Τα σχέδια για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ αλλάζουν σχεδόν καθημερινά, όπως και οι εκτιμήσεις για τις πιθανότητες επίτευξης μιας τελικής συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στη Ρώμη το βράδυ της Τετάρτης μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, προβλέπει μια νέα διαδρομή διέλευσης των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά παράλληλα δίνει τον έλεγχο της πλωτής κυκλοφορίας στην Τεχεράνη, κάτι που για την αμερικανική κυβέρνηση συνιστά… κόκκινο πανί.
Τι γίνεται με τις διαρπαγματεύσεις
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και μέσα στην εβδομάδα. «Μπορεί να συμβεί. Αύριο ή την επόμενη ημέρα. Έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος», ανέφερε την Τρίτη, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιτεθούν εκ νέου στο Ιράν εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.
Παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις, εξακολουθεί να επικρατεί σύγχυση ακόμη και για το ποιοι συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις. Η Τεχεράνη επιμένει ότι συνομιλεί αποκλειστικά με το Ομάν για μια προσωρινή συμφωνία σχετικά με τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, διαψεύδοντας ότι διεξάγονται άμεσες επαφές με την Ουάσιγκτον.
Ανώτερος αξιωματούχος χώρας του Κόλπου, με γνώση των συνομιλιών, εκτίμησε ότι οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας έως την Παρασκευή βρίσκονται περίπου 50%. Ένα από τα βασικά εμπόδια είναι ότι στην ιρανική αντιπροσωπεία δεν συμμετέχουν εκπρόσωποι των σκληροπυρηνικών Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), οι οποίοι θα πρέπει τελικά να εγκρίνουν οποιαδήποτε συμφωνία.
Η Τεχεράνη αποδίδει τις καθυστερήσεις στις αμερικανικές παρεμβάσεις και στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται στη δημιουργία ενός ενδιάμεσου θαλάσσιου διαδρόμου που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τα δικαιώματα του Ιράν όσο και τις ανησυχίες του Ομάν.
Το σενάριο που δεν θέλουν οι ΗΠΑ
Το σημείο αυτό αποτελεί και τη μεγαλύτερη διαφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της ασφάλειας και των ναυτιλιακών υπηρεσιών στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε μορφή κρατικού ελέγχου σε διεθνή θαλάσσια οδό αντίκειται στο διεθνές δίκαιο. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει προειδοποιήσει ότι η επιβολή τελών ή περιορισμών στη διέλευση πλοίων θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο διεθνές προηγούμενο.
Παραμένουν επίσης αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα, όπως εάν οι Φρουροί της Επανάστασης θα αποδεχθούν περιορισμό του ελέγχου τους στα Στενά, αν η ελεύθερη διέλευση θα αφορά και ξένα πολεμικά πλοία, καθώς και ποιες πληροφορίες θα απαιτεί το Ιράν για τα φορτία και τους προορισμούς των εμπορικών πλοίων.
Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το CNN, η Τεχεράνη επιδιώκει να μετατρέψει την επιρροή που απέκτησε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης σε έναν μόνιμο θεσμικό ρόλο στη διακυβέρνηση ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου. Την ίδια ώρα, η παρατεταμένη αβεβαιότητα συνεχίζει να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς καθημερινά περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου δεν φτάνουν στις παγκόσμιες αγορές μέσω αυτού του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ, δήλωσε την Τρίτη ότι ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν σήμερα, θα χρειάζονταν έως και 18 μήνες για να αναπληρωθούν τα μειωμένα αποθέματα πετρελαίου.
Ο έλεγχος στην Τεχεράνη
Η συμφωνία μεταξύ του Ιράν και του Ομάν θα έδινε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, δήλωσαν στο Reuters ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι την Τετάρτη. Εάν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παραχωρήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα προς το Ιράν.
Παρά τη φαινομενική πρόοδο προς την ικανοποίηση των ιρανικών απαιτήσεων, οι ίδιες πηγές αμφισβήτησαν τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών είναι άμεση.
«Η παραχώρηση έχει ήδη γίνει όσον αφορά κάποια μορφή ελέγχου των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε μία από τις περιφερειακές πηγές.
Η δεύτερη πηγή διευκρίνισε ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα σχετικά με το πώς θα οριστεί ο όρος «έλεγχος». Οι χώρες του Κόλπου επιμένουν οι έλεγχοι των πλοίων να πραγματοποιούνται από περιφερειακά κράτη και οποιαδήποτε τέλη διέλευσης να είναι προαιρετικά.
Ανώτερη ιρανική πηγή ανέφερε ότι το σχέδιο συμφωνίας που βρίσκεται ήδη στο τραπέζι προβλέπει πως το Ιράν θα έχει τον έλεγχο των πλοίων που κατευθύνονται προς τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών, ενώ ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας αφορά τον ρόλο που θα έχει και στα πλοία που κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, χαρακτήρισε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ «επαγγελματικές» και δήλωσε ότι «προχωρούν». Όπως είπε, οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε κοινή κατανόηση σχετικά με τις γεωγραφικές παραμέτρους της υπό συζήτηση θαλάσσιας διαδρομής.
Πρόσθεσε ότι, εφόσον δεν υπάρξουν παρεμβάσεις από τρίτους, κοινή ανακοίνωση των δύο χωρών, που θα περιλαμβάνει τα βασικά σημεία της συμφωνίας, βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας.
Φιάσκο ο πόλεμος των ΗΠΑ
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν οποιαδήποτε συμφωνία που θα επιτρέπει στο Ιράν να ελέγχει την πρόσβαση στη σημαντικότερη ενεργειακή θαλάσσια οδό του κόσμου. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ και κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του υποστηρίζουν τις τελευταίες ημέρες ότι επίκειται συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η πλειονότητα των Αμερικανών ψηφοφόρων διαφωνεί με τη συνέχισή του.
Η Ουάσιγκτον δεν προχώρησε σε άμεσο σχόλιο για το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμφωνίας.
Σύμφωνα με το Reuters, οι πολύμηνες αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της εκστρατείας αεροπορικών πληγμάτων διάρκειας δύο εβδομάδων τον Ιούλιο, δεν κατάφεραν να περιορίσουν την επιρροή του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Μάλιστα, Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές είχαν ενημερώσει τον Τραμπ ότι τα αποθέματα ορισμένων πυρομαχικών μεγάλης ακρίβειας είχαν σχεδόν εξαντληθεί.
Τα παζάρια για τα τέλη
Στο μεταξύ, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν ελαφρώς την Τετάρτη, αφού είχαν προηγουμένως ενισχυθεί μετά την ανακοίνωση των ανταρτών Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ότι επιτέθηκαν σε σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι οι συνομιλίες «εξελίσσονται πολύ καλά» και ότι την Τρίτη πραγματοποιήθηκε «διαπραγμάτευση που διήρκεσε όλη την ημέρα». Πρόσθεσε ακόμη ότι «τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν πολύ σύντομα».
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη εμφανίζεται πιο επιφυλακτική.
«Οι συνομιλίες συνεχίζονται, αλλά είναι πολύ νωρίς για να πούμε ότι έχει οριστικοποιηθεί συμφωνία με το Ομάν», δήλωσε η ανώτερη ιρανική πηγή. Μια δεύτερη ιρανική πηγή σχολίασε χαρακτηριστικά: «Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Ένα και μόνο μήνυμα του Τραμπ στο X ή στο Truth Social θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα όλη τη διαδικασία.»
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε επίσης ότι δεν υπάρχει σχεδιασμός για επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών ή του προέδρου της Βουλής στο Κατάρ ή στο Πακιστάν το προσεχές Σαββατοκύριακο, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη παραμένει σε επαφή με τις δύο χώρες, οι οποίες συνεχίζουν τις προσπάθειές τους για αποκλιμάκωση της έντασης.
Στα Ηνωμένα Έθνη, ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα, Φαρχάν Χακ, δήλωσε ότι ο ΟΗΕ δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση για πιθανή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, επισημαίνοντας ωστόσο ότι ο Οργανισμός στηρίζει κάθε προσπάθεια για επίτευξη λύσης μέσω διαπραγματεύσεων.
Εάν τελικά επιτευχθεί συμφωνία που θα παρέχει στο Ιράν οποιαδήποτε μορφή ελέγχου της πρόσβασης στα Στενά, αυτό θα σηματοδοτήσει σημαντική μεταβολή της ισορροπίας ισχύος στην περιοχή υπέρ της Τεχεράνης. Πριν από τον πόλεμο, η ναυσιπλοΐα στα Στενά ήταν ελεύθερη για όλα τα πλοία, χωρίς την επιβολή τελών.
Σύμφωνα με την ανώτερη ιρανική πηγή, η Τεχεράνη επιδιώκει την επιβολή τελών διέλευσης ύψους 5% έως 7% επί της αξίας των φορτίων των πλοίων που χρησιμοποιούν τα Στενά. Το Ομάν προτείνει χαμηλότερο ποσοστό, περίπου 3%, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι δεν θα πρέπει να επιβάλλεται κανένα τέλος.
Η λύση της «προαιρετικής» καταβολής τελών θα μπορούσε να αποτελέσει συμβιβασμό. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και αν η πληρωμή είναι τυπικά προαιρετική, η απειλή πιθανών ιρανικών παρεμβάσεων ενδέχεται να οδηγήσει τις ναυτιλιακές εταιρείες να καταβάλλουν τα τέλη προκειμένου να διασφαλίζουν την ασφαλή διέλευσή τους.
Με πληροφορίες από CNN και Reuters
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr