[Βιβλιοθήκη] Σημειώσεις από το Pazarkule/Έβρος

03/06/2026 10:51 μμ.

Σημειώσεις για τη συνοριακή βία του Μαρτίου 2020 από την τουρκική πλευρά των συνόρων, που αναφέρονται στο βιβλίο Οικοδομώντας την Ευρώπη-φρούριο: Συνοριακή κρίση στον Έβρο τον Φλεβάρη-Μάρτη 2020 των εκδόσεων Λερναία Ύδρα. Μετάφραση από: https://harekact.bordermonitoring.eu/2020/04/01/notes-from-pazarkule-evros/

Συγκεντρώνουμε και αναδημοσιεύουμε τις επιτόπιες σημειώσεις που κρατούσαν ντόπιοι ακτιβιστές για τρεις βδομάδες στη διάρκεια της κρίσης στα σύνορα Pazarkule/Έβρου, η οποία επιβαρύνθηκε από τις συνοριακές πολιτικές της Τουρκίας, της Ελλάδας και της ΕΕ και από την πολιτική της διαπραγμάτευσης ανθρώπινων ζωών. Η ίδια σειρά ενημερώσεων μπορεί να βρεθεί στα τουρκικά και τα γερμανικά (μεταφρασμένες εν μέρει).
Ημέρα 1 || 29 Φεβρουαρίου 2020
Βρέχει καταρρακτωδώς. Στο δρόμο με το αυτοκίνητο για το Edirne, είδαμε τουλάχιστον 20 ταξί να περνούν, με πινακίδες Κωνσταντινούπολης. Στην άκρη του αυτοκινητόδρομου, ίσα που διακρίναμε σκιές ανθρώπων να περπατάνε προς τα σύνορα.
Η αστυνομία μπλόκαρε το δρόμο στο Karaağaç, το πιο κοντινό χωριό στα σύνορα. Από εκεί, άνθρωποι που ήρθαν με ταξί και λεωφορεία πήγαιναν προς τα σύνορα με τα πόδια, σε ομάδες των 5 ως 30. Αν και λίγοι, κάποιοι άνθρωποι επέστρεφαν με τα πόδια από τα σύνορα, λέγοντας ότι είχαν εξαπατηθεί· η ελληνική αστυνομία έριχνε βόμβες αερίου εκεί πέρα.
Ένας ταξιτζής από την Άγκυρα είπε επιφυλακτικά ότι έφερνε επιβάτες για 1600 λίρες Τουρκίας (περίπου 230 ευρώ). Αυτό δεν είναι το μοναδικό παράδειγμα, είδαμε ότι οι ανάγκες και οι επιθυμίες των ανθρώπων μπορούσαν να μετατρέπονται σε σχέσεις συμφέροντος: από τους ανθρώπους που πουλάνε νερό μέχρι αυτούς που λένε «τους αναγκάζουμε να περνάνε αν υπάρχει επιβάτης». Από την άλλη, είναι ακόμα εφικτό το ταξίδι για το Edirne (την πόλη κοντά στα σύνορα) σε λογικές τιμές με τρένο ή λεωφορείο.
Αφήσαμε τα οχήματά μας σε ένα αθέατο σημείο και κάναμε 2,5 χλμ. με τα πόδια. Σε αυτή την περιοχή έχει απαγορευτεί η οδική κυκλοφορία. Η θερμοκρασία ήταν περίπου -1°C.
Από το κέντρο του Edirne ως τη συνοριακή πύλη υπάρχουν 4 σημεία ελέγχου της αστυνομίας και της χωροφυλακής. Αλλά δεν έχουμε δει έλεγχο ταυτότητας ή οποιοδήποτε άλλο έλεγχο να γίνεται σε ανθρώπους που πηγαίνουν προς τα σύνορα.
Καθώς πλησιάζαμε στα σύνορα, το πλήθος αυξανόταν. Αντιληφθήκαμε ότι ο φράχτης των συνόρων είχε κοπεί δίπλα στο τελωνείο του Pazarkapı και έτσι κατευθυνθήκαμε προς την άλλη πλευρά των συνόρων. Άνθρωποι κάθονταν σε ομάδες γύρω από τις φωτιές που άναβαν. Τόσες φωτιές η μία κοντά στην άλλη δυσχέραιναν την αναπνοή, γεμίζοντας την περιοχή με καπνό, αλλά έφερναν και τη θερμοκρασία σε υποφερτό επίπεδο. Οι άνθρωποι ήταν βρεγμένοι, το έδαφος καλυμμένο από πηχτή λάσπη. Ήταν δύσκολο να δούμε όλους τους ανθρώπους εκεί στα σκοτεινά, η εκτίμησή μας είναι πως ήταν περίπου δύο χιλιάδες κόσμου γύρω στις 6 το πρωί.
Πολλοί νέοι άνθρωποι στέκονταν ακριβώς μπροστά από τους φράχτες που είναι χτισμένοι μπροστά από την πύλη της Ελλάδας και περίμεναν με χαρά και ανησυχία. Πότε πότε φώναζαν συνθήματα, απαιτώντας να ανοίξει η συνοριακή πύλη. Εντωμεταξύ, στην πλευρά της Ελλάδας, αστυνομικές δυνάμεις καταστολής κατέβηκαν από δύο πούλμαν και στήθηκαν σε δύο σειρές. Μετά από λίγο, άρχισαν να πετάνε δακρυγόνα προσπαθώντας να διαλύσουν το πλήθος.
Μας σταμάτησαν ενώ τραβούσαμε οπτικό υλικό στη νεκρή ζώνη και μας πήραν για μια μικρή ανάκριση. Ο στρατιωτικός που πήρε τα στοιχεία μας είπε ότι τα σύνορα είναι ανοιχτά μόνο για μετανάστες και ότι δεν είναι σωστό να είμαστε στη νεκρή ζώνη όντας Τούρκοι πολίτες. Όμως δεν ήταν αυστηροί στις τυπικές λεπτομέρειες.
Αν και υπήρχαν πολλοί Σύριοι μεταξύ των ανθρώπων με τους οποίους μιλήσαμε, υπήρχαν επίσης και πολλοί άνθρωποι από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, το Ιράν και διάφορες αφρικανικές χώρες.
Παρά το μέγεθος του πλήθους, δεν υπάρχουν υποδομές πουθενά τριγύρω. Η τουαλέτα και η βασική υγιεινή αποτελεί σοβαρό πρόβλημα αυτή τη στιγμή. Δεν υπάρχει νερό, ούτε φαγητό. Η πείνα έχει γίνει κρίσιμο θέμα.
Αφού αποκτήσαμε μια εικόνα του τρόπου που είχαν διευθετηθεί τα πράγματα στο χώρο, πήγαμε στο κέντρο του Edirne για να πάρουμε τα πράγματα που ίσως χρειαζόμασταν. Αφού πήραμε φιάλες υγραερίου, φακές, ψωμί και άλλα κουζινικά, κάναμε ένα διάλειμμα για να ξεκουραστούμε λίγο.
Στο γυρισμό προς τη ζώνη, πλησιάσαμε όσο μπορούσαμε στον συνοριακό σταθμό, περνώντας μέσα από χωράφια. Αυτή τη φορά η αστυνομία και η χωροφυλακή έκαναν μεγάλες ανακρίσεις για να μάθουν ποιοι είμαστε και γιατί είμαστε εδώ. Όταν μιλήσαμε ανοιχτά για τις προθέσεις μας, μας προειδοποίησαν να μην τραβήξουμε πολύ την προσοχή. Τώρα μπορούσαμε να κατασκηνώσουμε σε ένα μέρος 500 μέτρα από τα σύνορα.
Όταν κάποιοι άνθρωποι κατάλαβαν ότι στο ένα αυτοκίνητο ήταν φορτωμένα καρβέλια ψωμί, άρχισε να συγκεντρώνεται ένα πλήθος γύρω από το αμάξι. Όταν προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε ότι πρόκειται να φτιάξουμε σούπα και να μοιράσουμε μαζί της και ψωμί, μας απάντησαν: «Άσε τη σούπα, τα παιδιά μου πεινάνε, δώσε μου το ψωμί και φεύγω».
Περπατήσαμε άλλη μια φορά προς τα σύνορα, μιλήσαμε με ανθρώπους και καταγράψαμε φωνές. Ανάμεσα σε αυτούς που μιλήσαμε, δύο Ιρανοί έψαχναν ένα λεωφορείο για να γυρίσουν στην Κωνσταντινούπολη. Είχαν αποφασίσει να δουλέψουν μερικούς μήνες ακόμη, να μαζέψουν λεφτά και να περάσουν μέσω θαλάσσης το καλοκαίρι. Από ενθουσιασμό που βρισκόταν εκεί, ένας άλλος αποφάσισε να μείνει εκεί και να περιμένει άλλη μία μέρα, και να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη αν δεν αλλάξει τίποτα.
Στην άλλη πλευρά του δρόμου βρίσκονταν τρία πούλμαν που μάθαμε πως ανήκαν στη Διεύθυνση Διαχείρισης Μετανάστευσης. Όμως δεν μπορέσαμε να ανακαλύψουμε γιατί περίμεναν εκεί αυτά τα πούλμαν.
Η ελπίδα του περάσματος στην Ευρώπη έδωσε τη θέση της λίγο λίγο στη δυστυχία. Πολλοί φεύγουν από την περιοχή ή ετοιμάζονται να φύγουν, απογοητευμένοι που δεν μπόρεσαν να διασχίσουν τα σύνορα και μετανιωμένοι που χάλασαν την τακτοποιημένη ζωή που έχουν χτίσει ως τώρα στην Τουρκία.
Οι αριθμοί των αφίξεων συνέχισαν να αυξάνονται δραματικά στη διάρκεια της ημέρας. Γύρω στις 5 μ.μ. εκτιμούμε ότι ο αριθμός των συγκεντρωμένων στη συνοριακή πύλη ήταν γύρω στις τέσσερις με πέντε χιλιάδες. Αυτή η εκτίμηση βασίζεται σε ό,τι μπορέσαμε να παρατηρήσουμε. Στο μεταξύ, ίσως ίδιος αριθμός ανθρώπων είναι διασκορπισμένος στους ανοιχτούς κάμπους στη συνοριακή ζώνη.
Από την άλλη, η τροχαία απομάκρυνε τα περισσότερα αμάξια έξω από τη συνοριακή ζώνη. Δεν ξέρουμε πόσο θα μπορέσουμε να μείνουμε εδώ.
Παρόλο που το μαγείρεμα είναι βασική ανάγκη, δεν ξέρουμε σε ποιο βαθμό μπορούμε να ανταποκριθούμε. Αποφασίσαμε να περιμένουμε λιγάκι ακόμα και να φτιάξουμε σούπα για το βράδυ.
Μέσα στην τρέχουσα αβεβαιότητα, είναι αδύνατο να προβλέψουμε μέχρι πότε θα συνεχίσουν να μένουν εδώ οι άνθρωποι. Διατηρούμε ωστόσο μια θετική παρουσία. Το ερώτημα του αν θέλουμε να συνεχίσουμε να δραστηριοποιούμαστε εδώ απευθύνεται σε όλους όσους διαβάζουν αυτό το κείμενο. Παρ’ όλα αυτά θεωρούμε σημαντικό να διατηρήσουμε την παρουσία μας εδώ όσο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση.
Δεν ξέρουμε αν είναι δυνατόν να στήσουμε ένα σημείο πληροφόρησης. Αλλά μοιάζει απαραίτητο να οργανώσουμε τους οικονομικούς και τους ανθρώπινους πόρους και να εξασφαλίσουμε μια κυκλική βάρδια γι’ αυτή την εβδομάδα αν θέλουμε να συνεχίσει αυτή η δραστηριότητα. Μας φαίνεται σημαντικό να είναι τουλάχιστον δύο με τρία άτομα παρόντα εδώ κάθε μέρα. Ειδικά εκείνα που μιλάνε πολλές γλώσσες, για να μεταδίδουν σωστές πληροφορίες.
Ημέρα 2 || 1 Μαρτίου 2020
Μάθαμε πως ένας φίλος από το Δίκτυο Αλληλεγγύης Μεταναστών της Άγκυρας είχε φασαρίες επειδή έβγαζε φωτογραφίες από το σημείο ελέγχου και δεν του επιτράπηκε να περάσει από εκεί. Ήταν χρήσιμο που φτάσαμε γρήγορα στο πεδίο και που παρκάραμε τα οχήματά μας στην περιοχή ακριβώς δίπλα στο δρόμο. Δεν ξέρουμε πώς μας βλέπουν απ’ έξω, αλλά κανείς δεν μας είπε ότι πρέπει να φύγουμε. Αφού όμως μάθαμε για παρεμβάσεις της αστυνομίας, αποφασίσαμε να είμαστε πιο προσεκτικοί, ειδικά όταν δουλεύουμε με φωτογραφικό και βιντεοληπτικό υλικό. Σήμερα απομάκρυναν όλα τα οχήματα στους δρόμους προς τη συνοριακή πύλη. Η χωροφυλακή μάς ζήτησε να βγούμε από το σημείο ελέγχου. Προς το παρόν αναγκαστήκαμε να φύγουμε από το πεδίο. Κανείς δεν επιτρέπεται να μπαίνει στη ζώνη εκτός από μετανάστες και κρατικούς λειτουργούς.
Ο δρόμος για τα σύνορα ήταν σχεδόν άδειος. Υπήρχαν μόνο μετανάστες που πήγαιναν προς τα σύνορα με τα πόδια και μεγάλα πούλμαν που έμπαιναν το ένα μετά το άλλο στη ζώνη άδεια και έβγαιναν γεμάτα με μετανάστες. Πήγαμε στα σημεία αναχώρησης για να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε ποιος είναι ο σκοπός των πούλμαν. Οι υπάλληλοι δίπλα στα οχήματα έλεγαν στους ανθρώπους που μαζεύονταν γύρω τους: «Μην περιμένετε εδώ. Η δική μας κυβέρνηση άνοιξε τα σύνορα αλλά η ελληνική πλευρά όχι. Με αυτά τα πούλμαν, μπορείτε να πάτε στο ποτάμι (τον Έβρο) χωρίς αντίτιμο, και από το ποτάμι, κάποιες βάρκες θα σας πάνε στην ελληνική πλευρά μόνο για 20 λίρες το άτομο». Οι περισσότεροι αρνήθηκαν να τους πιστέψουν. Ο υπάλληλος επέμενε: «Εμείς ξέρουμε τον πιο ασφαλή δρόμο. Το ποτάμι έχει πλάτος μόνο 20 μέτρα. Και μετά θα έχετε 3 χιλιόμετρα περπάτημα για να φτάσετε στο κοντινότερο χωριό». Όταν τα πούλμαν γέμισαν με ανθρώπους που είχαν αποφασίσει να δεχτούν την προσφορά τους, έφυγαν.
Αφού μιλήσαμε με αρκετά άτομα, φύγαμε από το σημείο των πούλμαν. Κοιτώντας τα σύνορα, υπάρχουν μεγάλοι αγροί στα αριστερά και μια δασική περιοχή στα δεξιά. Οι άνθρωποι είναι διασκορπισμένοι μέσα στο δάσος. Ανάμεσα στα δύο σύνορα, τα ξερά κλαδιά των πελώριων δέντρων, σχεδόν σαν μπαομπάμπ, πρόσφεραν καύσιμο για ζεστασιά στη δασική περιοχή αυτής της νεκρής ζώνης όπου δεν έχει μπει άνθρωπος εδώ και χρόνια. Κοιτώντας από την κορυφή ενός μικρού λόφου, η εικόνα των ανθρώπων που μαζεύονται γύρω από εκατοντάδες κύκλους φωτιάς, μεγάλους και μικρούς, είναι εντυπωσιακή.
Ήρθε να μας δει ο ιδιοκτήτης του χωραφιού δίπλα στο σημείο που παρκάραμε το αμάξι μας. Οι καλλιέργειες στην περιοχή του έπαθαν ζημιά από τους ανθρώπους που πέρασαν από τα χωράφια. Επίσης, το πλαστικό κάλυμμα πάνω από τις καλλιέργειες το αφαίρεσαν μετανάστες για να το χρησιμοποιήσουν για προστασία από τον άνεμο και τη βροχή. Εκτιμήσαμε πολύ τη συμπονετική στάση του αγρότη προς τους μετανάστες παρά την προφανή υλική ζημιά του και το ότι μοίρασε ό,τι είχε μείνει από τις καλλιέργειες καθώς και κάποια άλλα τρόφιμα που είχε αποθηκευμένα.
Συναντήσαμε μια ομάδα αφγανών μεταναστών. Έκαναν μια μικρή γιορτή, τραγουδώντας μαζί μπροστά στη φωτιά. Ένας απ’ αυτούς μας είπε ότι εκείνος που τραγουδούσε ένα τραγούδι ήταν πολύ διάσημος στο Αφγανιστάν. Μετά από λίγο, πήγαμε σε μια άλλη γιορτή, Ερυθραίων. Τα τραγούδια με αφρικανικούς ρυθμούς που τραγουδούσαν όλοι μαζί ήταν πολύ συγκινητικά. Το Σάββατο το βράδυ, όλο το δάσος έμοιαζε με τόπο φεστιβάλ.
Πήγαμε στο όχημά μας για λίγη ξεκούραση και, όπως είχαμε προαποφασίσει, καθαρίσαμε τα υλικά μας και στήσαμε τον φούρνο για να μαγειρέψουμε στην κουζίνα μας. Φτιάξαμε σούπα, προσπαθώντας να μην τραβήξουμε παραπάνω προσοχή διότι δεν ξέραμε τι είδους αντιδράσεις θα είχαμε. Επειδή ο αριθμός των ανθρώπων είναι μεγάλος και στη ζώνη δεν υπήρχε φαγητό, στήσαμε τον πάγκο σερβιρίσματός μας μακριά από την περιοχή των κατασκηνώσεων. Και μοιράσαμε κάπου 150 γεύματα για να εμποδίσουμε την υπερβολική συγκέντρωση κόσμου. Κάναμε πολλές συζητήσεις στο τραπέζι που στήθηκε αργά τη νύχτα μέσα στο κρύο.
Και πάλι το πρωί έφτασαν πολλοί μετανάστες. Ο αριθμός των αστυνομικών και των στρατιωτών είχε επίσης αυξηθεί. Οι άνθρωποι που μιλήσαμε μάς είπαν ότι αποφάσισαν να ταξιδέψουν όταν άκουσαν στην τηλεόραση ότι τα σύνορα ήταν ανοιχτά. Κάποιοι ήρθαν εδώ μαζεύοντας τις οικογένειές τους μες στη νύχτα, χωρίς καν να πάρουν τα λεφτά που τους χρωστάνε οι εργοδότες τους.
Μετά τη χτεσινή μας αναφορά, επικοινωνήσαμε με φίλους από το Δημοτικό Συμβούλιο του Edirne. Όταν όμως πήγαν να έρθουν στη ζώνη με κάποιους δημοσιογράφους, τους σταμάτησαν στο σημείο ελέγχου και δεν τους άφησαν να μπουν. Πέρασαν επίσης από το χωριό Doyuran, όπου ήταν κι άλλα πούλμαν που έφερναν ανθρώπους. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Δημοτικό Συμβούλιο του Edirne, περίπου 60 Αφγανοί μετανάστες περίμεναν μπρος στο ποτάμι. Δεν υπήρχε κανένα όχημα που να μπορεί να το περάσει. Στην απέναντι μεριά του ποταμού περίμεναν ένοπλοι στρατιώτες του ελληνικού στρατού. Λόγω αυτού, ο σκοπός της αναχώρησης των πούλμαν από εδώ παραμένει αβέβαιος.
Το πρωί συναντήσαμε κάποιους φίλους που έρχονταν από την Κωνσταντινούπολη. Το πιο σημαντικό κομμάτι της σύντομης ενημέρωσής μας ήταν ότι έπρεπε να προσέχουμε, κυρίως όταν βγάζαμε φωτογραφίες και βίντεο. Μετά από τη σύντομη κουβέντα μας, μάθαμε ότι δύο από αυτούς είχαν προσαχθεί ενώ έπαιρναν συνεντεύξεις στη νεκρή ζώνη.
Τέσσερις άλλοι δημοσιογράφοι που είχαν έρθει από την Κωνσταντινούπολη εμποδίστηκαν να μπουν στη ζώνη. Τώρα περιμένουν κοντά στο χωριό του Karaağaç.
Τώρα που είναι σαββατοκύριακο, το πλήθος είναι πολύ πιο μεγάλο. Οι άνθρωποι δε σταματάνε να έρχονται. Μπορούμε να πούμε ότι ο αριθμός των μεταναστών γύρω από τα σύνορα είναι, χωρίς υπερβολή, μέχρι και δέκα χιλιάδες. Η ένταση είναι μεγάλη. Δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου λάμψης ρίχνονται συνεχώς από την ελληνική πλευρά. Οι κραυγές και οι πυροβολισμοί έχουν κανονικοποιηθεί. Δεν μπορούμε να πλησιάσουμε πολύ κοντά στα σύνορα. Μπορούμε όμως να ενημερωνόμαστε από περαστικούς.
Παρ’ όλο που υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι, δεν υπάρχει καμία παρουσία ΜΚΟ, κρατικών υπηρεσιών ή οργανισμών υγείας με ενεργή δράση στο πεδίο. Υπάρχει ένα βανάκι που ανήκει στην τουρκική Ερυθρά Ημισέληνο. Διένεμαν το νερό και τις σοκολάτες που είδαμε σε κονσέρβες φαγητού που έγραφαν πάνω UNHCR. Δεν υπάρχει ζεστό φαγητό πουθενά τριγύρω.Εδώ γύρω δεν υπάρχει πρόσβαση σε νερό. Οι άνθρωποι πρέπει να περπατάνε ως το χωριό που απέχει 2,5 χιλιόμετρα για να βρουν νερό. Παρ’ όλα αυτά, επειδή η διέλευση από το σημείο ελέγχου της ζώνης δεν επιτρέπεται ούτε για την είσοδο Τούρκων πολιτών ούτε για την έξοδο μεταναστών, οι άνθρωποι απομακρύνονται από τον δρόμο και πηγαίνουν από τα γύρω χωράφια. Πραγματικά, είναι αδύνατον να φτάσουν στο χωριό. Στην περιοχή υπάρχει μόνο ένα βανάκι τουαλέτα, που έφτασε μόλις σήμερα το πρωί.
Τη νύχτα κάνει απίστευτο κρύο. Σε αυτό το κρύο, που το νιώθεις ακόμα κι όταν κοιμάσαι μέσα σε αυτοκίνητο, οι άνθρωποι κοιμούνται έξω στα χωράφια. Ψάχνουν πλαστικά καλύμματα για να βάλουν από κάτω τους.
Ακούσαμε επίσης ότι μια γυναίκα γέννησε στο σημείο ελέγχου χωρίς να υπάρχει ιατρική βοήθεια.
Μπορούμε να συμβουλέψουμε τους φίλους μας που θέλουν να συνεισφέρουν οικονομικά να έρθουν σε επαφή με τις κοντινότερες ομάδες αλληλεγγύης με τους μετανάστες και κατά των συνόρων. Επίσης, είναι πολύ δύσκολο να μπουν μέσα οποιαδήποτε υλικά. Όσοι θέλουν να στηρίξουν καλύτερα να πάνε σε επίσημους θεσμούς όπως η Ερυθρά Ημισέληνος και το AFAD. Φαίνεται, όμως, πως αυτή η έξοδος θα συνεχιστεί για αρκετό διάστημα. Θα προσπαθήσουμε να ενημερώνουμε όσο προκύπτουν νέες ανάγκες.
Υπάρχει επίσης και το θέμα του εθελοντικού τουρισμού, που δυσκολεύει τα πράγματα. Περιμένουμε από τους ανθρώπους που θέλουν να έρθουν εδώ να δίνουν την απαιτούμενη προσοχή και σημασία, να γνωρίζουν πού έρχονται και ποιες μπορεί να είναι οι συνθήκες. Δυστυχώς, πρέπει με λύπη μας να πούμε ότι η αναγκαστική απομάκρυνσή μας από την περιοχή δίπλα στα σύνορα προκλήθηκε από την απρόσεκτη συμπεριφορά κάποιων από τους ανθρώπους που βρίσκονταν στη νεκρή ζώνη.
Ακόμα κι αν είμαστε έξω από τους φράχτες, πιστεύουμε ότι η παρουσία μας εδώ και γύρω από την περιοχή έχει μεγάλη σημασία. Όλη αυτή την εβδομάδα, μπορέσαμε να οργανώσουμε την παρουσία τουλάχιστον 2-3 από εμάς κάθε μέρα. Οι φίλοι που θα ήθελαν να συμμετάσχουν σε αυτό το πρόγραμμα μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας.
Με αλληλεγγύη,
Ημέρα 3 || 2 Μαρτίου 2020
Χτες φύγαμε από το Pazarkule γύρω στις 8 π.μ. για να παρακολουθήσουμε την κατάσταση στη συνοριακή διάβαση του Ipsala. Όταν φεύγαμε από την περιοχή, παρατηρήσαμε ότι η ουρά για το χώρο του δωρεάν φαγητού, που είχε επιτέλους στηθεί, ήταν πάρα πολύ μεγάλη με μεγάλους χρόνους αναμονής. Το φαγητό που μοιραζόταν ήταν απλώς μπισκότα και σνακ χωρίς θρεπτική αξία.
Περνώντας από το Uzunköprü, είδαμε μια ομάδα μεταναστών που περίμεναν σε ένα σημείο ελέγχου της αστυνομίας με τους αστυνομικούς να προσπαθούν να τους πείσουν να μπουν στα πούλμαν που κατευθύνονταν προς τον Έβρο. Λίγο μετά, παρκάραμε τα αυτοκίνητά μας σε ένα σημείο στα 5 χιλιόμετρα από τη συνοριακή διάβαση του Ipsala· στη συνέχεια ξεκουραστήκαμε για λίγες ώρες.
Το πρωί, πήγαμε στη συνοριακή διάβαση του Ipsala. Στο δρόμο για το Ipsala, είδαμε εκατό με διακόσιους μετανάστες που είτε κατευθύνονταν προς τα σύνορα είτε γύριζαν πίσω. Ήταν κυρίως Αφγανοί, αλλά συναντήσαμε ακόμα και 2 Τούρκους πολίτες που ήθελαν να διασχίσουν τα σύνορα μαζί με τους άλλους που είχαν συγκεντρωθεί.
Σε αντίθεση με το Pazarkule, εδώ δεν υπάρχει στρατιωτική παρουσία. Η αστυνομία ήταν σε αυξημένη επιφυλακή και οι έλεγχοι ήταν πιο αυστηροί στο σημείο διέλευσης των συνόρων. Μάθαμε ότι αυτή η πύλη έχει παραμείνει ανοιχτή προς διευκόλυνση του εμπορίου και του τουρισμού, ενώ ο δήμαρχος και ο τοπικός περιφερειάρχης είναι και αυτοί εδώ όλη μέρα.
Εδώ απαγορευόταν αυστηρά να περιμένουν οι μετανάστες γύρω από την πύλη. Οι αστυνομικοί τους πιέζουν πολύ να ανέβουν στο πούλμαν. Αυτά τα πούλμαν είναι ιδιοκτησία της ίδιας εταιρείας με εκείνα που είδαμε στο Pazarkule. Επιβεβαιώσαμε με τους αστυνομικούς αλλά και με τους οδηγούς ότι αυτά τα λευκά πούλμαν δουλεύουν για την τουρκική Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης Μετανάστευσης και κάθε ένα τους συνοδεύεται από τουλάχιστον έναν αστυνομικό. Με αυτά τα πούλμαν, οι μετανάστες μεταφέρονται στα χωράφια και τις στρατιωτικές ζώνες κατά μήκος των συνόρων.
Εντωμεταξύ, βάσει των πληροφοριών που λάβαμε από τους φίλους μας που είδαν τις χθεσινές προσπάθειες διάσχισης στα συνοριακά χωριά, παρόμοιες πιέσεις ασκούνταν και στις στρατιωτικές περιοχές με τη συνοδεία μυστικών υπηρεσιών, χωροφυλακής και αστυνομίας. Ξέρουμε ότι γίνονται προσπάθειες να πειστούν οι μετανάστες να σταλούν εκεί που είναι οι Έλληνες στρατιώτες. Επιπλέον, μάθαμε ότι τις βάρκες που νοικιάστηκαν σε κάποιους μετανάστες τις πήραν άλλοι στρατιώτες μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Εκείνους που δεν θέλουν να μπουν στα πούλμαν στη συνοριακή πύλη του Ipsala τούς επιπλήττουν και θέλουν να φροντίσουν τους εαυτούς τους και τους απομακρύνουν αμέσως από τη ζώνη. Ακούμε έναν αστυνομικό να φωνάζει σε δύο άτομα που δεν θέλουν να μπουν στο πούλμαν και γυρίζουν πίσω με τα πόδια, λέγοντας: «Φωνάζουμε απ’ το πρωί, εμείς θα το κάνουμε δωρεάν, αλλά αν περάσεις μόνος σου, θα σε δείρουν και θα σου πάρουν τα λεφτά και το κινητό σου». Όμως όσοι θέλουν μπορούν να διαπραγματευτούν με τα πολιτικά οχήματα που βρίσκονται εκεί και να φτάσουν στα μέρη που επιθυμούν με κάποιο αντίτιμο.
Ένα από τα σημεία στα οποια μεταφέρονται οι ομάδες είναι μια αίθουσα γάμων στο χωριό Karpuzlu. Είναι ένα μικρό κτίριο στο χωριό· μπροστά του είναι μονάδες χωροφυλακής, ασθενοφόρα και ομάδες της Ερυθράς Ημισελήνου, που ελέγχουν την περιοχή.
Πήραμε τον δρόμο Karpuzlu-Enez και προσπαθήσαμε να δούμε ολόκληρη τη γραμμή των συνόρων. Πίσω από τους ορυζώνες που απλώνονται κατά μήκος του δρόμου αυτού είδαμε άδεια λευκά πούλμαν να γυρίζουν από το σημείο μηδέν των συνόρων. Υποθέτουμε ότι αφήνουν τους μετανάστες στα καθορισμένα σημεία διέλευσης και επιστρέφουν.
Όταν φτάσαμε στην πόλη Enez, δε συναντήσαμε καθόλου σημεία ελέγχου. Είναι δύσκολο να μιλήσουμε για την παρουσία μεταναστών στην πόλη· η ζωή συνεχίζεται ως συνήθως.
Αποφασίσαμε να ξαναπάμε στη συνοριακή πύλη του Pazarkule μετά το διάλειμμά μας για να γράψουμε τις παρατηρήσεις μας. Καθώς είμαστε σίγουροι ότι δεν θα μπορέσουμε να μπούμε στο σημείο που ήμασταν πριν, θέλουμε να στήσουμε ένα σημείο ενημέρωσης όσο πιο κοντά γίνεται στο σημείο ελέγχου και να συνεχίσουμε να φτιάχνουμε σούπα για όσους φτάνουν τη νύχτα. Αφού παρατηρήσαμε την τρέχουσα κατάσταση εδώ, σας υπενθυμίζουμε έντονα ότι θα χρειαστούμε βάρδιες για να διατηρήσουμε την παρουσία μας εδώ.
Ημέρα 4 || 3 Μαρτίου 2020
Για την αναφορά μας της ημέρας 4 θα θέλαμε αρχικά να υπογραμμίσουμε πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν βάρδιες και αλλαγές για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων μας. Προτείνουμε σε όσους διατίθενται να συμμετάσχουν στον συντονισμό να επικοινωνήσουν με μία μόνο επαφή.
Εμείς, η ομάδα που είχε βάρδια την ημέρα 4, φύγαμε από την Κωνσταντινούπολη τα μεσάνυχτα. Μας σταμάτησαν αστυνομικοί έλεγχοι δύο φορές στον δρόμο, πρώτα σε απόσταση 28 χλμ. από το Edirne στις 3:20 τη νύχτα και μετά στη γέφυρα του Έβρου στις 3:50 π.μ. Στον πρώτο έλεγχο, μας ρώτησαν αν είχαμε καθόλου μετανάστες στο αμάξι. Στον δεύτερο, εκτός από την ίδια προαναφερθείσα ερώτηση, οι αστυνομικοί μάς ρώτησαν τα ονόματα και τον προορισμό μας. Τους είπαμε ότι πηγαίναμε στο Karaağaç και συνεχίσαμε προς την ομάδα που βρισκόταν στο πεδίο και μας περίμενε.
Όταν ξυπνήσαμε το πρωί, περπατήσαμε στο χωματόδρομο από το χωριό Karaağaç ως το πρώτο σημείο ελέγχου στο Pazarkule για να παρατηρήσουμε την κατάσταση στο πεδίο. Σε αντίθεση με τις προηγούμενες ημέρες, η περιοχή ήταν τελείως περικυκλωμένη από φράγματα της αστυνομίας. Οι είσοδοι στη ζώνη διέλευσης και τη νεκρή ζώνη ελέγχονταν με το άνοιγμα μίας και μοναδικής εισόδου, έτσι ώστε δεν είχαμε πια τη δυνατότητα να μπούμε ή να βγούμε από τη ζώνη διασχίζοντας τους γύρω κάμπους. Δεν μπορούσαμε πια να μπούμε στη νεκρή ζώνη και στο σημείο μηδέν όπου είχαμε καταφέρει να μπούμε την ημέρα 2. Πιστεύουμε ότι αυτή η νέα διευθέτηση οφειλόταν στις επισκέψεις επισήμων στο σημείο διέλευσης των συνόρων, μαζί με μια γενικότερη προσπάθεια ελέγχου της περιοχής.
Περπατώντας στην περιοχή, τηλεφωνήσαμε στον δρ. Ertugrul Tanrıkulu, που είναι αντιδήμαρχος του Edirne and πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου. Τον ενημερώσαμε για την πρόθεσή μας να σερβίρουμε δωρεάν σούπα στη ζώνη. Μας είπε ότι οποιαδήποτε βοήθεια από φυσικά πρόσωπα είχε απαγορευτεί από τον περιφερειάρχη και το AFAD και ότι η Γενική Διεύθυνση Μετανάστευσης ήταν ο μοναδικός οργανισμός που επιτρεπόταν να μοιράζει βοήθεια μετά το σημείο ελέγχου. Μας ενημέρωσε επίσης ότι κάθε ατομική ή θεσμική βοήθεια που αποστέλλεται από διάφορα μέρη της χώρας συγκεντρώνεται στο ιατρικό επιμελητήριο του Edirne υπό τον συντονισμό του δημοτικού συμβουλίου. Αυτές οι βοήθειες μεταφέρονται τακτικά στο AFAD και στη Γενική Διεύθυνση Μετανάστευσης για να μοιραστούν στο πεδίο. Τα στοιχεία επικοινωνίας για την αποστολή βοήθειας είναι διαθέσιμα στον ιστότοπο edirnetabipodasi.org.
Υπό αυτές τις συνθήκες, συνειδητοποιήσαμε ότι το πιο κατάλληλο σημείο για να σερβίρουμε σούπα θα ήταν η περιοχή στο σταυροδρόμι του χωριού Karaağaç πριν από το σημείο ελέγχου, όπου υπάρχει ενεργή κινητικότητα μεταναστών που μπαίνουν και βγαίνουν. Οι φίλες μας από το Δίκτυο Άμυνας Γυναικών που συναντήσαμε στο σημείο ελέγχου μάς είπαν ότι υπάρχει μια ομάδα μεταναστών στο χωριό Doyuran, 25 χλμ. νότια του Edirne στην όχθη του Έβρου και ότι οι μουχτάρηδες (οι τοπικές αρχές) μοιράζουν οι ίδιες βοήθεια, και είπαν ότι πήγαιναν και εκείνες προς αυτό το χωριό. Τότε αποφασίσαμε να πάμε στο χωριό που ανέφεραν για να εξετάσουμε αν θα ήταν μια καλή εναλλακτική τοποθεσία για να σερβίρουμε σούπα.
Όταν φτάσαμε στο Doyuran, συναντήσαμε γύρω στους 150-200 μετανάστες διασκορπισμένους στην περιοχή σε μικρές ομάδες, κάποιους με σκηνές, σε μια περιοχή 5 περίπου εκταρίων, περιτριγυρισμένη από λεύκες, στις όχθες του Έβρου. Υπήρχαν επιπλέον πολλοί δημοσιογράφοι που βιντεοσκοπούσαν. Μπαίνοντας στην περιοχή, τράβηξαν την προσοχή μας και δύο ζωντανές αναμεταδόσεις του UAV. Υπήρχαν ακόμη αρκετά οχήματα που διένεμαν ρούχα στα παιδιά. Πλησιάσαμε ένα από τα οχήματα και ρωτήσαμε ποιοι είναι. Είπαν ότι είχαν έρθει ατομικά από τη γειτονιά του Gazi. Υπήρχαν και άλλα οχήματα που μοίραζαν φαγητό στην περιοχή. Στο μεταξύ, ήταν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον στο οποίο ακούσαμε πως είχαν προσαχθεί την προηγούμενη ημέρα εννιά δημοσιογράφοι. Η κατάσταση μάς έδωσε την εντύπωση ότι είχε δημιουργηθεί σαν προσχεδιασμένο σκηνικό. Αποφασίσαμε ότι αυτό το μέρος δεν ήταν κατάλληλο για ένα σημείο διανομής σούπας.
Για να συνοψίσουμε αυτά που μας είπαν οι μετανάστες στο Doyuran, πολλοί απ’ αυτούς γνωρίζουν ότι δεν θα μπορέσουν να περάσουν από αυτό το σημείο. Παρ’ όλα αυτά, νιώθουν απαισιοδοξία και για το ενδεχόμενο της επιστροφής καθώς άφησαν τα πάντα πίσω και δεν πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να ξαναστήσουν τη ζωή τους εκεί για άλλη μια φορά. Ένας από τους ανθρώπους είπε, παρόλο που γνώριζε τον κίνδυνο της διέλευσης των συνόρων: «Αύριο θα προσπαθήσω ή, αν όχι, θα επιστρέψω».
Ένας άλλος φίλος με τον οποίο μιλήσαμε στο δρόμο για το Karaağaç από το Doyuran είπε πως είχαν ακούσει ότι υπήρχε μια ομάδα μεταναστών στο τέρμα των λεωφορείων του Edirne. Έτσι, αποφασίσαμε να ψάξουμε και εκεί. Γύρω από το σταθμό υπήρχαν περίπου 200 μετανάστες σε μικρές ομάδες. Σε αντίθεση με το Doyuran, δεν έχουμε δει δημοσιογράφους εδώ, ούτε αστυνομικούς ούτε χωροφύλακες. Οι φίλοι μας με τους οποίους επικοινωνήσαμε μάς είπαν ότι θα διανείμουν σούπα και φαγητό εκεί. Πιστεύαμε πως η δική τους παρουσία θα ήταν αρκετή και επιστρέψαμε στο Karaağaç για να αρχίσουμε τη διανομή σούπας στη διασταύρωση μπροστά από το σημείο ελέγχου του Pazarkule.
Στις 8 μ.μ. που φτάσαμε στο σημείο ελέγχου, συναντήσαμε αυτοκίνητα που πουλούσαν κουβέρτες και μουσαμάδες σε τιμές πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που βλέπαμε στο δρόμο για τη διασταύρωση. Στον άλλο δρόμο που οδηγούσε στο σταυροδρόμι, εμπορικά πούλμαν έφερναν το ένα μετά το άλλο μετανάστες στην περιοχή. Υπήρχαν οχήματα ζωντανής αναμετάδοσης μπροστά από το σημείο ελέγχου. Ενώ περίπου 12.000 μετανάστες περίμεναν στην περιοχή μέσα σε δύσκολες συνθήκες, από το σημείο ελέγχου έμπαιναν μόνο οι νεοαφιχθέντες μετανάστες. Οι δημοσιογράφοι κρατιούνταν χιλιόμετρα μακριά από τους μετανάστες στο Pazarkule. Δεν τους επιτρεπόταν να περάσουν από το σημείο ελέγχου, καθώς γινόταν διασταύρωση των στοιχείων όσων προσπαθούσαν να περάσουν από το σημείο, όπως σε έναν έλεγχο που είδαμε στο χωριό του Doyuran. Ακούσαμε πως ακόμα και οι δημοσιογράφοι που έκρυβαν την ταυτότητά τους μπαίνοντας ανάμεσα σε μετανάστες τίθενται υπό κράτηση όταν τους αντιλαμβάνονται.
Αφού ενημερώσαμε τον χωροφύλακα στο σημείο ελέγχου, αρχίσαμε να στήνουμε την κουζίνα μας τοποθετώντας τη στο πιο πολυσύχναστο μέρος της διασταύρωσης. Ξεκινήσαμε την προετοιμασία μας για τη σούπα με δύο Ιρανούς μετανάστες, τους A. και R., που γνωρίσαμε εκεί και γίναμε γρήγορα φίλοι. Καθώς ο A. είναι σεφ με ειδίκευση στην κουζίνα του κόσμου, φτιάξαμε πεντανόστιμες φακές και αρχίσαμε να τις μοιράζουμε. Το τραπέζι όπου μοιράζαμε τη σούπα μετατράπηκε γρήγορα σε μια μικρή συνέλευση.
Ημέρα 5 || 4 Μαρτίου 2020
Είναι η πέμπτη ημέρα μας στο πεδίο. Η ημέρα ξεκίνησε με την άφιξη μεγάλων ομάδων μεταναστών στο Pazarkule μέσα στο σκοτάδι, η οποία συνεχίστηκε μέχρι το απόγευμα.
Γύρω στις 9:30 π.μ. ακούσαμε ριπές πολυβόλων από την ελληνική πλευρά και στη συνέχεια σειρήνες ασθενοφόρων που μπήκαν και βγήκαν από την περιοχή. Συνεχίσαμε να ακούμε πυροβολισμούς για άλλη μισή ώρα. Όταν συγκεντρωθήκαμε μπροστά στο αμάξι μας, το σημείο ελέγχου ήταν ήδη γεμάτο από οχήματα δημοσιογράφων, τα περισσότερα εκ των οποίων είχαν πινακίδες που ξεκινούσαν από τον αριθμό 34. Στις 11:30 π.μ., η Επιτροπή Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του τουρκικού κοινοβουλίου έφτασε στο σημείο ελέγχου περνώντας από περιοχές όπου βρίσκονταν οι μετανάστες και εξέδωσε μια ανακοίνωση τύπου.
Στις 3 μ.μ., η κατάσταση στο σημείο ελέγχου έγινε χαοτική. Ο χωροφύλακας κυνηγούσε ομάδες μεταναστών που προσπαθούσαν να μπουν στο σημείο ελέγχου απομακρύνοντας τα αστυνομικά φράγματα, ενώ μια άλλη ομάδα μεταναστών κατευθυνόταν προς τα σύνορα μέσα από τα άδεια χωράφια. Και στην άλλη πλευρά υπήρχαν πάλι μετανάστες που συγκεντρώνονταν στην πύλη προσπαθώντας να διασχίσουν το σημείο ελέγχου, ενώ οι δημοσιογράφοι προσπαθούσαν να τραβήξουν εικόνες αυτής της χαοτικής κατάστασης.
Μυστικές ομάδες χωροφυλάκων πήραν τους δημοσιογράφους και έπειτα και όλους τους υπόλοιπους μη-μετανάστες και τους απομάκρυναν από μπροστά από το σημείο ελέγχου, που ήταν και η θέση που βρισκόμασταν εμείς. Όλα τα μη μεταναστευτικά «στοιχεία», μαζί και εμείς, εκδιώχθηκαν από την περιοχή με τα οχήματά τους και στάλθηκαν σε μία θέση δίπλα στο Επιστημονικό Γυμνάσιο Süleyman Demirel, που απείχε 1 χλμ. από το Edirne. Συνειδητοποιώντας ότι η θέση δεν ήταν κατάλληλη για επαφή με μετανάστες, φύγαμε από την περιοχή.
Αφού παρκάραμε τα οχήματά μας στο Karaağaç, επιστρέψαμε με τα πόδια στην περιοχή από την οποία είχαμε εκδιωχθεί και μιλήσαμε στον διοικητή της χωροφυλακής για να ξαναφέρουμε το αμάξι μας στο ίδιο σημείο. Ωστόσο δε μας το επέτρεψαν, ισχυριζόμενοι ότι υπήρχε εντολή του περιφερειάρχη. Υπήρχαν μόνο οι δυνάμεις ασφαλείας και λιγοστοί μετανάστες που προσπαθούσαν να φτάσουν στα σύνορα. Καταφέραμε να μιλήσουμε στον περιφερειακό Συντονιστή Διαχείρισης Μετανάστευσης στο τηλέφωνο και μας είπε ότι αν φτιάχναμε τη σούπα, θα την έπαιρναν και θα τη διένεμαν μέσα στο σημείο ελέγχου μέσω του AFAD (Κυβερνητικού Ανθρωπιστικού Οργανισμού) και της Διαχείρισης Μετανάστευσης. Όμως αρνηθήκαμε την προσφορά του επειδή για μας η σούπα ήταν ένα μέσο σύνδεσης, επικοινωνίας και συνύπαρξης στον ίδιο χώρο με τους μετανάστες, έστω και για σύντομο διάστημα.
Στο μεταξύ, πληροφορηθήκαμε ότι υπήρχε μια ομάδα μεταναστών που περίμεναν στη γέφυρα Tunca από την πλευρά του Edirne και πήγαμε εκεί με το αμάξι για να δούμε πώς είχε η κατάσταση. Από την άκρη της γέφυρας βλέπαμε γύρω στους 200-300 μετανάστες. Κάποιοι ήταν μέσα σε αντίσκηνα και κάποιοι άλλοι κάθονταν πάνω σε κομμάτια πλαστικό, προσπαθώντας να ζεσταθούν πλάι σε μια φωτιά. Σκεφτήκαμε πως η κατάσταση ήταν πιθανώς μια πράξη προβοκάτσιας λόγω της πολύ μικρής αστυνομικής παρουσίας και του γεγονότος ότι η περιοχή βρισκόταν μέσα στην πόλη. Πράγματι, λίγο μόνο μετά την άφιξή μας στην τοποθεσία, ξέσπασε ένας καυγάς ανάμεσα στους νεαρούς από το Edirne και τους μετανάστες, για λόγους που δεν μπορέσαμε να καταλάβουμε. Η ομάδα από το Edirne, που ήταν οι επιτιθέμενοι, έφυγε από την περιοχή μετά από παρέμβαση της αστυνομίας.
Υπήρχαν μετανάστες που περίμεναν 4-5 μέρες σε εκείνη την περιοχή και υπήρχαν και άλλοι που είχαν έρθει μόλις εκείνη τη μέρα. Αφού μιλήσαμε με τους μετανάστες, αποφασίσαμε ότι το μέρος ήταν κατάλληλο για να στήσουμε την κουζίνα. Όσο ήμασταν εκεί, είδαμε την αστυνομία να προσπαθεί να αναγκάσει τους μετανάστες να μπουν στα πούλμαν που θα τους πήγαιναν στο Pazarkule.
Όταν άρχισε η βροχή αργά τη νύχτα, παρακολουθήσαμε και πάλι πόσο ανυπεράσπιστοι ήταν οι μετανάστες, χωρίς κανένα καταφύγιο από αυτές τις καιρικές συνθήκες. Αν και βρήκαν κατόπιν καταφύγιο κάτω από τη σκεπή της κοντινής αγοράς, υπήρχε άμεση ανάγκη για στεγνά ρούχα, καθώς είχαν γίνει μούσκεμα στη βροχή. Προφανώς και δεν υπήρχε κάποια δομή για να ανταποκριθεί σε αυτές τις συνθήκες. Μπορούσαμε μόνο να μοιραστούμε τις πλαστικές σακούλες και τα καλύμματα που είχαμε. Παρακολουθήσαμε την ανεπάρκεια και την ανικανότητα του AFAD και της Διαχείρισης Μετανάστευσης.
Το λεωφορείο που πήρε ο φίλος μας από την Κωνσταντινούπολη για να συμμετάσχει στο πρόγραμμά μας το σταμάτησε η αστυνομία στα 40 χιλιόμετρα από το Edirne. Χωρίς έλεγχο ταυτοτήτων, οι επιβάτες που «φαίνονταν για μετανάστες» διατάχθηκαν να κατέβουν από το λεωφορείο. Αργότερα μάθαμε ότι η αστυνομία τους μετέφερε στο Pazarkule με άλλα πούλμαν.
Μετά από αυτή τη παρεμβολή, άλλες αστυνομικές διμοιρίες σταμάτησαν άλλες δυο φορές το λεωφορείο και, ακολουθώντας την ίδια διαδικασία, ανάγκασαν και άλλο κόσμο να κατέβει. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχαμε λάβει, επρόκειτο για κοινή πρακτική σε όλα τα υπεραστικά λεωφορεία, κάτι που σύντομα επιβεβαιώθηκε από τους ανθρώπους που έφτασαν στη ζώνη αργότερα.
Ημέρα 6 || 5 Μαρτίου 2020
Δεν είμαστε πια στο Pazarkule. Κρατάμε όμως ακόμα επαφή με τους ανθρώπους που γνωρίσαμε στο Pazarkule τις πρώτες μέρες. Στο χωριό του Karaağaç συναντήσαμε έναν μετανάστη φίλο μας που είχαμε γνωρίσει προηγουμένως. Είπε ότι μπορούσαν να μπαίνουν και να βγαίνουν από το σημείο ελέγχου στο Pazarkule χωρίς κανένα πρόβλημα. Όμως ανέφερε ότι η έλλειψη τουαλετών, τα ζητήματα υγιεινής και οι ουρές 2 χλμ. για το φαγητό ήταν τα κύρια προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπίσουν οι μετανάστες.
Πήραμε πληροφορίες ότι γύρω από το Uzunköprü, στις περιοχές γύρω από τα συνοριακά χωριά, οι ελληνικές αρχές χρησιμοποιούσαν βία και έστελναν τους πρόσφυγες πίσω γυμνούς. Μάθαμε ότι πολλών ανθρώπων που είχαν διασχίσει τα σύνορα τα τηλέφωνά τους, τα χρήματά τους, τα παπούτσια και μερικές φορές και τα ρούχα τους κατάσχονταν από τις αρχές. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να πάμε στο Uzunköprü. Ήταν πια 8 το βράδυ.
Στον δρόμο μάς τηλεφώνησαν φίλοι μας που είχαν μόλις φτάσει στο χωριό Kiremitçisalih στην όχθη του Έβρου και μας ενημέρωσαν ότι κάτι συνέβαινε εκεί. Έτσι αλλάξαμε αμέσως κατεύθυνση και πήγαμε εκεί για να τους βρούμε. Ενώ ήμασταν ακόμα στον δρόμο, οι φίλοι μας πήραν πάλι τηλέφωνο και μας είπαν ότι η τουρκική Ερυθρά Ημισέληνος (Kızılay) είχε φτάσει στο πεδίο για να παράσχει βοήθεια και ότι ούτε σε αυτήν δεν είχαν επιτρέψει την είσοδο στην περιοχή οι Τούρκοι στρατιώτες. Συνειδητοποιήσαμε ότι αν δεν είχε δοθεί άδεια στην Ερυθρά Ημισέληνο, δε θα δινόταν ούτε σε εμάς. Η Ερυθρά Ημισέληνος είχε μπει στην περιοχή και διένεμε ρούχα και κάλτσες στους ανθρώπους πριν την παρέμβαση των αρχών.
Όταν φτάσαμε στην πλατεία του χωριού, παρατηρήσαμε δύο βάρκες πάνω σε ένα τρέιλερ. Είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με τους χωρικούς. Μας είπαν ότι αυτές οι βάρκες ήταν δικές τους και ότι τις χρησιμοποιούν για να περνάνε μετανάστες, κάποιες φορές δωρεάν και κάποιες φορές για 20-30 λίρες. Ο άνθρωπος που μας το είπε αυτό δήλωσε ότι τους συνοδεύει η χωροφυλακή και άλλες κρατικές αρχές.
Μας ενημέρωσαν επίσης ότι στο τέλος της ημέρας εκατοντάδες μετανάστες είχαν επιστραφεί από την ελληνική πλευρά δαρμένοι και γυμνοί και ότι πολλά ασθενοφόρα έφευγαν από την περιοχή στη διάρκεια της μέρας. Στο δρόμο μας προς εκεί, είδαμε πολλά πούλμαν διαφόρων μεγεθών που έρχονταν άδεια και ξανάφευγαν γεμάτα.
Ανακαλύψαμε ότι το «σημείο συγκέντρωσης» των μεταναστών είχε πάει στο βενζινάδικο Turkuaz στο Uzunköprü και είχε ξαναγυρίσει στο Uzunköprü. Υπήρχαν περίπου 500 μετανάστες χωρίς παπούτσια και οι περισσότεροι φορούσαν κίτρινες κάλτσες που τους είχε μοιράσει η Ερυθρά Ημισέληνος.
Στο μεταξύ μιλήσαμε λίγο με έναν άνθρωπο που είπε ότι είχε την ευθύνη της μεταφοράς των μεταναστών. Είπε ότι ήταν ένας καλός τρόπος για να αποτραπεί η κερδοφορία των μεσαζόντων και ότι ήταν ένας τρόπος για το κράτος να εξασφαλίσει μια σταθερή τιμή για τη μεταφορά των μεταναστών. Για παράδειγμα η διαδρομή Edirne-Κωνσταντινούπολη έχει τώρα τη σταθερή τιμή των 60 λιρών. Σύμφωνα με όσα είδαμε, τις πρώτες μέρες αυτό το ποσό είχε φτάσει και τις 150 λίρες.
Τα ίδια άτομα μάς είπαν ότι μετά την επαναπροώθησή τους από τα ελληνικά σύνορα, κάποιοι μετανάστες επέστρεφαν στην Κωνσταντινούπολη πριν να ξαναπάνε στο Edirne. Από κει, προσπαθούσαν πάλι πολλές φορές να περάσουν τα σύνορα προς Ελλάδα.
Δυστυχώς μας απομάκρυνε από το μέρος η χωροφυλακή, που πίστευε ότι δεν υπήρχε ανάγκη για την κουζίνα μας και ότι θα ήταν καλύτερα να πάμε στην πόλη Meriç. Αναγκαστήκαμε να φύγουμε από εκεί πριν καταφέρουμε να επικοινωνήσουμε και να δημιουργήσουμε επαφές με τους μετανάστες εκεί.
Στην αρχή δεν υπήρχε σημείο ελέγχου στο δρόμο μας. Μόλις όμως φτάσαμε στο χωριό Alibey, ένα πολιτικό όχημα μάς σταμάτησε και ένας ένστολος μάς είπε ότι έπρεπε να φύγουμε από εκεί αμέσως. Εκεί που μας σταμάτησαν υπήρχαν 2 μπλε ταξί με πινακίδες που άρχιζαν από 34. Από αυτά δεν ζητήθηκε να φύγουν. Πιστεύουμε ότι ο άνθρωπος που μας είπε να φύγουμε ήταν στρατιώτης. Οι χωρικοί μάς είπαν ότι οι φίλοι μας είχαν εκδιωχθεί με τον ίδιο τρόπο από το χωριό Kiremitçisalih, από άλλο στρατιώτη.
Όπως είχαμε ακούσει το πρωί, ο σταθμός των λεωφορείων είχε αδειάσει από μετανάστες. Όταν όμως φτάσαμε εκεί γύρω στις 10 το βράδυ ανακαλύψαμε ότι υπήρχαν πάλι πολλοί μετανάστες στον σταθμό των λεωφορείων. Αυτό μάς ωθεί να σκεφτούμε ότι ενώ άνθρωποι στέλνονται πίσω από την Ελλάδα, ο αριθμός των νέων αφίξεων στο Edirne δεν μειώνεται.
Μετά από μια μεγάλη διαδρομή, σταματήσαμε για σήμερα γύρω στις 2 π.μ. σε κάτι σαν πάρκο ανάμεσα στα χωριά Umurca και Masuhbey.
Ημέρα 7 || 6 Μαρτίου 2020
Πήγαμε από το χωριό Alibey στο βενζινάδικο Turkuaz στο Uzunköprü, σε απόσταση 30 χλμ. από μας. Σε αυτό το μέρος στέλνονται οι μετανάστες που επαναπροωθούνται από την ελληνική πλευρά. Αλλά δεν μας επιτράπηκε να μείνουμε εδώ.
Από ό,τι είδαμε στο σύντομο χρονικό διάστημα που μπορέσαμε να μείνουμε, ο αριθμός των μεταναστών στην περιοχή είχε μειωθεί σε σχέση με τις τελευταίες ημέρες. Μπορούμε να πούμε ότι ήταν το πολύ 100 άτομα. Υπήρχε επίσης στην περιοχή ένα όχημα του τουρκικού Ερυθρού Σταυρού. Εχθές πολλοί Τούρκοι απλοί πολίτες βοηθούσαν σε πολλά σημεία εδώ, ανεξάρτητα και χωρίς σχέση με οργανισμούς. Όμως σήμερα το πεζικό και η χωροφυλακή δεν τους επέτρεψαν να έρθουν εδώ.
Πιστεύαμε ότι δε θα είχαμε προβλήματα αν πηγαίναμε στον σταθμό των λεωφορείων όπου, από όσο ξέραμε, περίμεναν γύρω στους 250-300 μετανάστες. Γι’ αυτό προχωρήσαμε από το Uzunköprü στον σταθμό λεωφορείων του Edirne. Γύρω στις 6:10 μ.μ. είδαμε ότι στη διασταύρωση Havsa γινόταν έλεγχος σε ένα όχημα και οι μετανάστες έπρεπε να κατέβουν από αυτό.
Γύρω στις 4:30 μ.μ., όταν ήμασταν ακόμα στο δρόμο, ενημερωθήκαμε από ένα φίλο μας δημοσιογράφα που βρισκόταν σε μια πλατεία σε απόσταση περίπου 3 χλμ. από τα σύνορα στο Pazarkule. Μας είπε ότι 5-6 αυτοκίνητα είχαν φύγει από την περιοχή και ότι υπήρχε σχέδιο εκκένωσης της περιοχής. Τηλεφωνήσαμε σε έναν πρόσφυγα φίλο μας που βρισκόταν στην περιοχή για να του μεταφέρουμε αυτή την πληροφορία. Μας τηλεφώνησε ξανά μετά από λίγες ώρες όταν είχε ερευνήσει λίγο το θέμα. Μας είπε ότι είχε μιλήσει σε έναν αστυνομικό ο οποίος του είχε πει ότι αν ήθελαν θα μεταφέρονταν στην Κωνσταντινούπολη ή σε κάποια άλλη πόλη και ότι έπρεπε να εκκενώσουν το μέρος όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.
Μας είπε ότι εκείνοι που ήθελαν να φύγουν έβγαιναν από την περιοχή με οχήματα ενώ ταυτόχρονα από την ελληνική πλευρά των συνόρων συνέχιζαν να πέφτουν πλαστικές σφαίρες και αέρια. Είπε ότι στην περιοχή της νεκρής ζώνης, τέσσερις από τους πέντε αγκαθωτούς φράχτες είχαν γκρεμιστεί και ότι είχαν φτάσει ως το σημείο που γράφει «Ελλάδα», που ακριβώς πίσω του στέκονταν στρατιώτες του ελληνικού στρατού. Μας είπε ότι στο μεταξύ, οι Τούρκοι στρατιώτες απαντούσαν πετώντας αέρια στην ελληνική πλευρά των συνόρων. Το βράδυ τον συναντήσαμε. Μας είπε ότι είχαν μπλεχτεί ανάμεσα σε ρίψεις αερίων από δύο μεριές και μας έδειξε φωτογραφίες και βίντεο που το τεκμηρίωναν.
Ήταν εφτά η ώρα όταν φτάσαμε στον σταθμό των λεωφορείων. Νομίζαμε ότι θα ήταν καλό σημείο για να έρθουμε σε επαφή με κάποιους από τους μετανάστες καθώς γνωρίζαμε ότι ο σταθμός των λεωφορείων ήταν ακόμα ανοιχτός για τους πολίτες. Παρκάραμε το όχημά μας σε ένα σημείο που μας υπέδειξε η τροχαία. Στήσαμε την κουζίνα μας και αρχίσαμε να μαγειρεύουμε. Ενώ η σούπα μας έβραζε, 4-5 αστυνομικοί ήρθαν και μας είπαν ότι η διανομή φαγητού είχε απαγορευτεί με εντολή της περιφέρειας και ότι έπρεπε να μαζέψουμε την κουζίνα χωρίς να φέρουμε αντιρρήσεις.
Προσπαθήσαμε να πείσουμε την αστυνομία λέγοντάς τους ότι είχαμε μαγειρέψει σούπα για 200 άτομα και δεν θέλαμε να πάει στράφι. Ένας από τους αστυνομικούς μάς είπε ότι καταλαβαίνει ότι έχουμε καλές προθέσεις αλλά κάποιοι από τους ανθρώπους που είχαν φτιάξει φαγητό πριν από μας είχαν προσπαθήσει να δηλητηριάσουν τους μετανάστες και αυτός ήταν ο λόγος για την απαγόρευση. Οι αστυνομικοί μάς συμβούλεψαν να πάμε σε άλλα μέρη και να δοκιμάσουμε εκεί.
Ένας άλλος αστυνομικός μάς είπε ότι πολλοί από τους μετανάστες είχαν ψώρα και ότι αν τους αγγίζαμε, θα έπρεπε να φοράμε γάντια. Αργότερα ο ίδιος αστυνομικός προσέθεσε ότι σύντομα θα γινόταν μια επέμβαση, ότι θα απομάκρυναν τους μετανάστες από αυτό το σημείο και θα τους έστελναν στην Κωνσταντινούπολη και ότι εμείς δεν έπρεπε να μένουμε εδώ και θα ήταν καλύτερα να φύγουμε. Εν τω μεταξύ, είδαμε ότι δημοσιογράφοι από την Τουρκία και το εξωτερικό έπαιρναν συνεντεύξεις από μετανάστες.
Από δω και πέρα μιλήσαμε με κάποιους μετανάστες χωρίς να συνεχίσουμε τις μαγειρικές μας δραστηριότητες. Από τους ανθρώπους που μιλήσαμε, κάποιοι είχαν έρθει από το Kayseri, κάποιοι άλλοι από το Giresun. Ένας πρόσφυγας από το Αφγανιστάν μάς είπε ότι είχε πουλήσει όλα όσα είχε για να έρθει εδώ από το Kayseri. Τώρα περίμενε εδώ πέρα πέντε μέρες, αλλά εξαιτίας των τρομακτικών νέων, φοβόταν να πάει στα σύνορα και περίμενε εδώ μέχρι να ανοίξει τα σύνορα η Ελλάδα.
Μας είπε ότι το κράτος δεν είχε έρθει καθόλου εκεί αλλά ότι είχαν έρθει και είχαν βοηθήσει πολύ απλοί άνθρωποι. Μια άλλη μετανάστρια με δύο παιδιά στο σταθμό των λεωφορείων μάς είπε ότι είχε περάσει στην ελληνική πλευρά των συνόρων όπου της πήραν τα ρούχα και την έδειραν και μετά από αυτό την έστειλαν πίσω στην Τουρκία. Τώρα περίμενε εδώ για το άνοιγμα των συνόρων, καθώς είχε παρατήσει όλα όσα είχε ερχόμενη εδώ και δεν είχε πουθενά να επιστρέψει. Γενικά το κίνητρο αυτών που περιμένουν στον σταθμό των λεωφορείων δεν είναι να επιστρέψουν στα μέρη απ’ όπου ήρθαν αλλά να βρουν μια ανοιχτή δίοδο για την Ελλάδα.
Επιστρέψαμε στο Karaağaç κοντά στη συνοριακή πύλη του Pazarkule. Παρκάραμε σε απόσταση περίπου 2,5 χλμ. από τα σύνορα. Εκεί οι έμποροι που πουλάνε φρούτα, λαχανικά, αυγά κλπ. στους μετανάστες μάς είπαν ότι περίμεναν πολύ βίαιες συμπλοκές σήμερα και αύριο.
Γύρω στις οχτώ, ακούσαμε συμπλοκές και είδαμε καπνό να βγαίνει από την περιοχή. 1 χλμ. προς την άλλη κατεύθυνση προς το κέντρο, στήσαμε το τραπέζι για το σερβίρισμα της σούπας μαζί με μετανάστες που περπατούσαν προς την περιοχή. Η σούπα που περίσσεψε μπήκε σε πλαστικά δοχεία ώστε οι μετανάστες που έμπαιναν στην περιοχή να μπορέσουν να την πάρουν μαζί τους μέσα.
Γύρω στη 1 μ.μ. λάβαμε ένα μήνυμα από τους φίλους μας ότι ο σταθμός των λεωφορείων ήταν πλέον άδειος και οι μετανάστες είχαν απομακρυνθεί από εκεί.
Μετά τα μεσάνυχτα ακούσαμε ήχους συμπλοκών και πού και πού σειρήνες ασθενοφόρων.
Ημέρα 8 || 7 Μαρτίου 2020
Σήμερα γύρω στο μεσημέρι ο Σύλλογος Γέφυρα των Λαών έφτασε στο Karaağaç. Καθώς δεν τους επιτράπηκε να μπουν στην περιοχή όπου βρίσκονται οι πρόσφυγες, μοίρασαν περίπου 150 πακέτα με είδη βασικής ανάγκης σε έναν χωματόδρομο που απέχει περίπου 1,5 χλμ. από τη συνοριακή πύλη του Pazarkule. Από την άλλη, όπως μάθαμε λίγες ώρες πριν, η σέχτα Yavuz Selim μπόρεσε να κάνει διανομή σε ένα μέρος κάπως πιο κοντά στην περιοχή όπου βρίσκονται οι πρόσφυγες.
Περίπου την ίδια ώρα, μιλούσαμε με δύο Αλγερινούς φίλους. Μας είπαν ότι δεν μπορούσαν να πάνε νόμιμα στη Γαλλία και παρόλο που υπάρχει μια δυνατότητα να φτάσουν στην Ιταλία μέσω Τυνησίας ή από την Αλγερία στην Ισπανία με θαλάσσιο ταξίδι, το έβρισκαν επικίνδυνο. Είναι ευάλωτοι σε πιθανές παρεμβάσεις. Άρχισαν να δουλεύουν πριν ένα χρόνο που πρωτοήρθαν στην Τουρκία. Έκαναν οικονομίες για να συνεχίσουν το ταξίδι τους με την πρώτη ευκαιρία να διασχίσουν τα σύνορα. Κινητοποιήθηκαν αμέσως όταν άνοιξε η συνοριακή πύλη. Η ελληνική αστυνομία τούς έπιασε σε ένα από τα ελληνικά συνοριακά χωριά, τους πήρε το τηλέφωνο και τα χρήματα και τους έστειλε πίσω στην Τουρκία ξυπόλυτους.
Λένε επίσης ότι μια ομάδα από το Αφγανιστάν τούς έβγαλε μαχαίρι και τους άρπαξε τα power bank. Αν και δεν είναι πολύ συχνό φαινόμενο, λένε, μπορεί κανείς να παρατηρήσει το σχηματισμό μερικών μικροσυμμοριών. Πιστεύοντας ότι το άνοιγμα των συνόρων είναι η τελευταία τους ευκαιρία, συνεχίζουν να μένουν στην περιοχή και προσπαθούν να διασχίσουν τα σύνορα. Πολλοί Σύριοι μοιάζουν να ενεργούν μαζί συντονισμένα με Ιρακινούς και Αιθίοπες.
Γύρω στη 1 μ.μ., μάθαμε ότι η ομάδα HDK που κατέφτανε από την Κωνσταντινούπολη εμποδίστηκε να περάσει από τη γέφυρα Tunca. Στην αρχή δεν τους άφησαν ούτε καν να συνεχίσουν με τα πόδια. Μετά από μια μικρή αναμονή και διαπραγματεύσεις, μπόρεσαν να μπουν με τα πόδια στο Karaağaç. Ωστόσο, τόσο αυτή η ομάδα όσο και ο Σύλλογος Γέφυρα των Λαών ακολουθήθηκαν και φωτογραφήθηκαν από την αστυνομία.
Η μέρα είναι ηλιόλουστη. Το Karaağaç είναι ένα από τα πιο δημοφιλή μέρη όπου περνάνε τα σαββατοκύριακά τους οι κάτοικοι του Edirne. Το μέρος έγινε τόπος συνάντησης των ανθρώπων από το Edirne που έρχονται για να χαρούν τη σχόλη τους και των προσφύγων που έρχονται για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Η αστυνομία προσπαθεί σκληρά να αποτρέψει τη συνάντηση αυτή εμποδίζοντας τους πρόσφυγες να κυκλοφορούν σε δημόσια μέρη, να κάθονται σε καφετέριες και να μπαινοβγαίνουν σε σημεία ελέγχου.
Το απόγευμα, ένας φίλος μας μας έστειλε ένα μήνυμα για να μας πληροφορήσει ότι είχαν περάσει από το βενζινάδικο Turkuaz στο Uzunköprü, όπου πριν υπήρχαν πάνω από δύο χιλιάδες πρόσφυγες, και ότι αυτό το μέρος ήταν τώρα άδειο.
Στις 16:40, συναντήσαμε τους Ιρανούς φίλους μας που έρχονταν από τη συνοριακή περιοχή όπου εμείς δεν μπορούμε να μπούμε. Είπαν ότι τώρα χρησιμοποιείται στις επιθέσεις εναντίον τους ένα αέριο κόκκινου χρώματος που είναι πιο αποτελεσματικό από τα προηγούμενα. Παρ’ όλα αυτά, οι φίλοι μας τονίζουν ότι βρίσκονται πια σε κατάσταση χωρίς επιστροφή. Λένε ότι μέχρι σήμερα, έχουν κάνει τα πάντα για να ανοίξουν διάλογο με τους Έλληνες στρατιώτες, να ανακοινώσουν στα κοινωνικά δίκτυα τι γίνεται, να διαδώσουν τα βίντεο, όμως όλες αυτές οι προσπάθειες παρέμειναν ατελέσφορες. Έτσι τώρα θα κάνουν ό,τι μπορούν για να διασχίσουν τα σύνορα.
Ένας άλλος από τους πρόσφυγες φίλους μας μας λέει χαρούμενα ότι κουβαλούσαν προμήθειες που είχαν πάρει από ανεξάρτητες πηγές για δύο χιλιόμετρα. Σαν αποτέλεσμα, υπήρχε στην περιοχή μια διάχυτη θετική ενέργεια και αυξημένο κουράγιο. Λένε ότι επισκέφθηκαν τις οικογένειες στην περιοχή μία μία και μοίρασαν πάνες ανάλογα με τις ανάγκες.
Από την άλλη, όπως ξαναναφέραμε, προσθέτουν ότι κάθε μέρα γίνεται και πιο δύσκολο να μπουν στο Karaağaç και να επιστρέψουν από εκεί. Αναφέρουν ότι πρέπει να διαφεύγουν περνώντας μέσα από τα φράγματα, με τη στρατιωτική αστυνομία να τους κυνηγά βρίζοντάς τους συνέχεια και ακόμα και πετώντας τους πέτρες. Μοτοσικλέτες συνεχίζουν να μεταφέρουν όσους μπορούν να βγουν από την περιοχή, για 5 λίρες το άτομο, στο κέντρο του Karaağaç, που απέχει 3 χλμ.
Ημέρα 9 || 8 Μαρτίου 2020
Σήμερα μάθαμε ότι είχε γίνει ακόμα πιο δύσκολο για τους πρόσφυγες να βγουν από την προβλεπόμενη περιοχή και να έρθουν στο Karaağaç. Τώρα τους επιτρέπουν να χρησιμοποιούν μόνο το κύριο σημείο ελέγχου. Απαιτείται επίσης να δίνουν δακτυλικά αποτυπώματα και να δέχονται να υποβάλλονται σε σωματικό έλεγχο. Οι στρατιώτες τούς φωτογραφίζουν και τα μάτια. Όπως μας είπε ο φίλος μας, οι έξοδοι από την περιοχή άρχισαν στις 10 το πρωί και συνεχίστηκαν στη διάρκεια της ημέρας παρά τις μεγάλες ουρές. Οι φίλοι μας περίμεναν δύο ώρες στην ουρά και μόνο μετά από όλο αυτό έφτασαν στο Karaağaç. Είχαν ακόμα θετική διάθεση όταν τους συναντήσαμε εκεί.
Ένας από τους μετανάστες φίλους μας μας είπε ότι ενώ περίμεναν στην ουρά, ένας χωροφύλακας του φώναξε «Γιατί γελάς;». Αυτός απάντησε: «Εγώ δε γελάω για τίποτα αλλά εσύ γιατί φωνάζεις;» Τότε ένας ανώτερος αξιωματικός τον πήρε σε μια γωνιά και τον έδειρε. Σε μια προηγούμενη κουβέντα, αυτός ο ίδιος φίλος μάς είχε πει ότι οι στρατιώτες τούς βοηθούσαν να περάσουν στην Ελλάδα. Τους είχαν δώσει μέχρι και γάντζους και σκοινιά για να γκρεμίσουν τον τελευταίο εναπομείναντα φράχτη μπροστά από τη συνοριακή πύλη. Οι φίλοι μας μας μιλάνε συχνά για περιστατικά κακομεταχείρισης από τους ίδιους στρατιώτες που τους «βοηθάνε» να περάσουν στην πλευρά της Ελλάδας.
Μάθαμε ακόμη ότι παρόλο που οι ανεξάρτητες οργανώσεις βοήθειας δεν επιτρεπόταν να μπουν στην περιφραγμένη περιοχή, στον Σύλλογο Yavuz Selim επιτράπηκε να μπαίνει και να διανέμει βοήθεια. Οι φίλοι μας από μέσα μας είπαν επιπλέον ότι ο Σύλλογος Beşir ήταν παρών στην περιοχή από την πρώτη μέρα και ότι σήμερα διένεμε ρούχα μπλε χρώματος.
Οι φίλοι μας γύρισαν πίσω περίπου στις 11 μ.μ. και ανέφεραν ότι δεν τους πήραν αποτυπώματα όταν ξαναμπήκαν.
Σήμερα συναντήσαμε μια διαδήλωση για την Ημέρα της Γυναίκας στο κέντρο του Edirne. Ούτε οι μετανάστες ούτε τα σύνορα ούτε ο πόλεμος δεν αναφέρονταν στο δελτίο τύπου, ούτε και στα πανό και τα πλακάτ, παρά την ύπαρξη μιας τόσο μεγάλης ομάδας μεταναστριών ακριβώς δίπλα στην πόλη.
Σήμερα είχαμε επίσης μια ευκαιρία να μιλήσουμε με γυναίκες μετανάστριες. Οι φίλες μας που ήρθαν από τη ζώνη μάς μίλησαν για τις εμπειρίες τους, τις ιστορίες τους και πώς τα βιώνουν αυτά όντας γυναίκες. Ενώ τραβούσαμε βίντεο, μία από τις γυναίκες μάς είπε ότι σπούδαζε κινηματογραφία για ένα έτος στο Ιράν και προσφέρθηκε να κρατάει την κάμερα και να γυρίζει. Της δώσαμε την κάμερα. Χάρη σε αυτό, οι γυναίκες με τις οποίες μιλούσαμε γνωρίστηκαν μεταξύ τους και αναπτερώθηκαν γιατί μιλούσαν την ίδια γλώσσα.
Μας είπαν ότι στην Τουρκία οι μετανάστριες αντιμετώπιζαν κακές προσεγγίσεις ειδικά από άντρες. Η κοινή τους εμπειρία περιλάμβανε τη σεξουαλική παρενόχληση από τα αφεντικά τους. Ανέφεραν ακόμη ότι αναγκάζονταν να εργάζονται με πολύ χαμηλές αμοιβές, δεν τους πλήρωναν καν τους μισθούς και δεν είχαν καμία πρόσβαση σε μηχανισμούς που θα διασφάλιζαν τα δικαιώματά τους. Επιπλέον δεν συναντούσαν μεγάλη αλληλεγγύη από τη μεριά των γυναικών από την Τουρκία. Αυτή η έλλειψη επαφής τις έκανε να νιώθουν απομονωμένες. Δύο από αυτές τις φίλες μάς είπαν ότι παρόλο που είχαν μεταπτυχιακά και την κατάλληλη εξειδίκευση, μπορούσαν να βρουν μόνο δουλειές ανειδίκευτων. Μια νεότερη φίλη είπε ότι ήθελε να συνεχίσει τις σπουδές της και αυτό δεν ήταν εφικτό στην Τουρκία. Μας είπαν επίσης ότι το μέλλον τους έμοιαζε γεμάτο αβεβαιότητες αλλά είχαν ακόμα την ελπίδα ότι θα μπορούσαν να διασχίσουν τα σύνορα και να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Παρ’ όλες τις δυσκολίες που έπρεπε να υπομένουν, η μόνη τους επιθυμία είναι να ζήσουν μια φυσιολογική, ήρεμη και ασφαλή ζωή.
Μας είπαν πως οι συνθήκες στο Pazarkule είναι ιδιαιτέρως σκληρές για τις γυναίκες και τα παιδιά· πως οι συνθήκες υγιεινής και στέγασης ήταν πολύ κακές. Οι γυναίκες στην περιοχή (συμπεριλαμβανομένων και των ιδίων) δεν έβγαιναν συχνά από τις σκηνές τους επειδή δεν αισθάνονταν ασφαλείς. Έχουν σημειωθεί περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης και μια γυναίκα κατάφερε να ξεφύγει από άντρες που προσπάθησαν να τη βιάσουν.
Μαζί με όλα αυτά τα προβλήματα, η επιθετικότητα από την ελληνική πλευρά είναι πολύ σκληρή. Οι φίλες μας μας είπαν με μεγάλη θλίψη ότι την προηγούμενη νύχτα (7 Μαρτίου) η ένταση των δακρυγόνων ήταν πάρα πολύ μεγάλη και ότι γυναίκες με μωρά βρίσκονταν χωρίς προστασία. Μια άλλη φίλη μάς είπε ότι την ίδια νύχτα μια μάνα με ένα μωρό στην αγκαλιά είχε καταφύγει στην αυτοσχέδια νάιλον σκηνή της φίλης μας. Το μωρό δυσκολευόταν να αναπνεύσει και η μάνα κουνούσε μια μπλούζα για να αερίσει τη σκηνή. Το μωρό ήταν, όμως, εντάξει τώρα.
Όταν ρωτήσαμε πώς αλληλεπιδρούν οι γυναίκες στην περιοχή, μας είπαν ότι μια ομάδα γυναικών επισκεπτόταν τις σκηνές για να συζητήσουν για από κοινού δράση. Όμως δεν υπήρξε ομοφωνία γιατί καθεμιά είχε και από διαφορετικές επιδιώξεις. Οι φίλες μας είπαν ότι καταλάβαιναν και εκείνες τις γυναίκες γιατί όλες τους αγωνίζονταν για τις εαυτές τους και τα παιδιά τους και θα έκαναν τα πάντα για να νικήσουν σε αυτό τον αγώνα.
Όταν κουβεντιάσαμε για την Ημέρα της Γυναίκας, τόνισαν ότι αυτό που περιμένουν από όλες τις γυναίκες είναι οι γυναίκες να μην κάνουν διακρίσεις εναντίον τους. Περιμένουν ακόμη αλληλεγγύη μεταξύ των γυναικών χωρίς δισταγμούς στη βάση της γλώσσας, της θρησκείας και της εθνικότητας. Επιθυμία τους είναι όλες οι γυναίκες του κόσμου να ζουν με ισότητα κι ελευθερία. Μάθαμε επίσης ότι κάποιες γυναίκες οργάνωσαν μια διαδήλωση για την Ημέρα της Γυναίκας μέσα στην περιοχή. Υπάρχει ανάγκη για περισσότερη δράση απευθυνόμενη προς τις γυναίκες και τις άλλες ευάλωτες ομάδες στην περιοχή.
Πιστεύουμε επίσης ότι η μετάδοση της οργανωτικής εμπειρίας μας θα φανεί χρήσιμη σε ενδεχόμενες νέες πρωτοβουλίες:
– Η σημερινή συζήτησή μας με γυναίκες μετανάστριες φίλες μάς θύμισε πόσο σημαντικό είναι να διατηρούμε την έμφυλη ισότητα στη δουλειά μας.
– Όλοι οι νεοφερμένοι χρειάζονται μια ενημέρωση για το τι συμβαίνει εδώ πέρα και για τις υλικές συνθήκες. Οι σύντομες επισκέψεις δεν πολυεπιτρέπουν να συνηθίσει κανείς την περιοχή, όμως οι μεγάλες επισκέψεις είναι συναισθηματικά και σωματικά πολύ επίπονες.
– Κατά συνέπεια, προτιμούμε ομάδες που μπορούν να μείνουν από 2-5 ημέρες. Μπορούμε να οργανώνουμε τις δραστηριότητές μας σε ομάδες των 2-5 ατόμων. Πιο πολλά άτομα δεν χρειάζονται και οι πιο μεγάλες ομάδες αυξάνουν τον κίνδυνο να αντιμετωπίσουμε παρεμβάσεις από επισήμους. Αν κάποιοι θέλουν να έρθουν στην περιοχή και να προσφέρουν χρόνο και εργασία, υπάρχουν πολλά πολιτικά και πρακτικά πεδία να συνεισφέρουν. Εμείς αυτή τη στιγμή έχουμε ένα σύνολο εθελοντών που αρκεί για τις βάρδιες των επόμενων εβδομάδων. Αν χρειαστούμε περισσότερους εθελοντές, θα δημοσιεύσουμε και άλλο κάλεσμα.
Ημέρα 10 || 9 Μαρτίου 2020
Οι μετανάστες φίλοι μας με τους οποίους μιλάμε ανέφεραν τη χρήση πλαστικών σφαιρών και ότι υπάρχουν τραυματίες μέσα στη ζώνη. Ένας από τους τραυματίες μετανάστες ήταν παρών στη συζήτηση και είπε: «Εμείς θα περάσουμε τα σύνορα ή θα πεθάνουμε. Αλλά παρακαλούμε μην αφήσετε τους υπόλοιπους μόνους τους».
Ανέφεραν επίσης την κακομεταχείριση που υπέστησαν από τις αστυνομικές δυνάμεις και είπαν ότι αυτή κορυφώνεται όταν λήγει το ωράριο εργασίας των εργαζόμενων των διάφορων θεσμών ανθρωπιστικής βοήθειας όπως ο ΔΟΜ, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ και το ASAM. Συχνά η κακομεταχείριση σημαίνει πως δεν επιτρέπεται στους μετανάστες να καθίσουν στο έδαφος όσο περιμένουν στην ουρά, γίνεται χρήση ηλεκτρικών γκλομπ και σαν αποτέλεσμα οι γυναίκες συχνά δεν βγαίνουν από τα αντίσκηνά τους από φόβο.
Υπάρχουν 30 θάλαμοι τουαλέτας για γυναίκες και 30 για άντρες. Έχει αναφερθεί ότι μέσα βρίσκονται ως και 15.000 άτομα, από τα οποία 4000 είναι γυναίκες. Σε κανένα δεν έχει επιτραπεί να φέρει μέσα σκηνές, αν και έχουν επιτρέψει την είσοδο υλικών όπως το πλαστικό για την κατασκευή αυτοσχέδιων σκηνών. Για πρώτη φορά έχουν μοιράσει στρώματα μέσα, όμως προς το παρόν έχουν δοθεί μόλις χίλια. Απόψε η θερμοκρασία έπεσε στους 6-8°C.
Σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί, 7 έχουν πεθάνει στην περιοχή, αν και ο επίσημος αριθμός είναι ακόμα 3. Υπάρχει μια γυναίκα που είναι έγκυος στο τελευταίο τρίμηνο που είπε «Ελπίζω ότι το παιδί μου θα γεννηθεί στην Ευρώπη».
Σύμφωνα με τον φίλο μας που εργάζεται για την επιτροπή δικαιωμάτων των μεταναστών του Δικηγορικού Σώματος του Edirne, έχουν γίνει 90 καταγγελίες στο κέντρο του Edirne και στα γύρω χωριά Ipsala, Meriç και Enez κατά των ενεργειών των ελληνικών αρχών – συμπεριλαμβανομένων των επαναπροωθήσεων, των τραυματισμών, των θανάτων και άλλων μορφών παραβιάσεων δικαιωμάτων.
Μάθαμε ακόμη ότι η Διαχείριση Μετανάστευσης (DGMM) έχει έρθει σε επαφή με δικηγόρους στην Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα και το Edirne για να καταγγείλει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων από την Ελλάδα.
Κάποιοι από τους μετανάστες που είχαν μείνει για λίγο κοντά στα σύνορα επέστρεψαν στο Denizli όπου καταγράφηκαν. Αναφέρθηκε ότι λόγω των προσπαθειών τους να διασχίσουν τα σύνορα, οι αιτήσεις τους για διεθνή προστασία απορρίφθηκαν και ενδέχεται να χάσουν το καθεστώς προσωρινής προστασίας που έχουν στην Τουρκία. Ωστόσο, η Διαχείριση Μετανάστευσης απάντησε λέγοντας ότι δεν έχει για πολιτική της να θεωρεί ακυρωμένες τις αιτήσεις των μεταναστών που επιστρέφουν. Η αβεβαιότητα σε αυτό το θέμα είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες εδώ.
Σε σύγκριση με τις προηγούμενες ημέρες, ο αριθμός των αφίξεων/επιστροφών έχει μειωθεί σημαντικά. Εκείνοι που ήθελαν να βγουν εμποδίζονταν από όταν έπεσε το βράδυ. Στη συνέχεια οι πόρτες άνοιξαν στις 19:00 με την οδηγία ότι θα παρέμεναν ανοιχτές για μία ώρα μόνο. Ξαφνικά υπήρχε ένα μεγάλο πλήθος στο κέντρο του Karaağaç.
Οι χωρικοί του Karaağaç μοιράζονται εν μέρει τα καταστήματα και τις εγκαταστάσεις τους με τους μετανάστες. Σχεδόν κάθε πρίζα έχει αρκετά τηλέφωνα να φορτίζονται. Όμως παρ’ όλα αυτά, αρχίζουμε να παρατηρούμε μια αύξηση του ρατσιστικού λόγου κατά των μεταναστών.
Το θέμα έχει μετατραπεί σε άλλη μία κρίση για τους αγρότες. Φυσιολογικά τώρα είναι η εποχή του θερισμού και της συλλογής σπόρων, όμως αυτή τη στιγμή είναι αδύνατο να πατήσουν στα χωράφια τους όσο διαρκεί η κατασκήνωση.
Μπήκαμε σε μια καφετέρια και οι άνθρωποι, που δεν μας ήξεραν, προσπάθησαν να μας διώξουν φωνάζοντας: «Police, police, problem!» Όταν αρχίσαμε να μιλάμε τουρκικά, αποδέχτηκαν την παρουσία μας στο μαγαζί και μας ζήτησαν μια κοκκινισμένη συγγνώμη εξηγώντας μας «Νομίζαμε ότι ήσαστε μετανάστες». Σερβίρουν τους ντόπιους σε κανονικά ποτήρια ενώ σερβίρουν τους μετανάστες σε χάρτινα ποτήρια μίας χρήσης. Ισχυρίζονται ότι αυτό είναι απαίτηση των πελατών. Ο μαγαζάτορας λογάριαζε πως οι μετανάστες «Προς το παρόν έχουν λεφτά, εντάξει. Τι θα γίνει όμως στο μέλλον που δεν θα έχουν λεφτά;» Μας προειδοποίησαν για τον κίνδυνο κλοπών από τους μετανάστες. Οι ανησυχίες εκφράζονται συχνά με τη μορφή ερωτήσεων όπως «Αυτός ο κάμπος θα μετατραπεί σε στρατόπεδο συγκέντρωσης ή θα εκκενωθεί; Θα μας μείνουν αμανάτι αυτοί οι άνθρωποι;»
Αστυνομικοί με μηχανές τριγυρνούν συνεχώς στα μαγαζιά και εμποδίζουν τους μετανάστες να καθίσουν.
Έχει ξεκινήσει επίσης μια νέα οικονομία που βασίζεται στις άδικες, διογκωμένες τιμές. Αυτή τη στιγμή, χρεώνουν τους μετανάστες 5 λίρες για τη μεταφορά τους από τον καταυλισμό των μεταναστών στο κέντρο του χωριού με ιππήλατα οχήματα· ένα τετραγωνικό μέτρο πλαστικού πωλείται μέχρι και 20 λίρες. Για λόγους σύγκρισης θέλουμε να πληροφορήσουμε ότι εμείς αγοράσαμε πλαστικό σε τιμή 24 λιρών για 50 τετραγωνικά μέτρα.
Ημέρα 11 || 10 Μαρτίου 2020
Νωρίς το πρωί στην πλατεία του Karaağaç είχε συγκεντρωθεί ένα πλήθος μεταναστών. Υπήρχε μια μεγάλη ουρά ανθρώπων που περίμεναν να ανοίξει η αγορά. Στον φούρνο, όλα τα ράφια ήταν άδεια και τα ημερήσια αποθέματα ψωμιού είχαν ήδη εξαντληθεί. Αφού παρακολουθήσαμε την κατάσταση, αρχίσαμε να γνωριζόμαστε με τους ανθρώπους στην πλατεία.
Στο χωριό, κάποια από τα σπίτια προσφέρουν στους μετανάστες ένα ντους για 15 λίρες. Στην καφετέρια όπου μπορέσαμε να φορτίσουμε τα κινητά μας και να συζητήσουμε ήταν πολλές μετανάστριες. Ξαφνικά, ένα άτομο με μάσκα και ειδική στολή μπήκε μέσα και άρχισε να ψεκάζει με αντισηπτικό τα πράγματα των μεταναστριών ενώ τις καθησύχαζε λέγοντας «Είναι ακίνδυνο, ακίνδυνο».
Στην πλατεία μπροστά από την καφετέρια, η αστυνομία πόλεων έκανε έλεγχο στις ταυτότητες. Ένας μετανάστης φίλος που μιλούσαμε εκείνη τη στιγμή έδειξε τους δημοσιογράφους που απαντούσαν στις ερωτήσεις της αστυνομίας και είπε: «Οι ζωές πολλών προσφύγων καταστρέφονται. Αυτοί δεν ενημερώνουν καθόλου. Εκεί πέρα είναι μόνο το TRT, το ATV και το πρακτορείο Anadolu». Η παρουσία της αστυνομίας και ο αριθμός των σωμάτων ασφαλείας στο χωριό αυξανόταν στη διάρκεια της ημέρας. Τα οχήματά μας ελέγχθηκαν και αυτά από την αστυνομία.
Το ποτάμι χωρίζει το χωριό του Karaağaç από το κέντρο της πόλης του Edirne. Η γέφυρα αμέσως πριν το χωριό είναι το πρώτο σημείο ελέγχου του καταυλισμού κατά μήκος των συνόρων. Η αστυνομία σταματάει όλα τα οχήματα που περνάνε από εδώ για να ελέγξει αν έχουν μέσα μετανάστες – και αν βρει, τους ζητάει να βγουν από το αμάξι. Υπήρχαν αντικρουόμενες πληροφορίες για την κατάσταση των ομάδων των μεταναστών που κρατήθηκαν εδώ. Ακούσαμε ότι κάποιους από αυτούς τους πήγαν στα σημεία διέλευσης, ενώ άλλους κατευθείαν στον καταυλισμό χωρίς να τους επιτρέψουν να μπουν στο χωριό Karaağaç. Μάθαμε πως μια ομάδα 100 ατόμων περίμενε στο κέντρο του Edirne για να πάει στον καταυλισμό. Ειπώθηκε ότι τα πούλμαν που καταφτάνουν σε αυτό εδώ το σημείο ελέγχου πηγαίνουν αυτά τα άτομα στο Uzunköprü.
Ακούσαμε επίσης ότι κάποιον που ταξίδευε χθες στην Κωνσταντινούπολη από το Edirne με δικό του αυτοκίνητο τον σταμάτησαν στο αστυνομικό τμήμα και του ζήτησαν να πάρει μαζί του στην Κωνσταντινούπολη έναν μετανάστη. Μάθαμε πως η αστυνομία έπαιρνε όσους κατευθύνονταν στα σύνορα του Pazarkule. Όμως οι πληροφορίες για το τι τους συμβαίνει διίστανται και αυτή τη στιγμή τίποτα δεν είναι επιβεβαιωμένο. Για όλα σχεδόν τα θέματα, η αβεβαιότητα έχει γίνει νόμος αυτού του μέρους.
Ένας φίλος από την Κωνσταντινούπολη που θα έκανε μια βάρδια του τακτικού προγράμματός μας μας είπε ότι είχαν σταματήσει το λεωφορείο του στη διασταύρωση του Havsa. Σύμφωνα με αυτό το φίλο, στο λεωφορείο ήταν κάποιοι Αφγανοί έφηβοι και δύο αστυνομικοί της αστυνομίας πόλεων· πριν τη διασταύρωση, τόσο οι αστυνομικοί όσο και οι μετανάστες ειδοποιήθηκαν να ετοιμαστούν· και όταν σταμάτησαν το λεωφορείο, ζητήθηκε από τους Αφγανούς να κατέβουν από το λεωφορείο και να πάνε με την άλλη ομάδα μεταναστών που περίμενε έξω. Ωστόσο, κανένας δεν σταμάτησε στο σημείο ελέγχου τους φίλους μας που ήρθαν εχθές με τον ίδιο τρόπο και με την ίδια εταιρεία λεωφορείων.
Ακούσαμε επίσης από έναν ταξιτζή ότι η αστυνομία είχε προειδοποιήσει και εκφοβίσει τους σταθμούς των ταξί και των μινιμπάς λέγοντας: «Μην παίρνετε μετανάστες, είναι αδίκημα και η ποινή είναι σοβαρή». Οι παρατηρήσεις μας και οι κουβέντες που κάναμε στους σταθμούς επιβεβαίωσαν αυτή την πληροφορία.
Στις έντεκα το βράδυ, είδαμε μια ομάδα περίπου είκοσι μεταναστών που πήγαιναν μαζί, κουβαλώντας τις αποσκευές τους, από τα στενάκια του Karaağaç με κατεύθυνση τα σύνορα. Βγήκαμε από τα αυτοκίνητα ελπίζοντας να κουβεντιάσουμε λίγο μαζί τους. Τις τελευταίες μέρες δεν είχαμε δει καθόλου μετανάστες να μπαίνουν στο χωριό επειδή τα οχήματα ήταν σταματημένα στο σημείο ελέγχου στην είσοδο του Karaağaç και οι μετανάστες δεν επιτρεπόταν να μπαίνουν στο χωριό. Μας είπαν ότι δεν τους επέτρεπαν να μπουν στην καταυλισμό και έψαχναν ένα μέρος να μείνουν τη νύχτα. Λίγο μετά έφυγαν.
Ημέρα 12 || 11 Μαρτίου 2020
Το πρωί έκανε το ίδιο κρύο με τη νύχτα που είχε περάσει. Γύρω στις 8:30 π.μ. ακούσαμε ήχους από τα σύνορα, που συμπεράναμε πως ήταν είτε πυροβολισμοί είτε χειροβομβίδες κρότου λάμψης, αλλά δεν μπορούσαμε να τους προσδιορίσουμε επακριβώς. Ο αριθμός των μεταναστών στο κέντρο του χωριού ήταν μικρότερος από τις προηγούμενες ημέρες. Μάθαμε ότι όσοι είχαν φύγει από τον καταυλισμό εχθές δεν επιτρεπόταν να βγουν και σήμερα. Παρ’ όλα αυτά εκείνοι που ήθελαν να φύγουν από τον καταυλισμό είχαν αρχίσει να κάνουν ουρά γύρω στις 5 π.μ.
Σήμερα η αστυνομία επέβαλε νέα μέτρα: εκείνες οι καφετέριες που πήγαιναν οι μετανάστες για να φορτίζουν τα κινητά τους δέχτηκαν αυστηρούς ελέγχους, ενώ κατεβάστηκαν ακόμα και οι εξωτερικοί διακόπτες κάποιων μαγαζιών. Έτσι γίνεται πιο δύσκολο να πληροφορηθούν απ’ έξω από τη ζώνη καθώς τα μέσα επικοινωνίας τους είναι πλέον πολύ περιορισμένα.
Στο Karaağaç, η αστυνομία είχε την ίδια παρουσία με χθες. Επίσης φαινόταν καθαρά ότι οι ντόπιοι άρχιζαν να κουράζονται με την όλη κατάσταση. Ακούσαμε αντιδράσεις όπως «Γιατί τους έφεραν εδώ αυτούς τους ανθρώπους; Κρίμα δεν είναι;» Γύρω στις 6:30 μ.μ. ακούσαμε πάλι πυροβολισμούς από τα σύνορα. Ανησυχήσαμε πολύ αυτή τη φορά, καθώς ήταν πιο έντονοι από πριν. Οι φίλοι μας μέσα στην περιοχή μάς είπαν ότι η ελληνική αστυνομία χρησιμοποιούσε πλαστικές σφαίρες, δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου λάμψης, καθώς και ένα θωρακισμένο όχημα που απομάκρυνε τους μετανάστες, και ότι ουσιαστικά κατεύθυνε το δακρυγόνο αέριο προς τους μετανάστες με τον δυνατό αέρα στην περιοχή. Μια ομάδα εκπροσώπων διάφορων δικηγορικών συλλόγων και νομικών εταιρειών αποκλείστηκε επίσης από την είσοδο στην τοποθεσία. Οι αιτήσεις τους στο γραφείο του περιφερειάρχη απορρίφθηκαν. Μόνο οι πρόεδροι των δικηγορικών συλλόγων επιτρεπόταν να μπουν στην τοποθεσία. Αργότερα η αποστολή έδωσε συνέντευξη τύπου στο σημείο ελέγχου.
Ημέρα 13 || 12 Μαρτίου 2020
Σήμερα το Karaağaç ήταν λίγο πιο πολυσύχναστο από ό,τι τις προηγούμενες ημέρες. Οι μετανάστες, που είχαν δώσει στις αρχές τα αποτυπώματά τους και είχαν φύγει από την περιοχή των συνόρων, έκαναν ουρά στο σουπερμάρκετ A101 για να κάνουν τις αγορές της ημέρας. Μερικοί μπήκαν σε κοντινές καφετέριες και προσπάθησαν να φορτίσουν τα τηλέφωνά τους αλλά χωρίς επιτυχία.
Από όσο καταλαβαίνουμε, στους μετανάστες στην περιοχή των συνόρων επιτρέπεται η έξοδος από την περιοχή μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Όταν φεύγουν, τους ελέγχουν τα αποτυπώματα και αν επιβεβαιωθεί ότι έχουν βγει ήδη από την περιοχή την προηγούμενη μέρα, δεν θα τους επιτραπεί η έξοδος τη μέρα αυτή.
Επιπλέον, μοιάζει ξεκάθαρο ότι τις τελευταίες 3-4 ημέρες δεν έχουν μεταφερθεί νέοι μετανάστες στο Pazarkule. Οι διηγήσεις υποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι που προσπαθούν να φτάσουν σε αυτή την περιοχή εμποδίζονται στα σημεία ελέγχου και διατάσσονται να πάνε στο Uzunköprü και το Ipsala. Δεν ξέρουμε αν αυτός είναι ένας τρόπος να δημιουργήσουν άλλη μια περιοχή συγκέντρωσης ή να ωθήσουν τους μετανάστες να διασχίσουν τα σύνορα μέσω του Έβρου. Είναι επίσης πιθανό να τους στέλνουν κατευθείαν πίσω στην Κωνσταντινούπολη. Ακούσαμε ότι όσοι είναι στην περιοχή του καταυλισμού και θέλουν να επιστρέψουν στην Κωνσταντινούπολη μεταφέρονται πίσω στην Κωνσταντινούπολη χωρίς αντίτιμο, με πούλμαν που παρέχει η Διεύθυνση Μετανάστευσης και ότι όλο και περισσότερα άτομα τώρα τελευταία έχουν αρχίσει να επιστρέφουν με αυτό τον τρόπο. Αλλά το πώς οι μετανάστες που ξόδεψαν όλους τους τους πόρους περιμένοντας στα σύνορα θα επιστρέψουν στους προηγούμενους τόπους διαμονής τους αφού τους παρατήσουν στην Κωνσταντινούπολη είναι άλλη ιστορία.
Από μέσα από τον καταυλισμό, ενημερωθήκαμε ότι ένας φίλος πρόσφυγας χτυπήθηκε από τη χωροφυλακή χωρίς λόγο. Επίσης, όπως έχουμε μάθει από διάφορες πηγές, υπάρχουν πολλά ασυνόδευτα κορίτσια και αγόρια στην περιοχή του καταυλισμού.
Αναφέρεται συχνά ότι δεν υπάρχει μεγάλη βελτίωση μέσα στον καταυλισμό ως προς τις συνθήκες υγείας και υγιεινής. Ακούσαμε πως η ιατρική ομάδα στην περιοχή παρεμβαίνει μόνο όταν κάποιος είναι τραυματισμένος ή επηρεασμένος σοβαρά από τα αέρια, ή σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, και πως οι περισσότεροι μετανάστες δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει αυτή η ομάδα. Μας είπαν ότι επειδή το νερό, που παρέχεται από βυτιοφόρο, δεν είναι πόσιμο, υπάρχουν όλο και πιο σοβαρά θέματα υγείας μεταξύ των ατόμων στην περιοχή. Μεταφέρεται ότι ιδίως τα παιδιά υποφέρουν από διάρροια, εμετό και πυρετό.
Μια ομάδα φίλων μας πήγε στα σύνορα με τη Βουλγαρία στη διάρκεια της μέρας και παρατήρησε ότι δεν υπήρχε δραστηριότητα ούτε ασυνήθιστα μέτρα ασφαλείας στην άλλη πλευρά των συνόρων με την Ελλάδα.
Ένας άλλος φίλος ανέφερε ότι δύο πρόσφυγες είχαν φτάσει στο Edirne με λασπωμένα ρούχα αφού τους είχε πάρει τα χρήματα και τους είχε επαναπροωθήσει στα σύνορα η ελληνική αστυνομία.
Ημέρα 14 || 13 Μαρτίου 2020
Σήμερα υπήρχαν πολύ λίγοι μετανάστες στο Karaağaç. Μαζί με τον περιορισμό των ημερών που μπορούν να βγαίνουν οι μετανάστες, μάθαμε ότι δεν θα επιτρέπεται να φεύγουν από τη συνοριακή περιοχή (την πλευρά στην οποία κρατιούνταν) παραπάνω από 200 άτομα κάθε μέρα.
Παρακολουθούμε τον αυξανόμενο πανικό του κορονοϊού σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, τα προβλήματα υγείας που προκύπτουν στην περιοχή όπου μένουν οι μετανάστες προκαλούνται κυρίως από προϋπάρχουσες συνθήκες όπως είναι η ανεπαρκής στέγαση και οι κακές συνθήκες υγιεινής, οι δυσκολίες στην πρόσβαση στο φαγητό και το πόσιμο νερό και οι αστυνομικές παρεμβάσεις με αέρια και πλαστικές σφαίρες. Δεν είναι δυνατόν (προς το παρόν) να ισχυριστούμε ότι εξαπλώνεται ο κορονοϊός ή τα προβλήματα υγείας που σχετίζονται μαζί του. Η παροχή τακτικών και επαρκών υπηρεσιών υγιεινής στους κατοίκους ήταν απαραίτητη από την αρχή. Όμως δεν έχουμε παρατηρήσει κάποια κατάσταση που να προκαλούσε πανικό για την εξάπλωση του ιού στους ντόπιους ή τους μετανάστες. Μπορούμε μόνο να παρατηρήσουμε ότι απο χθες κάποιοι από τους εργαζόμενους στις καφετέριες που συχνάζουν μετανάστες φοράνε τώρα γάντια ή προσφέρουν κολόνια σαν μέσο προφύλαξης.
Υπάρχουν σημεία ελέγχου στην άκρη της πόλης (του Karaağaç) και στους δρόμους που οδηγούν στη συνοριακή πύλη του Karaağaç. Κανένας δεν μπορεί να περάσει από τα σημεία ελέγχου, εκτός από τους μετανάστες και όσους είναι «εν ώρα καθήκοντος» ή τους ντόπιους που έχουν χωράφια πίσω από τα σημεία ελέγχου. Οι δημοσιογράφοι (εκτός του TRT και του πρακτορείου Anadolu) που ενημερώνουν για την κατάσταση στην περιοχή μπορούν να προσεγγίσουν, στην καλύτερη περίπτωση, μέχρι αυτά τα σημεία. Μπορούμε να παρατηρήσουμε μόνο την κατάσταση έξω από αυτή τη μεγάλη ζώνη ασφαλείας που περιβάλλει την περιοχή των συνόρων και τη στρατιωτική ζώνη όπου μένουν οι μετανάστες. Από την απόσταση αυτή, ο μοναδικός τρόπος για να καταλαβαίνουμε πού είναι τα σύνορα και πού βρίσκονται οι μετανάστες είναι από τον καπνό των δακρυγόνων που ρίχνει η ελληνική αστυνομία.
Η καθημερινή ζωή στην πόλη είναι βασικά φυσιολογικότατη. Η μόνη παρατηρήσιμη διαφορά στην καθημερινότητα της πόλης είναι οι μετανάστες που έρχονται στην πόλη ορισμένες ώρες της ημέρας για να φορτίσουν τα τηλέφωνά τους ή να κάνουν ψώνια. Αλλιώς θα ήταν αδύνατο να μαντέψει κανείς ότι υπάρχουν χιλιάδες ανθρώπων στα σύνορα, μόλις έξω από τον αστικό οικισμό. Επιπλέον είναι αδύνατο να εκτιμήσουμε εάν έχει εμφανιστεί κάποια απότομη αλλαγή στην περιοχή των συνόρων σαν αποτέλεσμα αυτής της νέας κανονικότητας.
Η αστυνομία συνεχίζει να απειλεί μαγαζάτορες κλείνοντας τα μαγαζιά τους και κόβοντάς τους πρόστιμα εάν επιτρέπουν στους μετανάστες να φορτίζουν τα κινητά τους τηλέφωνα. Έτσι, η δυνατότητα των μεταναστών να επικοινωνούν με τον έξω κόσμο δυσχεραίνεται και αυτοί αποσυνδέονται όλο και πιο πολύ.
Ημέρα 15 || 14 Μαρτίου 2020
Η μετάφραση δεν είναι διαθέσιμη· βλ. κείμενο στα τουρκικά.
Ημέρα 16 || 15 Μαρτίου 2020
Αρχίσαμε τη μέρα περνώντας από το βενζινάδικο Turkuaz του Uzunköprü. Υπήρχαν κάπου 80-100 μετανάστες που περίμεναν στο τμήμα πλυσίματος αυτοκινήτων του βενζινάδικου. Μάθαμε ότι είχαν επαναπροωθηθεί από την Ελλάδα. Υπήρχαν κάποια πούλμαν που περίμεναν να μεταφέρουν όσους ήθελαν να επιστρέψουν στην Κωνσταντινούπολη. Ένας αξιωματικός προσπαθούσε να τους πείσει να μπουν στο πούλμαν, ενώ άλλοι δύο υγειονομικοί διένεμαν καθαρά και στεγνά ρούχα.
Η επόμενη στάση μας ήταν στο χωριό Kiremitçisalih, στα 10 χλμ. από το Uzunköprü. Υπήρχαν περίπου 20 μετανάστες που περίμεναν στην κεντρική πλατεία του χωριού για να περάσουν στην Ελλάδα. Από τρεις Μαροκινούς μετανάστες στους οποίους μιλήσαμε, ο ένας είχε προσπαθήσει να φτάσει στην Ισπανία πριν από λίγους μήνες περνώντας το Γιβραλτάρ αλλά τον είχαν πιάσει και τον είχαν φυλακίσει για 3,5 μήνες για παραβίαση συνόρων. Μόλις απελευθερώθηκε, έμαθε πως η Τουρκία είχε ανοίξει τα σύνορά της και έτσι πήρε την πρώτη πτήση από την Καζαμπλάνκα για την Κωνσταντινούπολη και έφτασε σε αυτό το χωριό.
5 χλμ. μετά το Kiremitçisalih, φτάσαμε στο χωριό Kurdu. Οι χωρικοί μάς είπαν: «Εδώ δεν έχει μετανάστες, κοιτάξτε καλύτερα στο επόμενο χωριό»
Στο χωριό Gemici, ο καφετζής, που ειπώθηκε ότι ήταν ο φύλακας του χωριού, μας είπε ότι τους είχαν απαγορεύσει να μας δώσουν οποιαδήποτε πληροφορία για αυτό το θέμα με εντολή της περιφέρειας. Ενώ ξεκινούσαμε για το επόμενο χωριό, είδαμε μια ομάδα πέντε μεταναστών που βάδιζαν από την κατεύθυνση των συνόρων προς το κέντρο του χωριού. Όταν προσπαθήσαμε να τους πλησιάσουμε, ο φύλακας του χωριού βγήκε από το καφενείο και μας φώναξε για να μας εμποδίσει να μιλήσουμε με την ομάδα. Όλοι οι μετανάστες φορούσαν τον ίδιο τύπο αδιάβροχου. Φύγαμε από το χωριό ενώ εκείνοι περνούσαν από τον σταθμό των λεωφορείων του χωριού και είχαν αρχίσει να περιμένουν χωρίς ελπίδα.
Οι κάτοικοι του επόμενου χωριού, του Akçadam, μας ενημέρωσαν ότι από εκεί δεν περνούσαν τα σύνορα μετανάστες. Μας συμβούλεψαν να κοιτάξουμε στα επόμενα χωριά προς την κατεύθυνση του Ipsala.
Ούτε οι χωρικοί του Serem δεν ήθελαν να επικοινωνήσουν μαζί μας, αναφέροντας και πάλι την απαγόρευση κατ’ εντολή της περιφέρειας. Ισχυρίστηκαν ότι το κράτος δεν είχε καμία ανάμιξη σε αυτά και ότι οι μετανάστες περνούσαν αποκλειστικά με ατομική τους προσπάθεια.
Στην κεντρική πλατεία του Karayusuflu συναντήσαμε δύο ανθρώπους που είχαν μόλις φτάσει εκεί λόγω των μέτρων του κορονοϊού. Παρόλο που δεν έμεναν πια μόνιμα στο χωριό τους, και οι δύο είπαν ότι οι μεταναστευτικές κινήσεις δεν είναι κάτι νέο, ότι ήταν πάντα ένα θέμα για το χωριό λόγω της εγγύτητάς του με τα σύνορα, αλλά ότι είχαν γίνει πιο ορατές με τις τελευταίες εξελίξεις.
Ένας άλλος νεαρός που συναντήσαμε στο καφενείο του χωριού μάς είπε ότι είχαν κρατήσει ανοιχτό το καφενείο την πρώτη νύχτα που υπήρχε μεγάλη ροή ανθρώπων. Υπήρχαν δύο μεγάλες φουσκωτές βάρκες στο πάρκινγκ απέναντι από το καφενείο όπου μιλούσαμε. Είπαν ότι τις βάρκες τις είχε φέρει η χωροφυλακή.
Μας είπαν άλλη μια ενδιαφέρουσα ιστορία για έναν χωρικό που είχε προσαχθεί και κρατηθεί από τον τουρκικό στρατό πριν από δύο εβδομάδες καθώς μετέφερε μετανάστες στην Ελλάδα. Μόλις μία μέρα μετά από αυτό το περιστατικό, η τουρκική πλευρά των συνόρων άνοιξε και οι ίδιοι στρατιώτες ήρθαν στο χωριό, αυτή τη φορά για να ζητήσουν από τον κόσμο να στηρίξει τους μετανάστες που διέσχιζαν τα σύνορα. Οι χωρικοί μίλησαν ακόμη για τις επαναπροωθήσεις από την ελληνική πλευρά και είπαν ότι οι άντρες που είχαν επαναπροωθηθεί είχαν ξεγυμνωθεί και ξυλοδαρθεί, ενώ κάποιες από τις γυναίκες είχαν βιαστεί. Όλοι οι χωρικοί με τους οποίους μιλήσαμε μάς είπαν ότι οι μετανάστες δεν έκαναν κακό ούτε σε αυτούς ούτε στις καλλιέργειές τους, και συνεπώς δεν είχαν παράπονα.
Ημέρα 17 || 16 Μαρτίου 2020
Οι αστυνομικοί που σταμάτησαν το όχημά μας στην είσοδο του Ipsala μάς ρώτησαν αν είχαμε μετανάστες στο αμάξι. Δεν υπήρχε ίχνος μεταναστών στην πόλη. Η πολύ κοντινή ελληνική συνοριακή διάβαση ήταν ανοιχτή και λειτουργούσε. Οι τελωνειακοί υπάλληλοι στους οποίους μιλήσαμε είπαν ότι δεν υπήρχαν διαταραχές στην πύλη.
Οι χωρικοί στους οποίους μιλήσαμε στο χωριό του Balabancık δήλωσαν ότι παρόλο που είχε αποτελέσει πολυσύχναστο σημείο διέλευσης τις πρώτες μέρες, οι μετανάστες που βρίσκονταν εδώ είχαν μεταφερθεί με πούλμαν σε κοντινά χωριά και δεν υπήρχαν πια μετανάστες στο χωριό αυτό.
Όταν σταματήσαμε στην πλατεία του χωριού Adasarhanli, στα 4 χλμ. από τα σύνορα με την Ελλάδα, αρχίσαμε να μιλάμε στους πρώτους χωρικούς που συναντήσαμε και σύντομα ένας από αυτούς μάς παρότρυνε να μιλήσουμε με το δήμαρχο του χωριού. Ο δήμαρχος του χωριού είπε ότι δεν υπήρχαν παράπονα από τους μετανάστες, συνολικά γύρω στους 5.000 μετανάστες είχαν περάσει από τα χωριά τους και 500 άτομα είχαν επαναπροωθηθεί, όσοι είχαν επαναπροωθηθεί από την Ελλάδα και έφτασαν στο χωριό ήταν δαρμένοι, κάποιοι είχαν σπασμένα χέρια και πόδια. Μπορούσαν να φιλοξενήσουν 200-300 άτομα ταυτόχρονα στην αίθουσα γάμων του χωριού και επειδή δεν υπήρχαν άλλοι μετανάστες, κάποιες από τις επιπλέον προμήθειες τροφίμων που είχαν έρθει για τους μετανάστες είχαν μπαγιατέψει.
Οι άνθρωποι στους οποίους απευθυνθήκαμε στο χωριό Küplü αρνήθηκαν να μας μιλήσουν.
Οι χωρικοί στους οποίους μπορέσαμε να μιλήσουμε στο χωριό Subaşı είπαν ότι το θέμα των μεταναστών στα χωριά τους δεν ήταν καινούργιο και ότι ζούσαν με αυτή την πραγματικότητα εδώ και 30 χρόνια. Είπαν πως η Ελλάδα είχε κατασχέσει τη βάρκα ενός ψαρά.
Το χωριό Kadidondurma απέχει 4-5 χλμ. από τα σύνορα. Οι χωρικοί στους οποίους μιλήσαμε μάς είπαν ότι δεν είχαν δει να γίνεται κακό στους μετανάστες αλλά ότι αυτές οι διελεύσεις έφερναν μεγάλο οικονομικό όφελος στους χωρικούς που είχαν αυτοκίνητα και βάρκες. Οι μετανάστες στο χωριό είχαν συγκεντρωθεί και μεταφερθεί στο χωριό Alibey.
Ο δήμαρχος στον οποίο μιλήσαμε στο χωριό Umurca και οι ηλικιωμένοι χωρικοί γύρω του είχαν επηρεαστεί πολύ συναισθηματικά από την κατάσταση των μεταναστών στη διάρκεια των πρόσφατων διελεύσεών τους από τα σύνορα. Έλεγαν συνεχώς φράσεις συμπόνιας. Ένας από τους χωρικούς στους οποίους μιλήσαμε είπε: «Τις προάλλες κοίταζα πέντε ανθρώπους που κάθονταν στην άκρη του χωραφιού μου, το καλαμπόκι μου ήταν κομμένο και μαγειρεμένο. Όταν πήγα εκεί, μου πρόσφεραν λίγο από το καλαμπόκι μου. Τι να κάνουν αυτοί οι καημένοι, δεν έχουν τίποτα δικό τους, θέλουν να φύγουν έτσι κι αλλιώς, τι κακό μπορούν να μας κάνουν;» ρώτησε.
Το χωριό Nasuhbey απέχει μόνο 500 μέτρα από τα σύνορα. Το ψάρεμα είναι δραστηριότητα πολλών. Έχουν περάσει μετανάστες από το χωριό, αλλά αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν πληθυσμοί μεταναστών. Οι βαρκάρηδες του χωριού, με τη στήριξη της χωροφυλακής, μετέφεραν πολλούς μετανάστες στην Ελλάδα. Ο ελληνικός στρατός ήταν πολύ βίαιος και έφτασε στο σημείο να ανοίξει πυρ και να διαλύσει μία από τις βάρκες.
Το χωριό Alibey είναι ένα σημείο στο οποίο φέρνουν σκορπισμένους μετανάστες που συγκεντρώνουν από τα γύρω χωριά. Πληροφορηθήκαμε ότι υπάρχουν περίπου 200 μετανάστες στη μεγάλη λευκή σκηνή που φαίνεται στην είσοδο του χωριού. Ένας από τους χωρικούς στους οποίους μιλήσαμε αναφέρθηκε στο πέρασμα στην Ελλάδα: «Μόλις “πετάξαμε” 80-90 άτομα εκεί απέναντι σήμερα το πρωί».
Από την άλλη, ο εξαναγκασμός να ζήσουν για μεγάλο διάστημα με δομικές στερήσεις και περιορισμένους πόρους αυξάνει τις εντάσεις ανάμεσα στους μετανάστες στον καταυλισμό του Pazarkule. Σήμερα, οι φίλοι μας στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Elm είπαν ότι είχε ξεσπάσει καυγάς ανάμεσα σε διαφορετικές ομάδες μεταναστών που ήταν στην ουρά για το φαγητό γύρω στις 5:30 το πρωί και ότι αυτή η ένταση αυξήθηκε και μετατράπηκε σε συμπλοκές το βράδυ.
Είχαμε πληροφορίες ότι έφτασαν ασθενοφόρα στην περιοχή λόγω των πολλών τραυματισμών στις συμπλοκές αυτές και ότι ως και 250 αστυνομικά οχήματα μπήκαν στην περιοχή αφού μεταφέρθηκαν οι τραυματίες και σταμάτησε η σύρραξη.
Μέσα στην ημέρα έφυγαν εφτά πούλμαν, μεταφέροντας όσους γύριζαν πίσω στην Κωνσταντινούπολη.
Από την προηγούμενη νύχτα, τέσσερις-πέντε μετανάστριες έχουν οργανώσει διαμαρτυρία ξαπλώνοντας μπροστά από τα αγκαθωτά σύρματα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, απαιτώντας να ανοίξουν οι πύλες, παρά τη δυνατή βροχή και το κρύο.
Κάποιοι από τους μετανάστες φίλους μας στον καταυλισμό είπαν ότι με την αλλαγή του καιρού, το αυξανόμενο κρύο και η δυνατή βροχή δυσχέραιναν όλο και περισσότερο τις συνθήκες στέγασης και πολλοί μετανάστες ήθελαν να φύγουν από τον καταυλισμό και να επιστρέψουν στους τόπους κατοικίας τους. Από την άλλη, μας είπαν ότι είναι διαδεδομένη και μια αίσθηση «ή περνάμε αυτά τα σύνορα ή πεθαίνουμε», ότι έχουν αυξηθεί οι ελπίδες λόγω αβάσιμων πληροφοριών που κυκλοφορούν στην περιοχή (όπως π.χ. ότι οργανώνεται ένα πούλμαν προς τη Γερμανία, κάτι που γίνεται πιστευτό κι ας είναι ψέματα), ότι ξέρουν πως υπάρχουν ακόμα χιλιάδες άνθρωποι που περιμένουν έξω από την πύλη του Pazarkule για να μπουν στην περιοχή και ότι η ελπίδα υπάρχει ακόμα παρ’ όλες τις αντιξοότητες.
«Είμαστε άνθρωποι, είμαστε μετανάστες. Αυτά τα πράγματα μπορούν να συμβούν σε κάθε άνθρωπο. Ξεφύγαμε από βάσανα που θα μπορούσε ο καθένας να ζήσει στην πόλη του. Δεν είμαστε βάσανα εμείς. Μη μας ξεχνάτε. Να μιλάτε για μας. Κανείς δεν μας δίνει ελπίδες. Δίνουμε εμείς ελπίδα στους εαυτούς μας».
Ενώ η αβεβαιότητα που οφείλεται στην έλλειψη οποιασδήποτε πληροφορίας για το μέλλον τους αυξάνει την εξάντληση των μεταναστών, έχουν το παράπονο ότι το μεταναστευτικό ζήτημα βγαίνει από την ατζέντα και επισκιάζεται. Εκείνοι που βγαίνουν από την περιοχή πηγαίνουν σε καφενεία για να φορτίσουν τα κινητά τους, αλλά αν τους δει η αστυνομία να φορτίζουν πάνω από ένα κινητό, τους δέρνει και τους πετάει έξω από το καφενείο.
