Το «Ελλάδα 2.0» παρουσιάστηκε ως η μεγάλη κυβερνητική ευκαιρία να αλλάξει επιτέλους η παραγωγική φυσιογνωμία της χώρας. Δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, μεγαλόστομες εξαγγελίες και ένα αφήγημα περί «μεταμόρφωσης» της ελληνικής οικονομίας συνόδευσαν το εγχείρημα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε κάθε λόγο να πανηγυρίζει τότε. Το πρόβλημα είναι ότι τώρα αρχίζουν να εμφανίζονται οι λογαριασμοί της επόμενης ημέρας.
Γιατί όταν φεύγουν οι πανηγυρικές παρουσιάσεις και μπαίνουν στο τραπέζι οι ίδιοι οι κυβερνητικοί αριθμοί, η εικόνα γίνεται πολύ λιγότερο εντυπωσιακή. Η ανάπτυξη, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού, υποχωρεί σταδιακά από το 2,4% το 2026 στο 1,7% το 2027, στο 1,6% το 2028 και μόλις στο 1,3% το 2029. Η αρχική πρόβλεψη για το 2026 έχει ήδη περιοριστεί στο 2%.
Τόση «μεταμόρφωση» για να καταλήξουμε σε μια οικονομία που, μόλις απομακρύνεται η έκτακτη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, φαίνεται να επιστρέφει σε χαμηλές ταχύτητες. Αν αυτό αποτελούσε το μεγάλο αναπτυξιακό σχέδιο της κυβέρνησης, τότε η πραγματικότητα αποδεικνύεται σαφώς λιγότερο εντυπωσιακή από την επικοινωνιακή του συσκευασία.
Και στις επενδύσεις τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο αποκαλυπτικά. Η αύξηση του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να κατρακυλήσει από 10,2% το 2026 σε 4,1% το 2027, μόλις 0,9% το 2028 και 0,8% το 2029. Δηλαδή, μετά τη μεγάλη εισροή ευρωπαϊκών πόρων, η επενδυτική δυναμική που θα έπρεπε να έχει αποκτήσει δική της ζωή μοιάζει να σβήνει.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κενό ανάμεσα στο κυβερνητικό αφήγημα και στην οικονομική πραγματικότητα. Το ζητούμενο δεν ήταν να πέσουν στην ελληνική οικονομία 36 δισ. ευρώ και να καταγραφούν ως επιτυχία. Το ζητούμενο ήταν αυτά τα χρήματα να δημιουργήσουν μια οικονομία που θα μπορούσε να σταθεί στα πόδια της όταν θα τελείωνε η μεγάλη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική ένεση.
Αν όμως η επενδυτική μηχανή επιβραδύνει τόσο απότομα και οι ρυθμοί ανάπτυξης υποχωρούν, τότε εύλογα προκύπτει το ερώτημα: πού ακριβώς βρίσκεται η πολυδιαφημισμένη «αλλαγή παραγωγικού μοντέλου»;
Γιατί μια χώρα δεν γίνεται ισχυρότερη οικονομία επειδή απορροφά ευρωπαϊκά κονδύλια. Γίνεται ισχυρότερη όταν αυτά τα κονδύλια μετατρέπονται σε παραγωγικό κεφάλαιο, παραγωγικότητα, εξαγωγές, τεχνολογία και καλύτερα εισοδήματα. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό τεστ και όχι στις παρουσιάσεις με τα εντυπωσιακά ποσά.
Και το πιο δύσκολο κομμάτι έρχεται τώρα. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να διαθέτει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μέσω και άλλων εργαλείων, μεταξύ των οποίων το ΕΣΠΑ. Παρ’ όλα αυτά, οι προβλέψεις δείχνουν ότι η εγχώρια επενδυτική δυναμική δεν αποκτά την ισχύ που θα περίμενε κανείς μετά από μια τόσο μεγάλη χρηματοδοτική παρέμβαση.
Με απλά λόγια: το κράτος και η Ευρώπη έβαλαν τα χρήματα. Το ερώτημα είναι αν δημιουργήθηκε ένας κινητήρας που μπορεί πλέον να δουλεύει μόνος του.
Γιατί αν χρειάζεται συνεχώς καινούργια ευρωπαϊκή ένεση για να διατηρηθεί η ανάπτυξη, τότε δεν μιλάμε ακριβώς για οικονομική απογείωση. Μιλάμε για μια οικονομία που εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εξωτερική χρηματοδότηση.
Και στο τέλος, το κόστος αυτής της αναντιστοιχίας δεν θα το πληρώσουν οι δείκτες στα κυβερνητικά γραφεία. Θα το πληρώσουν οι εργαζόμενοι, οι μισθωτοί, οι νέοι και οι επιχειρήσεις που περιμένουν χρόνια να δουν την περίφημη σύγκλιση να περνά από τους πίνακες των στατιστικών στην πραγματική ζωή.
Το «Ελλάδα 2.0» μπορεί να ξεκίνησε ως σχέδιο αλλαγής σελίδας. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν, όταν κλείσει ο κύκλος των ευρωπαϊκών δισεκατομμυρίων, θα έχει μείνει πίσω του μια διαφορετική οικονομία ή απλώς ένα ακόμη κυβερνητικό success story που θα χρειάζεται… υποσημειώσεις για να σταθεί.
Γιατί τα δισεκατομμύρια μπορεί να μετρηθούν εύκολα. Το παραγωγικό αποτέλεσμα, όμως, είναι πολύ πιο δύσκολο να κρυφτεί πίσω από μια καλοστημένη παρουσίαση.
Διαβάστε περισσότερα