Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πια υπόθεση της Silicon Valley. Είναι ήδη εδώ -στο ταμείο του σουπερμάρκετ, στην καλλιέργεια της γης, στο λογιστήριο, στην καθημερινότητά μας. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εκτιμά ότι ώς το 2030 η αυτοματοποίηση θα μετασχηματίσει 85 εκατομμύρια θέσεις εργασίας μόνο στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, περισσότερες από τρεις στις δέκα θέσεις εργασίας εκτίθενται ήδη υψηλά σε κίνδυνο αυτοματισμού.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει την αγορά εργασίας. Είναι ποιος θα αποφασίσει και πώς θα γίνει αυτή η μετάβαση. Ορισμένες χώρες δεν περιμένουν να δουν τι θα γίνει -ήδη δρουν. Στην Ισλανδία, πιλοτικά προγράμματα τετραήμερης εργασίας που αφορούσαν το 1% του εργατικού δυναμικού έδειξαν ότι η παραγωγικότητα διατηρήθηκε ή αυξήθηκε, ενώ η ευεξία των εργαζομένων βελτιώθηκε σημαντικά. Το Ηνωμένο Βασίλειο ολοκλήρωσε το 2023 το μεγαλύτερο αντίστοιχο πείραμα παγκοσμίως: από τις 61 εταιρείες που συμμετείχαν, οι 56 διατήρησαν το μοντέλο μετά το πέρας του προγράμματος.
Στη Φινλανδία, το κράτος επενδύει συστηματικά στην επανεκπαίδευση εργαζομένων που θίγονται από την αυτοματοποίηση, με ειδικά ταμεία που χρηματοδοτούνται από τις ίδιες τις εταιρείες που εισάγουν νέες τεχνολογίες. Αποτέλεσμα; Το ποσοστό ανεργίας παραμένει από τα χαμηλότερα στην Ε.Ε., παρά τον ραγδαίο ψηφιακό μετασχηματισμό. Η χώρα μας δεν μπορεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις ως απλώς παρατηρητής. Τρεις αλλαγές είναι επείγουσες:
1. Μείωση χρόνου εργασίας, χωρίς μείωση αποδοχών. Αν η Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνει την παραγωγικότητα, το κέρδος δεν μπορεί να πηγαίνει μόνο στους μετόχους των εταιρειών. Η εβδομαδιαία εργασία των 32 ωρών, που δοκιμάζεται ήδη σε χώρες όπως η Γερμανία και το Βέλγιο, μπορεί να γίνει πυξίδα και για εμάς.
2. Δημόσια επανεκπαίδευση. Δεν αρκούν μεμονωμένα σεμινάρια του ΟΑΕΔ και του ΕΚΔΑ. Χρειάζεται εθνικό σχέδιο: σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες και επιχειρήσεις να ενταχθούν σε δομημένα προγράμματα ψηφιακής κατάρτισης, χρηματοδοτούμενα και από ευρωπαϊκούς πόρους (Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, Erasmus+ κ.ά.).
3. Ρυθμιστικοί Κανόνες. Η Ε.Ε. έχει ήδη θεσπίσει τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act, 2024), ένα νομικό πλαίσιο που ταξινομεί τους κινδύνους και θέτει σημαντικά όρια. Η Ελλάδα οφείλει να εφαρμόσει αυτούς τους κανόνες κι ακόμα περισσότερους, λαμβάνοντας υπόψη την εφαρμογή της Φινλανδίας και της Εσθονίας, και αποτελεσματικά -ιδίως στους χώρους εργασίας, για να μη μετατραπεί η Τεχνητή Νοημοσύνη σε εργαλείο παρακολούθησης ή αδικαιολόγητων απολύσεων.
Η ιστορία μάς έχει διδάξει ότι οι τεχνολογικές επαναστάσεις δεν μοιράζουν αυτόματα τα οφέλη τους στην κοινωνία. Η ατμομηχανή πλούτισε ορισμένους και οδήγησε άλλους σε αθλιότητα, μέχρι που οι εργαζόμενοι διεκδίκησαν και κέρδισαν εργασιακά δικαιώματα. Σήμερα βρισκόμαστε σε παρόμοιο σταυροδρόμι.
Αν αφήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη να αναπτυχθεί χωρίς κανόνες και χωρίς πολιτική βούληση για δίκαιη κατανομή, θα έχουμε λιγότερες θέσεις εργασίας, χαμηλότερους μισθούς και μεγαλύτερες ανισότητες. Αν όμως επιλέξουμε, ως κοινωνία, να θέσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία του ανθρώπου, μπορεί να σημάνει λιγότερες ώρες εργασίας, περισσότερο χρόνο για οικογένεια και δημιουργία, και καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους. Αυτό δεν είναι ουτοπία. Είναι πολιτική επιλογή. Και είναι ώρα να την κάνουμε πράξη.
*Ταμίας του Δ.Σ. της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr