του Χρήστου Ν. Κώνστα
Η Πρωτομαγιά ανέκαθεν είχε ένα ξεχωριστό ειδικό βάρος στην Ελληνική πολιτική ζωή. Σίγουρα έχει και τη δική της αισθητική. Λόγια μεγάλα, υποσχέσεις ακόμη πιο μεγάλες, οίστρος επαναστατικός. Φέτος, η αξιωματική αντιπολίτευση επέλεξε ως λαϊκό δώρο Πρωτομαγιάς την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας. Λιγότερες ώρες δουλειάς, ίδιος μισθός, περισσότερος ελεύθερος χρόνος.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Είναι μια ωραία ιδέα που κάποιες χώρες δοκιμάζουν με πιλοτικά προγράμματα και ειδικές προϋποθέσεις, αλλά στην Ελλάδα του 2026 εμφανίστηκε ως μια κλασσική ακάλυπτη επιταγή από πολιτικό λογαριασμό χωρίς κεφάλαια.
Είναι χαρακτηριστικό ότι λίγες μόνον ώρες αφότου ο αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης πρότεινε την καθιέρωση τετραήμερης εργασίας με πλήρεις αποδοχές, στελέχη του ίδιου του κόμματος, έσπευσαν να ξεκαθαρίσουν ότι η πρόταση αφορά πιλοτική εφαρμογή αρχικά σε μεγάλες επιχειρήσεις με πάνω από 20 εργαζόμενους και για θέσεις εντάσεως πνευματικής -και όχι χειρωνακτικής- εργασίας, ενισχυμένη με φορολογικά κίνητρα και σταδιακή εφαρμογή ανά κλάδο.
Ζήτημα πρώτο. Η παραγωγικότητα
Πριν ξεκινήσουμε τη συζήτηση για την τετραήμερη εβδομάδα, είναι ίσως χρήσιμο να μελετήσουμε πού βρίσκεται η Ελλάδα ως προς την παραγωγικότητα εργασίας. Με απλά λόγια πόσο παράγει η χώρα για κάθε ώρα που εργάζεται ο πολίτης της.
Το 2024, το ελληνικό ΑΕΠ ανά εργαζόμενο παρέμεινε στο 52% περίπου του μέσου όρου της Ευρωζώνης και στο 57% του μέσου όρου της ΕΕ27.
Ακόμη χαμηλότερος είναι ο δείκτης ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας. Δεν ξεπερνά το 46% του μέσου όρου της Ευρωζώνης και μόλις 40% του μέσου όρου της Ευρώπης των 27.
Τα παραπάνω στοιχεία προέρχονται από την Ετήσια Έκθεση 2025 του Εθνικού Συμβουλίου Παραγωγικότητας της Ελλάδας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατατάσσει την παραγωγικότητα εργασίας ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα στην χαμηλότερη βαθμίδα εντός της ΕΕ, φτάνοντας μόλις το 56,2% του μέσου όρου της ΕΕ .
Ζήτημα δεύτερο. Η διάρθρωση της οικονομίας.
Η ελληνική οικονομία εξαρτάται περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ από τομείς χαμηλής παραγωγικότητας, όπως η φιλοξενία και η εστίαση, ενώ η απασχόληση στη μεταποίηση μέσης-υψηλής τεχνολογίας ανέρχεται μόλις στο 1,4% της συνολικής απασχόλησης, έναντι 6% για την ΕΕ.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια βελτίωση αλλά οι δείκτες παραγωγικότητας εργασίας στην Ελλάδα παραμένουν σημαντικά χαμηλότεροι απ’ ό,τι το 2009. Μια ανάλυση του ΚΕΦΙΜ εκτιμά ότι η υστέρηση φτάνει έως και 18% κάτω από τα επίπεδα εκείνης της χρονιάς, του 2009.
Η διεθνής εμπειρία και πρακτική
Προφανώς η εργάσιμη εβδομάδα 4 ημερών, δοκιμάζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με ποικίλα αποτελέσματα αλλά και με εντελώς διαφορετικές προϋποθέσεις.
Τα επιτυχημένα πιλοτικά προγράμματα ακολουθούν τον λεγόμενο κανόνα «100-80-100».
Οι εργαζόμενοι παραμένουν 100% παραγωγικοί, εργαζόμενοι το 80% του χρόνου, για 100% των αποδοχών τους.
Η εφαρμογή απαιτεί πραγματική διοικητική δέσμευση και είναι πολύ πιο εύκολη σε ορισμένους κλάδους από ό,τι σε άλλους.
Στον τομέα των υπηρεσιών, για παράδειγμα, η εφαρμογή μπορεί να είναι ιδιαίτερα περίπλοκη.
Η Ισλανδία θεωρείται ο ηγέτης της τετραήμερης εβδομάδας εργασίας στην Ευρώπη.