Ημέρα 18 || 17 Μαρτίου 2020
Σήμερα όχι μόνο δεν επιτράπηκε στους μετανάστες να βγουν από τον καταυλισμό αλλά επίσης έκλεισαν και όλες οι καφετέριες στο Karaağaç. Μάθαμε από τους πρόσφυγες φίλους μας στην περιοχή ότι μπήκαν στην περιοχή περίπου 300 αστυνομικοί των ειδικών αποστολών, έγιναν ανακοινώσεις ότι οι αρχές θα εκκενώσουν την περιοχή ως αύριο, με πρόφαση τις υποψίες για κορονοϊό, κι ότι απόψε θα είναι η τελευταία μέρα. Από την άλλη, υπάρχουν φήμες ότι οι μετανάστες με χαρτιά θα σταλούν στις πόλεις από όπου ήρθαν με πούλμαν δωρεάν, ενώ όσοι δεν έχουν χαρτιά θα σταλούν στο Kilis. Μάθαμε ότι τα πούλμαν που έμπαιναν στην περιοχή πήγαιναν προς Κωνσταντινούπολη κουβαλώντας κυρίως Σύριους. Ο φίλος μας στο πεδίο μάς είπε ότι οι υπόλοιποι περιμένουν τη σημερινή συνδιάσκεψη ΕΕ-Τουρκίας και ότι δεν χάνουν τις ελπίδες τους, ότι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καμία πρόθεση να γυρίσουν και ότι είναι ακόμα διαδεδομένη η ιδέα ότι «ή θα περάσουμε από αυτή την πόρτα ή θα πεθάνουμε».
Είπε ότι μετά από τις συγκρούσεις στον καταυλισμό εχθές, η αστυνομία χώρισε τους Σύριους, τους Ιρακινούς και τους Σομαλούς σε μια ομάδα και τους Αφγανούς, τους Ιρανούς, τους Πακιστανούς και τους Μπαγκλαντεσιανούς σε μια άλλη, δημιουργώντας έναν διάδρομο, ενώ η χωροφυλακή απαγόρευσε το πέρασμα από την περιοχή της μιας ομάδας προς την περιοχή της άλλης.
Στη διάρκεια της ημέρας, μάθαμε ότι η διάρκεια της βοήθειας που προσφέρει η UNICEF περιορίστηκε μονάχα στο διάστημα από τις 10:30 π.μ. ως τις 2:00 μ.μ. Επιπλέον ακούστηκε ότι εχθές έφτασε στην περιοχή και η ομάδα υποβρύχιων αναζητήσεων της χωροφυλακής, γεγονός που εγείρει υποψίες για πιθανούς θανάτους μεταναστών στον Έβρο.
Οι μετανάστες φίλοι μας είπαν ότι δεν μπορούσαν να φορτίσουν τα κινητά τους επειδή δεν μπορούσαν να βγουν από τον καταυλισμό, οι μπαταρίες στα power bank τους είχαν τελειώσει και σε λίγο μπορεί να βρίσκονταν χωρίς καμιά επαφή με τον έξω κόσμο. Εξέφρασαν ακόμη ανησυχίες για την πιθανότητα συγκρούσεων ανάμεσα σε διαφορετικές ομάδες μεταναστών στην περιοχή.
Ημέρα 19 || 18 Μαρτίου 2020
Μάθαμε ότι κάποιοι φίλοι μετανάστες οδηγήθηκαν στη Διεύθυνση Μετανάστευσης που απέχει 4-5 χλμ. από την περιοχή όπου κρατούνταν στα σύνορα. Επιπλέον, κάποιοι από τους φίλους μας που προσπάθησαν να καλύψουν εν μέρει κάποιες από τις ανάγκες των μεταναστών παίρνοντας πρωτοβουλία στην περιοχή ανέφεραν ότι οι μετανάστες που είχαν οδηγηθεί στη Διεύθυνση Μετανάστευσης είχαν μείνει χωρίς λεφτά και ζητούσαν στήριξη για τις ανάγκες τους σε νερό και τροφή. Σύμφωνα με τις δηλώσεις των φίλων μας στην περιοχή, ήταν μια ομάδα 90 ατόμων που κρατούνταν στη Διεύθυνση Μετανάστευσης χωρίς να καλύπτονται οι βασικές τους ανάγκες. Στον φίλο μας, που θέλει να παραδώσει τη βοήθεια, είπαν να απευθυνθεί στο AFAD που βρίσκεται ακριβώς πίσω από το κτήριο της Διεύθυνσης Μετανάστευσης. Ο φίλος μας είπε ότι υπάρχουν αρκετές προμήθειες στην αποθήκη του AFAD.
Με βάση αυτά που έχουμε μάθει, η διανομή του φαγητού έχει περιοριστεί στην περιοχή του καταυλισμού όπου βρίσκονται οι πρόσφυγες· λέγεται ότι δίνεται φαγητό μόνο στις γυναίκες. Η χωροφυλακή (jandarma) ανακοίνωσε ότι η περιοχή θα εκκενωθεί ως την Παρασκευή.
Οι φίλοι μας είπαν ότι η περιοχή διανομής φαγητού έχει μετατραπεί τώρα σε χώρο πάρκινγκ για πούλμαν, στην οποία γίνονται αναγγελίες για διάφορες πόλεις της Τουρκίας (Άγκυρα, Ικόνιο, Ιζμίτ, Κωνσταντινούπολη, Κιουτάχεια, Αφιόν, Προύσα) με ένα μεγάφωνο, ενώ τα πούλμαν που γεμίζουν φεύγουν από την περιοχή και έρχονται νέα άδεια πούλμαν.
Οι πληροφορίες που λάβαμε λένε ότι τα πούλμαν που βρίσκονται δίπλα στη Διεύθυνση Μετανάστευσης καλούνται στην περιοχή του καταυλισμού όταν χρειάζεται και ότι πηγαίνουν τους μετανάστες δωρεάν στην πόλη που θέλουν.
Ένας μετανάστης φίλος από την περιοχή ανέφερε ότι τρία άτομα προσπάθησαν να διασχίσουν το ποτάμι, τα δύο επέστρεψαν αλλά ένα έλειπε και οι ομάδες της χωροφυλακής συνεχίζουν τις αναζητήσεις.
Συνεχίζει να λέγεται ότι τα πούλμαν μεταφέρουν τους καταγεγραμμένους μετανάστες στις επαρχίες καταγραφής τους και εκείνους που δεν είναι καταγεγραμμένοι στο Kilis. Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι που έμεναν στην Κωνσταντινούπολη ή που δεν έχουν πουθενά να επιστρέψουν γιατί διέλυσαν το σπίτι τους στην πόλη που έμεναν πηγαίνουν και αυτοί στην Κωνσταντινούπολη. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια βάση αποφασίζεται ο προορισμός. Είναι προφανές: οι πόλεις στις οποίες πηγαίνουν οι άνθρωποι μπορεί να αποφασίζονται με βάση τα λεγόμενά τους γιατί μπορεί να προκληθούν κάποια προβλήματα αν αποφασίζονται με βάση τα έγγραφά τους. Επειδή ξέρουμε ότι κάποιοι από αυτούς δεν έχουν τη δυνατότητα να επιδείξουν έγγραφα, αφού τα έχουν χάσει στις προσπάθειες να περάσουν απέναντι ή στις επαναπροωθήσεις.
Οι άνθρωποι που πήγαιναν στην Κωνσταντινούπολη οδηγούνταν συνήθως στον σταθμό λεωφορείων του Esenler, παρόλο που είδαμε ότι κάποιοι είχαν μείνει στην περιοχή του Aksaray. Οι άνθρωποι που είχαν μείνει κοντά στον σταθμό λεωφορείων του Esenler άρχισαν να συνωστίζονται σε διάφορα σημεία του σταθμού μέσα στη βροχή και δεν υπάρχουν θεσμοί ή δομές που να ενημερώσουν αυτούς τους ανθρώπους, να τους κατευθύνουν σε κατάλληλους θεσμούς για τις ανάγκες τους σε περίθαλψη και στέγαση ή να τους βοηθήσουν να αγοράσουν εισιτήρια για τις πόλεις που ζούσαν προηγουμένως. Σε αυτή την κατάσταση κρίσης στο Esenler, 2-3 από τους φίλους μας πήραν την πρωτοβουλία και άρχισαν να βοηθάνε μέχρι αργά τη νύχτα.
Ημέρα 20 || 19 Μαρτίου 2020
Μια και η κυκλοφορία που κάναμε στη συνοριακή περιοχή δεν είναι πια εφικτή, τις τελευταίες μέρες μπορέσαμε να μεταφέρουμε πληροφορίες για το Pazarkule από τους μετανάστες φίλους που βρίσκονται εκεί. Ενώ οι μετανάστες οδηγούνται σε διάφορες πόλεις, συνεχίζονται οι αφίξεις στον σταθμό λεωφορείων του Esenler. Στο μεταξύ οι άνθρωποι που είναι ακόμη στο Pazarkule δεν μπορούν να καλύψουν ούτε τις βασικές τους ανάγκες. Μαθαίνουμε ότι μία από τις γυναίκες, που ήταν στις τελευταίες ημέρες της εγκυμοσύνης της, μεταφέρθηκε σε ένα νοσοκομείο με τη βοήθεια ανεξάρτητων πρωτοβουλιών και γέννησε στις 4 το πρωί.
Παρόλο που τα πρόσωπα με έγκριση εισόδου στο Pazarkule λένε ότι οι μετανάστες που έφευγαν από την περιοχή με τα πούλμαν ήταν ενημερωμένοι για το μέρος που κατευθύνονταν, οι μετανάστες που φτάνουν στην Κωνσταντινούπολη δεν έχουν ιδέα πού να πάνε ή πώς να καταγραφούν. Κάποιοι από τους μετανάστες άκουσαν ότι θα λάβουν 300 τουρκικές λίρες με την άφιξή τους στην Κωνσταντινούπολη, αυτό όμως δεν ισχύει.
Παρόλο που σημειώνονται αφίξεις στον σταθμό λεωφορείων του Esenler εδώ και μέρες και τώρα πια παρουσιάζονται και στα μμε, ακόμα δεν υπάρχει κανένας θεσμός για να ενημερώνει και να κατευθύνει τους ανθρώπους που φτάνουν. Μέσα στην ημέρα, προσπαθήσαμε να πιέσουμε μη κυβερνητικές οργανώσεις, δήμους και διάφορους δημόσιους θεσμούς ώστε να καλύψουν τις ανάγκες στα μέρη όπου είχαν παρατηθεί μετανάστες. Όταν απευθυνθήκαμε σε μία από τις ΜΚΟ που συντόνιζαν την κατάσταση στα σύνορα, μας είπαν ότι το προσωπικό τους έκανε στάσεις στον σταθμό των λεωφορείων και έλεγχε την κατάσταση· αλλά οι φίλοι μας που βρίσκονταν στον σταθμό για δύο ημέρες μάς ενημερώνουν ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Αντιθέτως, αυτοί οι φίλοι που έχουν πάρει ανεξάρτητη πρωτοβουλία στην περιοχή μεταφέρουν στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ τα στοιχεία ταυτοποίησης των μεταναστών που έχουν καταγραφεί σε διάφορες επαρχίες και μεσολαβούν για τη χορήγηση εισιτηρίων επιστροφής. Δεν διατίθεται καμία αρωγή για τους μη καταγεγραμμένους μετανάστες· σε αυτή την κατάσταση, αναγκάζονται να βρουν μόνοι τους κάπου να πάνε ή να πάνε σε κάποια κοντινή πόλη για να καταγραφούν. Είναι αμφίβολο, ωστόσο, το κατά πόσο συνεχίζουν τις υπηρεσίες τους τα γραφεία διεύθυνσης της μετανάστευσης στις επαρχίες αυτές, λόγω του κορονοϊού. Λόγω του κορονοϊού, επίσης, πολλές ΜΚΟ αδυνατούν να κατευθύνουν τις δραστηριότητές τους στον σταθμό λεωφορείων του Esenler ή αποφεύγουν να στείλουν εκεί υπαλλήλους τους για να μην το διακινδυνεύσουν. Υπάρχει έλλειψη συντονισμού ανάμεσα στις δημόσιες και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη. Έτσι, η κατάσταση των μεταναστών παραβλέπεται στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό μπροστά στην αντιμετώπιση του κορονοϊού.
Έχουμε μάθει ότι ο δήμος μπήκε στο Esenler και ότι άνοιξε μια αίθουσα για την προσωρινή στέγαση των μεταναστών, με θερμαντικά σώματα και διάφορες προμήθειες να έχουν παρασχεθεί στην αίθουσα.
Ημέρα 21 || 20-21 Μαρτίου 2020
Συνεχίζονται οι επιστροφές από το Pazarkule στην Κωνσταντινούπολη και άλλες πόλεις της Τουρκίας. Δεν γνωρίζουμε πόσα πούλμαν έχουν φύγει από τα σύνορα μέχρι τώρα αλλά λέγεται ότι 3 με 5 χιλιάδες μετανάστες βρίσκονται ακόμη στην περιοχή. Κάποια από τα πούλμαν που φεύγουν από εδώ πηγαίνουν κάποιους από τους μετανάστες στην πόλη όπου ζούσαν πριν. Όμως πολλοί άνθρωποι στέλνονται στην Κωνσταντινούπολη επειδή είναι κοντά στην πόλη όπου ζούσαν ή επειδή δεν υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι καταγεγραμμένοι στην πόλη όπου ζούσαν για να γεμίσουν λεωφορείο. Ανάμεσα σε εκείνους που φτάνουν στην Κωνσταντινούπολη υπάρχουν άνθρωποι που πέταξαν ό,τι είχαν και τώρα δεν έχουν πουθενά να πάνε και δεν ξέρουν τι να κάνουν.
Ενώ οι μετανάστες στέλνονταν πίσω με πούλμαν, όσοι είχαν ανάγκη λάμβαναν ένα ζευγάρι παπούτσια και 50 τουρκικές λίρες το άτομο. Όσοι χρειάζεται να πάνε σε άλλη πόλη μετά από την Κωνσταντινούπολη παίρνουν μια «άδεια μετακίνησης» σε ένα απλό φύλλο χαρτιού που ισχύει για δύο ημέρες με τη σφραγίδα της Διεύθυνσης Μετανάστευσης. Κάποιες εταιρείες λεωφορείων αμφισβητούν τη γνησιότητα αυτών των χαρτιών, δεν θέλουν να μεταφέρουν τους μετανάστες επειδή κάποιες εταιρείες θεωρούν ότι οι μετανάστες αποκλείεται να έχουν τα απαραίτητα χαρτιά και κάποιοι λένε «Βρομάνε» με ρατσιστική διάθεση.
Ξέρουμε ότι τα πούλμαν που μεταφέρουν τους μετανάστες στην Κωνσταντινούπολη οργανώθηκαν από τη Διεύθυνση Μετανάστευσης. Όμως, μάλλον επειδή δεν έχουν άδεια τουριστικών μεταφορών, αυτά τα πούλμαν δεν αφήνουν τους ανθρώπους στον σταθμό αλλά κάπου κοντά. Γι’ αυτό μπορεί κανείς να βρει μετανάστες που τριγυρνούν στον σταθμό λεωφορείων του Esenler χωρίς να ξέρουν πού να πάνε. Οι οικογένειες που μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη μπορεί ακόμη και να αναγκαστούν να περάσουν τη νύχτα έξω από τον σταθμό των λεωφορείων. Τις τελευταίες 2-3 ημέρες, γύρω στα 100 άτομα που έπρεπε να πάνε σε άλλες πόλεις αναγκάστηκαν να συνεχίσουν τη διαδρομή μόνα τους ή με τη βοήθεια εθελοντών.
Οι επιστροφές είχαν μεγάλη υποστήριξη από την περασμένη Τρίτη. Παρ’ ότι η επιστροφή των μεταναστών γινόταν/γίνεται με μεγάλη υποστήριξη, βλέπουμε ότι οι θεσμοί που έχουν την ευθύνη του θέματος δεν κάνουν τίποτα για να εξασφαλίσουν ότι οι άνθρωποι θα μπορέσουν να επιστρέψουν με ασφάλεια στις ζωές που άφησαν και σε υγιείς συνθήκες. Οι μετανάστες αφήνονται στην τύχη σε διάφορα μέρη. Κατά την αναχώρησή τους από την περιοχή των συνόρων, δεν λαμβάνουν καμία ενημέρωση. Έτσι οι μετανάστες ρωτάνε πώς να βρουν δουλειά ή σπίτι όλους όσους συναντούν στα μέρη όπου καταλήγουν.
Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν ακόμα πολλοί άνθρωποι στα σύνορα και περιμένουν. Η διανομή φαγητού και διαφόρων αναγκαίων είναι ακόμα ελάχιστη. Ευτυχώς, σε αντίθεση με ό,τι λέγεται, δεν χρησιμοποιήθηκε βία για την εκκένωση της συνοριακής περιοχής. Λέγεται ακόμη ότι οι άνθρωποι με διάφορες ανάγκες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην κάλυψή τους τελευταία και ότι ένας άνθρωπος που λιποθύμησε δεν έχει σταλεί στο νοσοκομείο από τις αρχές.
Σημειώσεις της ομάδας No Border Pazarkule/Edirne· αρχική δημοσίευση στο gocmendayanismasi.com

Διαβάστε περισσότερα