Η Συνταγματική Αναθεώρηση επανέρχεται στο πολιτικό προσκήνιο μετά τις 30 προτάσεις αλλαγών του Κυριάκου Μητσοτάκη που κατέθεσε στους βουλευτές της ΝΔ κατά τη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Οι προτάσεις του πρωθυπουργού προκάλεσαν την αντίδραση σύσσωμης της αντιπολίτευσης ενώ το ΠΑΣΟΚ καταθέτει τις δικές του προτάσεις οι οποίες περιλαμαβάνουν αλλαγές σε 21 άρθρα.
Καταρχάς οι προτάσεις του κυβερνώντος κόμματος αφορούν 30 άρθρα του Συντάγματος και αποτελούν σύνθεση εισηγήσεων του πρωθυπουργού και προτάσεων βουλευτών, με περισσότερους από 50 να έχουν συμμετάσχει ενεργά στη διαδικασία. Η κυβέρνηση επιθυμεί να εκκινήσει τη διαδικασία στη Βουλή μέσα στον Μάιο, όταν θα κατατεθεί από τη ΝΔ η σχετική πρόταση και στη συνέχεια, με απόφαση του Προέδρου της Βουλής, θα συγκροτηθεί και θα ξεκινήσει τις εργασίες της η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν κυβερνητικοί κύκλοι, η πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης της Νέας Δημοκρατίας διαμορφώνεται στους εξής άξονες:
Πρώτον, στον άξονα της προστασίας των δικαιωμάτων και των συλλογικών αγαθών της νέας εποχής, με έμφαση στην αναγνώριση των προκλήσεων της τεχνητής νοημοσύνης, την αναμόρφωση του πλαισίου της ανώτατης εκπαίδευσης, την κλιματική προστασία και τη διαγενεακή δικαιοσύνη.
Δεύτερον, στον άξονα της δημοκρατικής συμμετοχής, με έμφαση στη δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, την επιστολική ψήφο και τη συνταγματική σύνδεση του εκλογικού συστήματος με την εύλογη αναλογικότητα και την κυβερνησιμότητα.
Τρίτον, στον άξονα της πολιτειακής και κοινοβουλευτικής λειτουργίας, με έμφαση στην ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της Βουλής και του βουλευτή, την πρόβλεψη μίας εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τη συνταγματική κατοχύρωση βασικών αρχών καλής νομοθέτησης.
Τέταρτον, στον άξονα της λογοδοσίας, της θεσμικής ανεξαρτησίας και της εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη, με έμφαση στην αναμόρφωση του πλαισίου για την ποινική ευθύνη των υπουργών, την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης χωρίς κυβερνητική παρέμβαση και την ενίσχυση του ρόλου του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κατά τον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων.
Πέμπτον, στον άξονα της αποτελεσματικής και αξιοκρατικής λειτουργίας του Κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης, με έμφαση στην εξασφάλιση ίσης πρόσβασης σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια, στον εκσυγχρονισμό του πλαισίου λειτουργίας των Ο.Τ.Α. και στον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας στο Δημόσιο.
Έκτον, στον άξονα της δημοσιονομικής υπευθυνότητας και της φορολογικής ασφάλειας, με έμφαση στην απαγόρευση αναδρομικής επιβολής φόρου ή άλλου οικονομικού βάρους, τη δυνατότητα σταθερού φορολογικού καθεστώτος για στρατηγικές επενδύσεις και τη συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Σφοδρές αντιδράσεις προκάλεσε στην αντιπολίτευση η ομιλία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για τη συνταγματική αναθεώρηση, με τα κόμματα να κάνουν λόγο για τακτικισμούς, έλλειψη αξιοπιστίας και προσπάθεια αλλαγής της πολιτικής ατζέντας.
Το ΠΑΣΟΚ εξαπέλυσε επίθεση κατά του Πρωθυπουργού, κατηγορώντας τον για πολιτικό τυχοδιωκτισμό και για παραβίαση των ίδιων των συνταγματικών προβλέψεων που επικαλείται. Ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Κώστας Τσουκαλάς, υποστήριξε ότι «η ομιλία του πρωθυπουργού είναι η προσωποποίηση του τακτικισμού και του τυχοδιωκτισμού», προσθέτοντας πως «όλα όσα προκρίνει για την αναθεώρηση του Συντάγματος τα έχει παραβιάσει ο ίδιος». Παράλληλα, κατηγόρησε τον κ. Μητσοτάκη ότι «έκανε λάστιχο τις συνταγματικές προβλέψεις για να εμποδίσει τη Δικαιοσύνη να ελέγξει τους υπουργούς του».
Σε υψηλούς τόνους κινήθηκε και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, αποκλείοντας κάθε περιθώριο συναίνεσης με την κυβέρνηση. Όπως ανέφερε, «δεν μπορεί να υπάρχει συναίνεση σε αυτή, με ευθύνη της κυβέρνησης, λειτουργία καθεστώτος», ενώ κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι «χρησιμοποιεί πολλαπλώς το άρθρο 86 για να κρύψει από τη Δικαιοσύνη ελεγχόμενους υπουργούς». Ο ίδιος αμφισβήτησε ευθέως την αξιοπιστία της κυβέρνησης να ανοίξει τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, κάνοντας λόγο για «σοβαρές και πολλές παραβιάσεις του Συντάγματος».
Το ΚΚΕ, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι οι προτάσεις του πρωθυπουργού αποκαλύπτουν την πρόθεση της κυβέρνησης να εντείνει την «αντιλαϊκή επίθεση», προκειμένου – όπως σημειώνει – να στηριχθούν τα κέρδη των επιχειρηματικών ομίλων και να ενισχυθεί η εμπλοκή της χώρας στους σχεδιασμούς ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ.
Ανάλογη κριτική άσκησε και η Νέα Αριστερά, η οποία έκανε λόγο για «έσχατη προσπάθεια αλλαγής της πολιτικής ατζέντας από τα σκάνδαλα», χαρακτηρίζοντας τη σχεδιαζόμενη συνταγματική αναθεώρηση «αιχμή του δόρατος για την επιβολή βασικών αντιδραστικών στρατηγικών επιλογών».
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, δήλωσε ότι «η προσπάθεια του Πρωθυπουργού να αλλάξει ατζέντα με τη συνταγματική αναθεώρηση δεν τον σώζει», υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση είναι «βουτηγμένη στα σκάνδαλα» και διαμηνύοντας πως το κόμμα του «θα πάει μέχρι τέλους».
Επικριτική ήταν και η στάση της ΝΙΚΗΣ, με τον εκπρόσωπο Τύπου του κόμματος, Δήμο Θανάσουλα, να δηλώνει ότι «ο κ. Μητσοτάκης πιστεύει ότι μπορεί να συνεχίσει να κοροϊδεύει τον ελληνικό λαό ασύστολα. Είναι γελασμένος».
«Οι πρώτοι που πρέπει να αξιολογηθούν είναι ο ίδιος, οι υπουργοί του, οι βουλευτές του, τα στελέχη του […] πρέπει όλοι να απολυθούν, ο ελληνικός λαός είναι έτοιμος να σας απολύσει κύριε Μητσοτάκη», τόνισε, μεταξύ άλλων, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου.
Κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεων της αντιπολίτευσης είναι η αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της κυβέρνησης να προχωρήσει σε έναν ουσιαστικό διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, με τα κόμματα να κατηγορούν το Μέγαρο Μαξίμου για θεσμικές παρεκκλίσεις και πολιτική σκοπιμότητα.
Οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του libre το ΠΑΣΟΚ προσέρχεται στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση στο πλαίσιο της προτείνουσας Βουλής με ολοκληρωμένο σχέδιο προτάσεων, επιδιώκοντας -όπως σημειώνουν κομματικά στελέχη -να ανοίξει συνολικά η συζήτηση για «όλα τα ζητήματα λειτουργίας του Καταστατικού Χάρτη».
Η Χαριλάου Τρικούπη έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι η απαιτούμενη υπερπλειοψηφία θα πρέπει να απαιτείται μόνο στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή, ζητώντας αλλαγή του άρθρου 110 ώστε αυτή να αποτελεί τον σταθερό συνταγματικό κανόνα.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ προβλέπει την αναθεώρηση 21 άρθρων και τη θέσπιση τεσσάρων νέων. Η τελική μορφή των προτάσεων αναμένεται να εμπλουτιστεί μέσα από δημόσια διαβούλευση.
Κεντρική θέση στο πακέτο προτάσεων κατέχει η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ευθύνη υπουργών, με το ΠΑΣΟΚ να εισηγείται ουσιαστική αποπολιτικοποίηση της διαδικασίας δίωξης. Η σχετική αρμοδιότητα απομακρύνεται από τη Βουλή και μεταφέρεται σε ειδικό συμβούλιο ενώ σε περίπτωση παραπομπής, η δίκη θα διεξάγεται ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αναθεώρηση του άρθρου 90, με στόχο – όπως αναφέρουν στελέχη του κόμματος – μια Δικαιοσύνη χωρίς κυβερνητική κηδεμονία.
ΠΑΣΟΚ:21 προτάσεις Συνταγματικής Αναθεώρησης-Αλλαγές στα άρθρα 110-86-90 καθώς και στο 16 για μη κρατικά Πανεπιστήμια