Μεταξύ 2015 και 2019, υλοποιήθηκε ένα από τα μεγαλύτερα πιλοτικά προγράμματα στον κόσμο, με 2.500 εργαζόμενους του δημόσιου τομέα. (πάνω από 1% του συνολικού εργατικού δυναμικού της χώρας) οι οποίοι μείωσαν τις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας από 40 σε 35 χωρίς μείωση αποδοχών, με εξαιρετικά αποτελέσματα.
Σήμερα, περίπου το 85% όλων των εργαζομένων στην Ισλανδία δουλεύουν τέσσερις ημέρες εβδομαδιαίως.
Η Ισλανδία, καταγράφεται ωστόσο ως μία από τις χώρες με την υψηλότερη παραγωγικότητα εργασίας στον ΟΟΣΑ. Ο Δημόσιος Τομέας κυριαρχεί με υψηλό επίπεδο ψηφιοποίησης. Μικρή αλλά σημαντική λεπτομέρεια:
Ο πληθυσμός της χώρας δεν ξεπερνά τους 400.000 κατοίκους που αντιστοιχεί στο μέγεθος μιας μεσαίας πόλης στην Ελλάδα.
Στη Γερμανία, περίπου 45 εταιρείες, επιλεγμένες μεταξύ εκείνων που ήδη είχαν κουλτούρα ευελιξίας, συμμετείχαν σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα την διετία 2023-2024. Οι εργαζόμενοι ανέφεραν καλύτερη ποιότητα ζωής και χαμηλότερα επίπεδα άγχους, αλλά οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι συμμετέχουσες εταιρείες ήταν ακριβώς εκείνες που ήταν ήδη προσανατολισμένες προς την καινοτομία, κάτι που καθιστά τα αποτελέσματα δύσκολο να εφαρμοστούν στο σύνολο του Γερμανικού παραγωγικού ιστού.
Το Βέλγιο εισήγαγε νομοθεσία που δίνει στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να συμπυκνώσουν τις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας τους σε τέσσερις ημέρες, χωρίς μείωση αποδοχών.
Εδώ το σκηνικό είναι διαφορετικό. Έχουμε συμπίεση του ωραρίου, όχι μείωσή του οι εργαζόμενοι εργάζονται εθελοντικά 9,5 ώρες την ημέρα. Αυτή η δυνατότητα υπάρχει σήμερα και στην Ελλάδα υπό προϋποθέσεις.
Η Πορτογαλία ξεκίνησε πιλοτικό πρόγραμμα τον Ιούνιο του 2023 σε 39 εταιρείες του ιδιωτικού τομέα με κρατική στήριξη. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν υψηλότερη ικανοποίηση και χαμηλότερο στρες. Κάποιες εταιρείες εξετάζουν αν θα το υιοθετήσουν μόνιμα, χωρίς ακόμη οριστική απόφαση.
4 λόγοι για να ξανασκεφτούμε την εβδομάδα 4 ημερών
Η δομή της επιχειρηματικότητας. Το 95% των ελληνικών επιχειρήσεων είναι μικρές ή πολύ μικρές, με δυο, τρεις ή πέντε εργαζόμενους. Σε μια τέτοια επιχείρηση, η απουσία ενός εργαζόμενου μία ημέρα την εβδομάδα δεν μπορεί να αντικατασταθεί μ’ ένα λογισμικό διαχείρισης ροής εργασίας. Είτε θα κλείνει η επιχείρηση εκείνη την ημέρα, είτε ο ιδιοκτήτης θα την καλύπτει ο ίδιος χωρίς αμοιβή είτε επιβαρύνεται με το κόστος της παραγωγής ανείσπρακτης πέμπτης ημέρας. Ποιος θα πληρώνει άραγε την πέμπτη ημέρα;
Η κλαδική συγκέντρωση. Στον τομέα των υπηρεσιών η εφαρμογή της τετραήμερης εβδομάδας αποδεικνύεται ιδιαίτερα περίπλοκη, ακόμη και σε χώρες με πολύ υψηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ωρίμανσης. Η Βρετανική αλυσίδα σούπερ μάρκετ Asda αναγκάστηκε να διακόψει το δικό της πείραμα τετραήμερης εβδομάδας, διότι προφανώς οι εργαζόμενοι των αποθηκών αδυνατούσαν να ανταπεξέλθουν σε βάρδιες 11 ωρών. Η Ελλάδα είναι χώρα εξαρτημένη από τον τουρισμό, την εστίαση, το λιανεμπόριο κλάδοι με λειτουργία επτά ημέρες την εβδομάδα, εποχικότητα και σκληρό ανταγωνισμό. Εκεί η τετραήμερη εβδομάδα δεν αποτελεί καινοτομία αποτελεί εφιάλτη λειτουργικού σχεδιασμού.
Η παραγωγικότητα. Σε όλες τις χώρες όπου η τετραήμερη εβδομάδα έχει αποδώσει, αφετηρία ήταν εταιρείες ή κλάδοι με ήδη υψηλά επίπεδα παραγωγικότητας και αυτοματισμού. Μπορείς να συμπιέσεις σε 4 ημέρες αυτό που κάνεις σε 5, μόνο αν υπάρχει χώρος συμπίεσης, δηλαδή αν η παραγωγικότητά επιτρέπει τη ριζική αναδιοργάνωση. Σε μια χώρα που η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας βρίσκεται στο 40% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δεν υπάρχει αυτό το περιθώριο. Η μείωση των ωρών χωρίς βελτίωση της παραγωγικότητας ισοδυναμεί με αυτόματη μείωση της παραγωγής και άρα του εισοδήματος των επιχειρήσεων.
Η ψηφιακή υποδομή. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες των τελευταίων ετών, η Ελλάδα υστερεί σημαντικά σε σχέση με τους περισσότερους εταίρους της ΕΕ στην ψηφιακή ανταγωνιστικότητα. Σύμφωνα με την κατάταξη IMD World Competitiveness 2025, καταλαμβάνει την 49η θέση μεταξύ 67 οικονομιών και την 23η μεταξύ 26 χωρών της ΕΕ. Χωρίς ψηφιακά εργαλεία, χωρίς αυτοματισμό, χωρίς τεχνητή νοημοσύνη ενσωματωμένη στην παραγωγή, η τετραήμερη εβδομάδα ισοδυναμεί με εργασιακή συρρίκνωση που την πληρώνει η αγορά.
Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων που εργάζονται πάνω από 49 ώρες την εβδομάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κι όμως βρίσκεται στην τελευταία θέση της κατάταξης ως προς την αγοραστική δύναμη, μαζί με τη Βουλγαρία, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ.
Οι Έλληνες έχουν την τάση να ξεχνούν την χρεοκοπία, το μεγάλο χρέος, την οπισθοδρόμηση της οικονομίας, ακριβώς την χρονική περίοδο που οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες «πετούσαν».
Η μείωση των ωρών εργασίας είναι ένα δώρο που μπορεί να προσφερθεί αφού η χώρα ανταποκριθεί πρώτα στις στοιχειώδεις υποχρεώσεις της.
Η μεγάλη ελληνική αντίφαση, πολλές ώρες εργασίας, χαμηλή παραγωγή δεν αντιμετωπίζεται με τη μείωση των ωρών.
Η οικονομία χρειάζεται πρώτα εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού, ψηφιοποίηση, διοικητική βελτίωση, βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος, εγκατάλειψη του κατακερματισμένου παραγωγικού μοντέλου που επιβαρύνεται με αλλεπάλληλα λειτουργικά κόστη.
Η εμπειρία άλλων χωρών διδάσκει ότι μόνο όταν η εισαγωγή τεχνητής νοημοσύνης επιφέρει σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας ,ιδίως σε τομείς όπως η εξυπηρέτηση πελατών, η ανάπτυξη λογισμικού και η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, τότε δημιουργείται πραγματικό περιθώριο για μείωση του εργάσιμου χρόνου.
Πρώτα επενδύεις σε αυτοματισμό, ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη, καταγράφεις βελτίωση της παραγωγικότητας σε μετρήσιμο ορίζοντα και κατόπιν ξεκινά εθελοντικά πιλοτικά προγράμματα σε κλάδους που η μείωση ωρών είναι εφικτή χωρίς απώλεια παραγωγής.
Αυτή η ακολουθία διαρκεί χρόνια. Δεν χωρά σε προεκλογικά λόγια.
Η τετραήμερη εβδομάδα, όπου έχει αποδώσει, ήταν αποτέλεσμα οργανωτικής ωριμότητας, τεχνολογικής υποδομής και εθελοντικής υιοθέτησης σε κατάλληλους κλάδους. Δεν ήταν εκλογικό σύνθημα.
Μια χώρα που βρίσκεται τελευταία στην ΕΕ σε παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας, που το 95% των επιχειρήσεών της απασχολεί λιγότερους από δέκα ανθρώπους, που η ραχοκοκαλιά της οικονομίας της είναι ο τουρισμός και η εστίαση, δεν μπορεί να αντιγράψει μοντέλα σχεδιασμένα για τη Σκανδιναβία ή τον γερμανικό τεχνολογικό τομέα.
Μπορεί μόνο να τα χρησιμοποιεί ως διαφήμιση. Όπως και την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας.
Η πέμπτη μέρα δεν εξαφανίζεται με νόμο. Την πληρώνει κάποιος.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Η τετραήμερη εβδομάδα ως εκλογικό δόλωμα | Γιατί η Ελλάδα δεν είναι Ισλανδία appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα