Η Αλίκη Βουγιουκλάκη (1934-1996), η απόλυτη εθνική μας σταρ, του θεάτρου και του ελληνικού κινηματογράφου, έφυγε από τη ζωή στις 23 Ιουλίου του 1996. Στις 28 Ιουλίου της ίδιας χρονιάς η εφημερίδα «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», με διευθυντή Σύνταξης τον Γιάννη Βλαστάρη, αφιέρωνε σελίδες στη μνήμη της. Μεταξύ των κειμένων του αφιερώματος και η συνέντευξη με τα πηχυαία γράμματα που δήλωνε ότι αυτή τη σταρ «Την είχε ερωτευθεί και ο φακός». Ήταν η συνέντευξη που μου είχε δώσει η Βουγιουκλάκη, στις 7 Αυγούστου 1994, στη Σαντορίνη.
Η «καρμική» συνάντησή μας είχε γίνει στο μεσαιωνικό χωριό Μεγαλοχώρι, στο υπέροχο 5 αστέρων ξενοδοχείο «Βεντέμα», του Αντώνη Ηλιόπουλου. Η αφορμή της συνάντησης υπήρξαν τα εγκαίνια της ατομικής έκθεσης του σημαντικού γλύπτη Νίκου Γιώργου Παπουτσίδη, που είχε λάβει χώρα στους παραδοσιακούς υπόσκαφους χώρους ενός οινοποιείου 400 ετών, μέρος του ξενοδοχείου και αυτό. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη, που τιμητικά άνοιξε την έκθεση, φαινόταν να απολαμβάνει την περιήγηση και τη φωτογράφισή της, ανάμεσα στα γλυπτά του Παπουτσίδη. Σε αυτό το πλαίσιο, είχα εκφράσει την επιθυμία να συνομιλήσω μαζί της με θέμα τη φωτογραφία και τους φωτογράφους που τη λάτρεψαν. Η απάντησή της ήταν θετική και άμεση. Η «ιστορική» πλέον αυτή συνάντηση εξελίχθηκε σε τρία μέρη.
Η αρχή έγινε αργά το μεσημέρι δίπλα στην πισίνα. Ήταν σαν όνειρο να έχω απέναντί μου τη Βουγιουκλάκη, αυτή την τεράστια ηθοποιό, που έβλεπα από παιδί στις πρώτες της ταινίες, τις οποίες πρόβαλλε στο καφεοινοπαντοπωλείο του ο πατέρας μου, σε χωριό της Κύμης της Εύβοιας, μέχρι το 1964. Τη συνέχεια των ταινιών της την παρακολουθούσαμε στον κινηματογράφο «Γρανάδα», όταν μετακομίσαμε στη λεωφόρο Αλεξάνδρας.
Το δεύτερο μέρος ήταν όταν διακόψαμε τη συνέντευξη για το μεσημεριανό φαγητό, κάτω από την πέργκολα. Λίγο πριν κλείσω το κασετόφωνο, άκουσα με ιδιαίτερη συγκίνηση να με καλεί στο σπίτι της στη Στησιχόρου, στην Αθήνα, για να ολοκληρώσουμε τη συζήτηση περί φωτογραφίας…
Και το τρίτο μέρος περιλαμβάνει την πρόσκλησή της για βραδινό φαγητό στο ρεστοράν «Σελήνη», στα Φηρά, με νυχτερινή θέα την καλντέρα της Σαντορίνης. Αξίζει να αναφέρουμε εδώ ότι την παρέα της την αποτελούσαν μεταξύ άλλων διάσημοι Έλληνες ηθοποιοί και μέλη της ελίτ κοινωνίας. Όπως η Δέσποινα Ηλιοπούλου, η αδελφική της φίλη Νόρα Βαλσάμη, η αείμνηστη Νόνικα Γαληνέα, ο Λάκης Λαζόπουλος, η Λόλα Νταϊφά…
Η συνέντευξη δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Μετά τον Αύγουστο του 1994, ακολούθησε το ανέβασμα του θεατρικού της έργου «Η Μελωδία της Ευτυχίας», δίπλα στα αγαπημένα της παιδιά, και δυστυχώς τα ταξίδια της στο Μόναχο, στην Αμερική και τέλος στην Αθήνα, στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών.
Τριάντα χρόνια τώρα, το πνεύμα της παραμένει ζωντανό μέσα από τις συχνές προβολές των κινηματογραφικών ταινιών της στην τηλεόραση, στην πραγματική αγάπη συγγενών, φίλων, πρώην συνεργατών, του κόσμου και κυρίως στο ακούραστο νοιάξιμο του γιου της, Γιάννη Παπαμιχαήλ. Σε όλους αυτούς οφείλεται και η πρόσφατη μόνιμη θέση που βρήκε το καμαρίνι της στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Εκεί από όπου η Αλίκη Βουγιουκλάκη ξεκίνησε το 1953 τη μεγάλη φαντασμαγορική πορεία των 43 συνεχόμενων χρόνων στο φως της δημοσιότητας.
Η συνέντευξη στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία»
Έχω την τύχη να στέκομαι απέναντι στο πλέον φωτογραφημένο πρόσωπο της Ελλάδας.
Και ίσως το πιο ταλαιπωρημένο από τη φωτογραφία. Παρ’ όλο που ο φακός με λατρεύει.
Έχετε παράπονο από τους φωτογράφους;
Πολλές φορές οι φωτογράφοι αλλοιώνουν την εικόνα ενός προσώπου. Απαθανατίζουν μια στιγμή που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Δεν είναι δηλαδή η αντιπροσωπευτική στιγμή;
Ναι, ναι. Εν πάση περιπτώσει, εγώ λατρεύω τον φακό και τους φωτογράφους. Αν δεν ήμουν ηθοποιός, θα ήθελα να ήμουν ζωγράφος ή φωτογράφος.
Με εκπλήσσει αυτό…
Ναι; Μα πάλι τις εικόνες της ζωής θα απαθανάτιζα με τον φακό.
Τι θα φωτογραφίζατε λοιπόν, αν ήσασταν φωτογράφος;
Θα ήθελα να βγάλω από τους ανθρώπους αυτό που έχουν μέσα τους. Κι από τη Φύση, την αθωότητα. Τη φυσικότητά της.
Ποια χαρακτηριστικά περάσματα σημάδεψαν τη ζωή σας;
Πρώτα πρώτα, πρέπει να σας πω ότι εμένα με ανακάλυψε ένας φωτογράφος, που δούλευε για την Ελένη Βλάχου και το Ασοσιέιτεντ Πρες. Ήταν αρχές της δεκαετίας του ’60, θυμάμαι. Ίσως και πιο νωρίς. Ήμουν δηλαδή ένα παιδί, τότε, που άνοιγα τα φτερά μου στον κόσμο. Δεν ήξερα ούτε καν εγώ τη σχέση μου με τον φακό. Τότε ένας φωτογράφος, ο Βάρσος Μίγκος -δεν ζει πια-, ανακάλυψε μέσα από τον φακό της μηχανής του την ψυχή μου. Μου έχει βγάλει συγκλονιστικές φωτογραφίες. Αυτός με ανέδειξε και του το χρωστάω.
Εκείνη την εποχή, ποια έργα γυρίζατε;
Τότε, έπαιζα το «Διακοπές στην Αίγινα», ή ερωτευόμουν τον Μιμίκο ως Μαίρη, κάπου εκεί στην Ακρόπολη, και αυτοκτονούσα από έρωτα.
Ο Μίγκος σε ποιες πόζες σάς ήθελε;
Σε απλές. Δεν ζήταγε τίποτα άλλο παρά να είμαι ήρεμη και να κοιτάω στον φακό ή όπου ήθελα, περιμένοντας να βγάλει αυτό που είχα μέσα μου. Η κατάλληλη έκφραση στην κατάλληλη στιγμή. Αυτή τη στιγμή, την ειδική, που ο άνθρωπος αισθάνεται γεμάτος, που είναι συναισθηματικά φορτισμένος.
Αυτές ήταν οι πρώτες σας εμπειρίες με τον φακό; Η σημερινή σχέση σας μαζί του ποια είναι;
Τότε ο φακός ήταν τόσο γλυκός μαζί μου, τόσο ευγενικός, τόσο ερωτικός. Σήμερα, ο φακός έχει γίνει λίγο εχθρικός και λίγο βάναυσος.
Απέναντί σας;
Γενικώς. Και απέναντί μου. Αυτό που θα ήθελα σήμερα από τη φωτογραφία είναι να μη χάσει την ποίησή της και την αλήθεια της. Υστερα ο φωτογράφος πρέπει να ξέρει τον ρόλο του. Ότι δηλαδή είναι ένας καλλιτέχνης. Σήμερα, σε μια εποχή παρακμής, οι άνθρωποι δεν ψάχνονται και νομίζουν ότι όλα είναι εύκολο να γίνουν.
Θα λέγαμε ότι δεν επενδύουν χρόνο για την τέχνη…
Ναι. Πατάνε το κουμπί και τέλειωσε. Αρκεί η φωτογραφία να είναι λίγο σκανδαλιστική. Λίγο χυδαία.
Εσείς ποιες αγαπάτε;
Αυτές που είναι χωρίς ρετούς. Τις φυσικές.
Η Αλίκη Βουγιουκλάκη στο ξενοδοχείο «Vedema».
Και ποιους φωτογράφους;
Δύο είναι αυτοί. Ο Κλεισθένης, που έχει και το Αρχείο μου. Από τότε που ήμουν παιδί, ώς τώρα. Ο άλλος είναι ο Μαρίνος Κουσουμίδης. Και αυτόν τον αγαπώ γιατί με φωτογραφίζει έτσι όπως είμαι στη ζωή. Αυτός ψάχνει να βρει την κατάλληλη στιγμή, την κατάλληλη γωνία και την ειλικρινή έκφραση.
Στο εξωτερικό ποιον φωτογράφο θυμάστε;
Θυμάμαι μια εποχή στο Λονδίνο που είχαμε γυρίσει μια ταινία, με οπερατέρ τον Ρούντι Ματέ. Ήταν αυτός που είχε βγάλει υπέροχα πλάνα της Ρίτα Χέιγουορθ στην «Γκίλντα». Η δική μας ταινία ήταν η «Αλίκη μάι λαβ», που δεν έκανε σπουδαία καριέρα στο εξωτερικό γιατί ο σεναριογράφος μιμήθηκε τη «Μανταλένα». Ο Ρούντι Ματέ είχε πει ότι «η Αλίκη, αυτή η Ελληνίδα, διαθέτει ίσως το πιο εκφραστικό πρόσωπο που έχω φωτογραφήσει ποτέ».
Το βλέμμα σας εκπέμπει αγάπη για τον κόσμο, μέσα από μια παιδικότητα…
Αγνή παιδικότητα, που τη διατήρησα ώς τώρα.
Τη βλέπετε;
Ναι, και λυπάμαι. Λυπάμαι κάθε φορά που φεύγουν σημαντικοί άνθρωποι, αναντικατάστατοι. Σίγουρα θα υπάρξουν μουσικοί, όχι σαν τον Χατζιδάκι, προσωπικότητες, όχι σαν τη Μελίνα… Αλλά δεν θα φανούν εύκολα. Τώρα, είναι όλα τόσο επιφανειακά και φταίει γι’ αυτό σίγουρα ο φακός των ΜΜΕ.
Είπατε ότι δεν έχετε φωτογραφικό αρχείο. Γιατί;
Δεν ξέρω. Κανένα αρχείο δεν έχω, ίσως δεν θέλω να με δένει τίποτα με ό,τι έχω περάσει. Ίσως θέλω να ζω το σήμερα, για να είμαι έτοιμη να γευτώ το αύριο. Πάντως, κάτι πρέπει να συμβαίνει μέσα μου.
Κάποια στιγμή στη ζωή σας πήρατε επιτηδευμένες πόζες, μιας σταρ, μπροστά στον φακό;
Να είμαστε ειλικρινείς. Και αυτό το έχω δοκιμάσει. Δεν είναι το καλύτερό μου. Οι καλύτερές μου είναι αυτές που βρίσκομαι σε φυσική στιγμή. Που είμαι αφημένη.
Σε ενσταντανέ στιγμές;
Ακριβώς. Αυτό δεν είναι εύκολο να συμβαίνει πάντα, ειδικά για έναν επώνυμο άνθρωπο όπως είμαι εγώ. Υπάρχουν φορές που δεν έχω διάθεση να χαμογελάσω μπροστά στον φακό. Το χαμόγελο αυτό που αποτυπώνεται στη φωτογραφία είναι ψεύτικο. Δεν είμαι εγώ.
Αυτές οι στιγμές είναι από τις δύσκολες που ζει ένα δημόσιο πρόσωπο στις κοινωνικές του εκφάνσεις;
Τώρα πια δεν είμαι δημόσιο πρόσωπο. Είμαι…
Είστε δικός μας άνθρωπος…
Μπράβο, ακριβώς. Αυτό το νιώθω συχνά κάθε φορά που φεύγω από την Ελλάδα. Όταν πάω ταξίδι, εκεί όπου υπάρχει ελληνισμός. Είναι συγκλονιστικό αυτό το συναπάντημα. Λες και στο πρόσωπό μου βρίσκουν την Ελλάδα που άφησαν πίσω τους. Τις αναμνήσεις τους, το σπίτι τους το πατρικό, τη φωτογραφία του πατέρα, της μάνας, το σόι, την αυλή, τα γεράνια, την Ελλάδα, το γαλάζιο της θάλασσας και του ουρανού. Αυτοί όλοι δεν έρχονται να δουν το έργο που παίζω. Σχεδόν δεν τους αφορά. Έρχονται να δουν την Ελληνίδα, αυτή που τους φέρνει πίσω στα πάτρια εδάφη, έστω και νοερά. Το είχα πει στη Μελίνα Μερκούρη. Και αν ποτέ ήθελα να ανακατευτώ όχι με την πολιτική, αλλά με τα πολιτιστικά, αυτό θα ήθελα να κάνω. Να φέρω αυτούς τους ανθρώπους κοντά στην Ελλάδα. Γιατί έχω το μέσον. Την Αλίκη Βουγιουκλάκη…
Διαβάστε περισσότερα