Τι συμβαίνει όταν η κουλτούρα του διαδικτύου, τα βίντεο του YouTube και οι νέες ψηφιακές λύσεις μαζί με την ανάγκη μας να κρυβόμαστε πίσω από οθόνες μετατρέπονται σε μια σύγχρονη μουσική παράσταση; Οι Nadar Ensemble το μουσικό σύνολο από το Βέλγιο έρχονται στην Πειραιώς 260 με το Hide to Show του Γερμανού συνθέτη και σκηνοθέτη Michael Beil προσφέροντας στο κοινό μια οπτικοακουστική εμπειρία στο πλαίσιο του “C_Music NOW” του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου που ανατρέπει όσα ξέρουμε για τη θεατρική και μουσική σύμβαση.
Οι Nadar Ensemble δεν είναι ένα τυπικό σύνολο μουσικής δωματίου. Ανήκουν στη διεθνή πειραματική μουσική σκηνή και ιδρύθηκαν το 2006 από μια ομάδα νέων μουσικών με κοινό όραμα. Το όνομά τους ίσως σας ακούγεται οικείο από τον πρωτοπόρο Γάλλο φωτογράφο Nadar που πρώτος αποτύπωσε πορτρέτα όχι άκαμπτα και στημένα αλλά εστίαζε στα μάτια. Ο πρώτος που τράβηξε φωτογραφία από αερόστατο, απ’ τους πρώτους που χρησιμοποίησε τεχνητό φωτισμό. Κι όπως ακριβώς εκείνος αποτύπωσε την εποχή του με τα νέα μέσα έτσι και το σύνολο Nadar αρνείται να περιοριστεί στους παραδοσιακούς τρόπους. Η δουλειά τους εστιάζει στη σχέση της μουσικής με τις νέες τεχνολογίες, τα multimedia, τη σκηνογραφία και την περφόρμανς. Έχουν εμφανιστεί στα σημαντικότερα φεστιβάλ του κόσμου κερδίζοντας τη φήμη ενός σχήματος που κάνει τη σύγχρονη μουσική προσβάσιμη, οπτικά εντυπωσιακή και κάποιες φορές απρόσμενα χιουμοριστική.
Το “Hide to Show” είναι ένα ευφυές παιχνίδι ανάμεσα στο ζωντανό και προεγγεγραμμένο, το ορατό και το αόρατο. Στη σκηνή της Πειραιώς μια σειρά από κουβούκλια υποδέχονται τους μουσικούς. Οι θεατές δεν θα παρακολουθήσουν μια συναυλία απλώς, αλλά θα γίνουν μάρτυρες μιας συνεχούς αναδιαμόρφωσης του χώρου. Οι μουσικοί θα εμφανίζονται, θα εξαφανίζονται, θα εκτελούν παράδοξες χορογραφίες και θα αλληλεπιδρούν με ψηφιακές προβολές του ίδιου τους του εαυτού κι όλα αυτά σε πραγματικό χρόνο. Ο Michael Beil στήνει ένα σκηνικό που θυμίζει ταυτόχρονα τηλεοπτικό στούντιο, timeline των social media και ένα λαβύρινθο ανθρώπινης απομόνωσης. Το “Hide to Show” εξερευνά τη μανία της εποχής μας να δείχνουμε τα πάντα ενώ την ίδια στιγμή κρυβόμαστε πίσω απ’ την ασφάλεια του κινητού μας και του ιδιωτικού μας χώρου. Στον σύγχρονο κόσμο πρέπει τελικά να κρυφτείς για να τα καταφέρεις να δειχθείς αληθινά;
©Kobe Wens
Συνομίλησα με τον Pieter Matthynssens, ιδρυτικό στέλεχος – καλλιτεχνικό διευθυντή και βιολοντσελίστα των Nadar Ensemble:
Το Hide to Show μοιάζει με κάτι πολύ περισσότερο από μια μουσική παράσταση. Πώς θα περιέγραφες αυτό το έργο με δικά σου λόγια σε κάποιον που το συναντά για πρώτη φορά;
Λοιπόν, θα το αποκαλούσα μια άκρως δεξιοτεχνική εμπειρία, όπου τα μάτια και τα αυτιά σου σχεδόν δεν θα σου φτάνουν για να συλλάβεις την συνολική του εικόνα.
Το κοινό θα δει μουσικούς να παίζουν αλλά και τους προβαλλόμενους σωσίες τους ή διαμεσολαβημένες εκδοχές τους. Τι ρόλο παίζει στο έργο αυτή η ένταση ανάμεσα στη φυσική και την εικονική παρουσία;
Πιστεύω ότι αυτή η ένταση είναι πραγματικά ο πυρήνας, η καρδιά του έργου. Αλλά για μένα, το ενδιαφέρον είναι ότι -ίσως να είμαι πολύ παλαιών αρχών σε αυτό- εξακολουθείς να χρειάζεσαι τη φυσική αφετηρία. Διότι αν αυτή απουσίαζε από τη σκηνή, νομίζω ότι η ένταση θα χανόταν εντελώς. Και εξακολουθώ να πιστεύω ότι οι άνθρωποι, όταν πηγαίνουν να δουν μια συναυλία, θέλουν ακόμα να βλέπουν αληθινούς ανθρώπους από σάρκα και οστά, τους οποίους μπορούν να υποστηρίξουν κατά τη διάρκεια της παράστασης. Για μένα, το ίδιο συμβαίνει και με πολλές ηλεκτρονικές συνθέσεις: αν και πρόκειται για μια πολύ προσωπική άποψή μου, απολαμβάνω πραγματικά, παρά τα όσο ηλεκτρονικά στοιχεία συμβαίνουν, να βλέπω έναν άνθρωπο να παίζει ως φυσική παρουσία στη σκηνή για να ευχαριστηθώ πραγματικά την παράσταση.
Τι μπορούν να περιμένουν συναισθηματικά οι θεατές από το “Hide to Show”; Είναι μια πνευματική εμπειρία, μια συναισθηματική, ή ένας συνδυασμός;
Θα έλεγα με βεβαιότητα ο συνδυασμός των δυο, και αυτό είναι που βρίσκω πολύ ελκυστικό στο έργο του Michael Beil. Είναι σαν ένα κρεμμύδι, όπου μπορείς να ξεφλουδίζεις κάθε στρώση για να πας πιο βαθιά. Έτσι, κάποιοι θεατές μπορεί απλώς να περάσουν μια πολύ ωραία βραδιά και να ψυχαγωγηθούν, ελπίζω με ένα πολύ καλό τρόπο. Αλλά από τη στιγμή που αρχίζεις να εμβαθύνεις, αρχίζεις επίσης να νιώθεις πραγματικά τη μοναξιά του έργου, η οποία λειτουργεί και ως μεταφορά για τη μοναξιά που βιώνουμε σήμερα. Οπότε σίγουρα θα έλεγα ότι είναι ένας συνδυασμός πνευματικής και συναισθηματικής εμπειρίας.
©Wim Heirbaut
Οι μουσικοί περνούν το μεγαλύτερο μέρος της παράστασης σωματικά απομονωμένοι ο ένας από τον άλλον μέσα στα κουβούκλιά τους. Πώς επηρεάζει αυτό την αίσθηση του μουσικού συνόλου και της συλλογικής εκτέλεσης;
Νιώθουμε παρά πολύ μεγάλη μοναξιά μέσα στα κουβούκλιά μας. Αυτό φυσικά κάνει πολύ δύσκολο το να παίξουμε μαζί, να κουρδιστούμε μαζί κτλ. Υπάρχουν κάποιες στιγμές που θα βρεθούμε μαζί στη σκηνή και αυτές οι στιγμές λειτουργούν πάντα σαν ανακούφιση. Τότε νιώθεις και τη χαρά τού να είμαστε όλοι μαζί ενωμένοι. Φυσικά, για το κοινό δεν υπάρχει διαφορά, επειδή βλέπει πάντα τα διαφορετικά «δωμάτια» σαν – θα μπορούσε κανείς να πει – μια μεγάλη οθόνη τηλεόρασης. Και σε αυτή τη μεγάλη οθόνη τηλεόρασης, είμαστε όλοι χωρισμένοι σε διαφορετικά δωμάτια. Είναι πραγματικά σαν να μένεις σε μια πολυκατοικία και να έχεις αυτούς τους φασαριόζους γείτονες, τους οποίους μερικές φορές μισείς, αλλά ταυτόχρονα τους αγαπάς.
Αυτή θα είναι η τρίτη σας συνεργασία με τον Γερμανό συνθέτη Michael Beil από το 2011. Ποιο είναι το στοιχείο αυτό που στην καλλιτεχνική του γλώσσα έχει τόσο ισχυρή απήχηση στους Nadar Ensamble;
Προσωπικά θα έλεγα ο τρόπος που δουλεύει με το ζωντανό βίντεο, επειδή στις μέρες μας πιστεύω ότι αυτό το μέσο χρησιμοποιείται ακόμα συχνά με πολύ κοινότοπο τρόπο. Ακόμα κι αν πας σε αυτές τις μεγάλες ποπ συναυλίες, το ζωντανό βίντεο είναι απλώς μια μεγεθυμένη εκδοχή του ποπ σταρ. Είναι απλώς μια ζωντανά παραγόμενη εικόνα και στην πραγματικότητα δεν χρησιμεύει σε τίποτα άλλο παρά στο να διογκώνει την εικόνα, ώστε να πουληθούν όσο το δυνατόν περισσότερα εισιτήρια και να μπορεί η μεγάλη αρένα να το δει, έχοντας κάποιου είδους αίσθηση οικειότητας. Με τον Michael Beil όμως συνεχίζει να μας εκπλήσσει το τι είναι δυνατόν να γίνει με το ζωντανό βίντεο. Καταγράφοντας όλη αυτή την κινησιολογία και αναπαράγοντάς την αμέσως, νιώθω πραγματικά ότι πολλοί από τους θεατές δεν μπορούν να πιστέψουν ότι αυτό γίνεται ζωντανά, επειδή εκτελείται με τόσο δεξιοτεχνικό τρόπο. Και πρέπει να πω ότι αυτό είναι κάτι στο έργο του Michael που με εκλύει ιδιαίτερα.
©Wim Heirbaut
Η σύγχρονη μουσική γίνεται μερικές φορές αντιληπτή ως απαιτητική ή απρόσιτη. Τι θα έλεγες σε κάποιον που είναι περίεργος αλλά διστάζει να παρακολουθήσει την παράστασή σας;
Σίγουρα θα έλεγα απλώς ελάτε στην παράσταση και θα σας επιστρέψω προσωπικά το αντίτιμο του εισιτηρίου σας αν δεν σας αρέσει. Οπότε τα χρήματα δεν πρέπει ν’ αποτελούν δικαιολογία, αλλά πώς θα το περιέγραφα; Ίσως αν το συγκρίναμε με το να περπατάς στη φύση, όπως σ’ ένα δάσος ή σε λιβάδι. Δεν χρειάζεται να ξέρεις όλες τις λατινικές ονομασίες των φυτών ή των δέντρων για να τα απολαύσεις. Είναι, λοιπόν, σαν να κάνεις μια βόλτα στη φύση και απλώς να την απολαύσεις όσο το δυνατόν περισσότερο, τολμώντας μόνο να κάνεις το βήμα και να μπεις σε αυτόν τον κόσμο.
Ως ιδρυτικό μέλος του Nadar Ensemble, τι σε ενέπνευσε αρχικά και συμμετείχες στη δημιουργία μιας ομάδας αφιερωμένης στην περιπετειώδη και διεπιστημονική σύγχρονη μουσική;
Ο πατέρας μου ήταν μουσικός, έπαιζε βιόλα και έπαιζε σύγχρονη μουσική. Θυμάμαι ότι στη βιβλιοθήκη υπήρχαν διάσπαρτα CD του Schnittke και του Pärt. Κατά κάποιο τρόπο το να μπω σε αυτόν τον μουσικό κόσμο ήταν κάτι που δεν αποτέλεσε ποτέ μια συνειδητή επιλογή. Από την άλλη μεριά νιώθω ότι ως καλλιτέχνες του σήμερα έχουμε μια ευθύνη, και θα μπορούσαμε να το συγκρίνουμε λίγο με τον Rostropovich. Θυμάμαι μια ωραία ιστορία που έλεγε: Αν πεθάνω θα βρεθώ στον παράδεισο, θα πάω να βρω όλους τους τσελίστες της εποχής του Μότσαρτ και θα τους ρωτήσω: Γιατί δεν ζητήσατε από τον Μότσαρτ να γράψει ένα κοντσέρτο για τσέλο; Κατά κάποιο τρόπο προσπαθούμε να κάνουμε το ίδιο. Ανυπομονούμε να μάθουμε πώς νιώθουν οι συνθέτες της εποχής μας και πώς εκφράζουν τη σημερινή εποχή με όλα τα διαφορετικά μέσα που είναι εξαιρετικά προσβάσιμα αυτή την στιγμή. Είναι επομένως κατά κάποιο τρόπο ευθύνη το να παρουσιάζουμε νέα έργα.
©Wim Heirbaut
Πώς έχει εξελιχθεί η δικιά σου κατανόηση για τη σύγχρονη μουσική από τότε που ιδρύθηκαν οι Nadar Ensemble;
Νομίζω ότι συνειδητοποιώ κι εγώ και το σύνολο όλο και περισσότερο, ότι αυτός ο κόσμος ή η σκηνή της σύγχρονης μουσικής είναι επίσης ένας πολύ καλός χώρος συνάντησης για συνεργασία με άλλους ανθρώπους. Για παράδειγμα στο παρελθόν έχουμε δουλέψει με πιλότους αερόστατων, χειριστές γερανών, εικαστικούς καλλιτέχνες, καλλιτέχνες των visual και media, και πρόσφατα μάλιστα με μια Ρωσίδα κωφή ηθοποιό. Βλέπουμε λοιπόν τη σύγχρονη μουσική ως έναν χώρο όπου είναι δυνατόν να συναντήσεις άλλους ανθρώπους και να μοιραστείς ιδέες. Ταυτόχρονα όμως, νιώθεις και την ευθύνη να επικοινωνήσεις ό,τι συμβαίνει σε όλο αυτό το εργοτάξιο/εργαστήριο όλων αυτών των φεστιβάλ που εμφανιζόμαστε. Ότι έχει νόημα μόνο αν αντλείς από εκεί την έμπνευση και την συνδέεις με άλλες γενιές. Για παράδειγμα, διοργανώνουμε εδώ και 16 χρόνια μια θερινή ακαδημία για νέους μουσικούς. Κατά κάποιον τρόπο θα μπορούσε κανείς να πει ότι όλη αυτή την εμπειρία που αποκτήσαμε διεθνώς από αυτά τα φεστιβάλ που έχουμε συμμετάσχει μπορούμε να την μεταδώσουμε και να περάσουμε όλες τις καλλιτεχνικές ιδέες σε μια νέα νεότερη γενιά φοιτητών. Θα έλεγα ότι αυτό είναι για μένα το δεύτερο σημαντικό κομμάτι, πώς μπορείς να επικοινωνήσεις τα αποτελέσματα όλων αυτών των συνεργασιών σε ένα χώρο που είναι πιο συνδεδεμένος με την κοινωνία.
Σε προσωπικό επίπεδο, σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από οθόνες και ψηφιακές αναπαραστάσεις, τί σε βοηθά να παραμένεις συνδεδεμένος με ό,τι μοιάζει αυθεντικά αληθινό;
Θα σου έλεγα ότι δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ την τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσω ένα κείμενο, επειδή κατά κάποιο τρόπο νιώθω ότι γράφοντας αυτές τις προτάσεις η πάλη που κάνεις μέσα σου σε βοηθά να αναπτύξεις τις σκέψεις σου με καλύτερο τρόπο. Για να δημιουργήσεις ένα κείμενο πρέπει να παλέψεις, να περάσεις μέσα από αυτό για να έχεις, ελπίζω, μερικές φορές ένα ίσως λιγότερο τέλειο αποτέλεσμα, αλλά νιώθεις ότι είναι ένα πολύ προσωπικό αποτέλεσμα. Και για μένα αυτό που είναι σημαντικό – αλλά δυστυχώς δεν έχω αρκετό χρόνο για να το κάνω – είναι να διαβάζω τυπωμένα βιβλία. Αυτό είναι για μένα το να κρατάω ένα βιβλίο όπου πραγματικά απολαμβάνω να είμαι αληθινά συνδεδεμένος με κάτι.
©Wim Heirbaut
Με τον Robin Goossens θα παρουσιάσετε μαζί την Κυριακή 21 Ιουνίου τη διαδραστική ομιλία επιμελούμενοι ένα σύνολο “Curating an Ensemble”. Τι ελπίζεις να αποκομίσουν οι νέοι μουσικοί και συνθέτες από αυτή τη συζήτηση σχετικά με το καλλιτεχνικό όραμα, τη συνεργασία και τη συλλογική φροντίδα;
Δεν χρειάζεται να αποκομίσουν τίποτε. Για μένα το πιο σημαντικό είναι απλώς να μοιραστούμε έναν χώρο μαζί όπου θα μιλήσουμε ειλικρινά και θα απαντήσουμε σε ερωτήσεις όσο πιο ειλικρινά γίνεται. Έτσι μπορούμε επίσης να μιλήσουμε για τις δυσκολίες που είχαμε ως σύνολο αλλά και για το πώς προσπαθήσαμε να τις αντιμετωπίσουμε. Ελπίζω, λοιπόν, το πιο σημαντικό για μένα να είναι όλα πολύ αυθεντικά και οι άνθρωποι να έχουν πολλές ερωτήσεις, ώστε να ανταλλάξουμε εμπειρίες. Επίσης, θα μπορούσα να φανταστώ ότι, αν υπάρχουν νέοι μουσικοί που μόλις αποφοίτησαν, για παράδειγμα, να νιώθουν ή να σκέφτονται: «Ποιος είναι ο σκοπός μου ως καλλιτέχνης σε αυτόν τον κόσμο;». Οπότε, αν πρέπει να προσφέρουμε κάτι ή τι θα αποκομίσουν από αυτό, θα έλεγα ότι ελπίζω να δουν πως υπάρχουν πιθανότητες να πραγματοποιηθούν πράγματα. Επειδή κι εμείς ξεκινήσαμε ως μια νεαρή ομάδα φοιτητών. Ούτε εμείς ξέραμε τι θέλαμε να κάνουμε. Και σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, υπάρχουμε ακόμα και μπορούμε να ταξιδέψουμε στην Αθήνα. Αυτή, λοιπόν, ελπίζω να είναι μια πολύ ελπιδοφόρα ιστορία για τους ανθρώπους που θα συμμετέχουν στη συζήτησή μας.
Το Hide to Show παρουσιάζεται στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα στην αρχαία κληρονομιά και τον σύγχρονο καλλιτεχνικό πειραματισμό. Τι σημαίνει για τους Nadar Ensemble η παρουσίαση του έργου τους σε αυτό το πλαίσιο;
Θα έλεγα ότι είναι ο τέλειος συνδυασμός, επειδή ναι μεν παρουσιάζουμε διεπιστημονικά έργα, αλλά εξακολουθούμε να τα εκτελούμε με αυτά τα παλιά παραδοσιακά όργανα. Για παράδειγμα, το τσέλο μου είναι κατασκευασμένο στη Γαλλία γύρω στο 1840. Έχω επίσης ένα πολύ παλιό δοξάρι. Κατά κάποιον τρόπο, εφόσον είμαστε κλασικά εκπαιδευμένοι μουσικοί – εκτός από τα πλήκτρα, γιατί στην παράσταση δεν θα υπάρχει πιάνο, μόνο ένα synthesizer – θα έλεγα ότι όση τεχνολογία κι αν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια αυτής της παράστασης, εξακολουθούμε να δουλεύουμε με αυτά τα όργανα που έχουν έναν αιώνα ζωής. Έτσι, αυτόματα έχουμε αυτή τη σύνδεση με έναν παλαιότερο κόσμο. Και νομίζω ότι, αν συνδέσουμε όλες αυτές τις ιστορίες μαζί, ελπίζω να έχουμε μια πολύ ωραία παράσταση.
©Wim Heirbaut
Στις πιο ήσυχες στιγμές σου, μακριά από τη σκηνή και τον ψηφιακό θόρυβο, πού βρίσκεις τη δικιά σου πραγματικότητα και την εσωτερική γαλήνη;
Για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω αν έχω εσωτερική γαλήνη. Η δική μου πραγματικότητα, νομίζω ότι μπορεί ακόμα και να μην υπάρχει, επειδή θεωρώ ότι σε όλα τα διαφορετικά πλαίσια στα οποία κινείται ο άνθρωπος φορά πάντα κάποιου είδους μάσκα. Και για μένα προσωπικά είναι απλώς πολύ σημαντικό, ακόμα και αν υπάρχει μια δική μου πραγματικότητα, να αφορά πάντα το πώς μπορώ να συνδεθώ με άλλους ανθρώπους. Νομίζω ότι αυτό είναι η βάση της ανθρώπινης ύπαρξής μας, της ανθρώπινης φυλής μας: τι μπορούμε να κάνουμε για τους άλλους ανθρώπους; Φυσικά, είναι ίσως σημαντικό να κοιτάζεις τον εαυτό σου στον καθρέφτη, απλώς για να ξέρεις αν μπορείς να δικαιολογήσεις τα πράγματα που κάνεις ως καλλιτέχνης. Από την άλλη πλευρά, όμως, έχει να κάνει πάντα με το να προσπαθείς να είσαι εκεί για τους συνανθρώπους σου.
Βλέπουμε τελικά λιγότερα όταν βλέπουμε τα πάντα;
Συμφωνώ με αυτό. Νομίζω ότι είναι ακριβώς έτσι. Διάβασα κάτι σχετικό, ότι το να δημιουργείς αυτού του είδους το τείχος θορύβου είναι επίσης μια πολιτική τακτική: να διοχετεύεις όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες και παραπληροφόρηση, έτσι ώστε να γίνεται αδύνατο να φιλτράρεις οποιουδήποτε είδους αλήθεια. Με αποτέλεσμα όλοι απλώς να εξαντλούνται. Οπότε ναι, νομίζω ότι τελικά βλέπουμε λιγότερα όταν βλέπουμε τα πάντα, επειδή δημιουργείται τόσος πολύς θόρυβος στις μέρες μας.
©Wim Heirbaut
Info:
Hide to show | 20 Ιουνίου 2026 στις 21:00 & 21 Ιουνίου 2026 στις 20:00 | Πειραιώς 260 (Δ)
The post Ο Pieter Matthynssens από τους Nadar Ensamble μιλάει στο ελc για το “Hide to Show” – ένα ψηφιακό και μουσικό «κρυφτό» στην Πειραιώς 260 appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα