνια και όχι με βάση έναν-δυο εκλογικούς κύκλους».
«Υπάρχει πολλή κουβέντα για το πώς θα δουλέψει η αγορά την επόμενη περίοδο, και προφανώς το άγχος του κλάδου είναι πού θα γίνουν αυτές οι επενδύσεις, γιατί ο ιδιωτικός τομέας εξυπηρετείται σε μεγάλο βαθμό από το Δημόσιο».
Παράλληλα, υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Οπως το πώς θα καλυφθεί το έλλειμμα εργαζομένων στην πληροφορική και το πώς έγινε η διακυβέρνηση των ψηφιακών έργων.
Για τη διακυβέρνηση των έργων τονίζεται πως πρέπει να εξεταστεί και πάλι όλος ο κύκλος πορείας ενός έργου, από τον προγραμματισμό μέχρι την υλοποίηση και τη συντήρηση. «Με πολλή προσοχή, για να έχουμε παραγωγή».
Κάτι που αποτελεί υποχρέωση και για τον Σύνδεσμο των Eταιρειών Πληροφορικής (ΣΕΠΕ) να συζητήσει με την εκάστοτε κυβέρνηση, να βρει λύσεις σε ζητήματα που απασχολούν τον κλάδο, αλλά και θα βοηθήσει τις εταιρείες να παραμείνουν κερδοφόρες και μετά τη λήξη του RRF.
Διαβάστε περισσότερα