Στον καθοριστικό ρόλο που φάνηκε να διαδραμάτισε το γερασμένο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μας στις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές, εστιάζει σε ρεπορτάζ του το Politico.
Όπως τονίζει, επικαλούμενο προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Διερεύνησης Εγκλημάτων Εμπρησμού και στοιχεία από πρόσφατες έρευνες, σπινθήρες από το πεπαλαιωμένο δίκτυο φαίνονται να ευθύνονται για ένα δυσανάλογο μερίδιο των πιο καταστροφικών πυρκαγιών στη χώρα.
Σύμφωνα με το Politico, παρ’ όλο που οι υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μερίδιο των περιστατικών πυρκαγιών, οι φωτιές που προκαλούνται από το δίκτυο ξεσπούν συχνά υπό τις πιο επικίνδυνες συνθήκες – κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων, σε περιόδους μεγάλης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά σε απομακρυσμένες και επιρρεπείς σε πυρκαγιές περιοχές – καθιστώντας τις πιο πιθανό να εξαπλωθούν γρήγορα και να γίνουν καταστροφικές.
Σύμφωνα με τη μονάδα Διερεύνησης Εγκλημάτων Εμπρησμού, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας αντιπροσωπεύουν περίπου το 75% της γης που κάηκε στην Ελλάδα φέτος.
Οι δύο φονικές πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου – εκείνες στη δυτική Αττική και στο Ρέθυμνο – συνδέονταν επίσης με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με προκαταρκτικά ευρήματα της πυροσβεστικής υπηρεσίας. Οι πυρκαγιές κατέστρεψαν περισσότερα από 36.000 στρέμματα και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων.
«Έξι στις 10 μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 προκλήθηκαν από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων για τις πυρκαγιές στο Παγκόσμιο Ταμείο για την Άγρια Ζωή στην Ελλάδα. «Στατιστικά μιλώντας, η πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αυτές είναι που προκαλούν τις πιο μεγάλες, καταστροφικές πυρκαγιές».
«Ζητάμε επειγόντως υπόγεια καλωδίωση»
Καλώδια που είναι χαλαρά ή κρέμονται, βλάστηση που έρχεται σε επαφή με αυτά, η συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και άλλα τέτοια σφάλματα μπορούν να δημιουργήσουν σπινθήρες. Ο κίνδυνος αυξάνεται κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων και περιόδων μεγάλης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όταν οι παλαιωμένες υποδομές της χώρας μας υφίστανται μεγαλύτερη πίεση.
Όπως επισημαίνει το Politico, μεγάλο μέρος του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας εγκαταστάθηκε πριν από δεκαετίες και εκτείνεται πάνω από το έδαφος μέσα από δάση επιρρεπή σε πυρκαγιές και ολοένα και πιο ερημωμένες αγροτικές περιοχές. Τη δεκαετία του 1960, η χώρα επέλεξε ένα εναέριο δίκτυο ως έναν φθηνότερο τρόπο επέκτασης της ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη τη χώρα, ενώ η παρατεταμένη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε περαιτέρω τις επενδύσεις στο σύστημα.
Οι επικριτές λένε ότι η Ελλάδα έχει κινηθεί πολύ αργά για να υπογειοποιήσει τις γραμμές διανομής ενέργειας και να προσαρμόσει το δίκτυο στις ολοένα και πιο σοβαρές συνθήκες κινδύνου πυρκαγιάς.
«Θέσαμε το ζήτημα πριν από χρόνια, ζητώντας να γίνει κάτι επειγόντως με το δίκτυο ηλεκτροδότησης», δήλωσε ο Χρήστος Καλογερόπουλος, απόστρατος αντιστράτηγος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και πρώην διευθυντής της μονάδας Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. «Ζητάμε επειγόντως υπόγεια καλωδίωση».
Τι απαντάει ο ΔΕΔΔΗΕ
Ο ΔΕΔΔΗΕ αμφισβητεί, από την πλευρά του, τους ισχυρισμούς ότι το δίκτυο αποτελεί σημαντική αιτία πυρκαγιών, λέγοντας ότι περίπου μόλις το 1% των περιστατικών που καταγράφηκαν το 2025 αποδίδονται στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, σε σύγκριση με περίπου 3% στις ΗΠΑ. Η εταιρεία δήλωσε επίσης ότι τα πληρώματά της έχουν αναπτυχθεί σε μεγάλα μέτωπα πυρκαγιάς για να υποστηρίξουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να αποκαταστήσουν την ηλεκτρική ενέργεια στις πληγείσες κοινότητες.
«Η εύκολη στοχοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπά πυρκαγιά δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού, αλλά δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες και ιδιοτελείς ατζέντες συγκαλύπτοντας τις τοπικές ευθύνες», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της.
Υπενθυμίζεται ότι μετά την πυρκαγιά στο Ρέθυμνο, οι αρχές συνέλαβαν δύο διευθυντές λειτουργίας και συντήρησης δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ, οι οποίοι αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Στη Βοιωτία, όπου μια πυρκαγιά στα τέλη Ιουλίου εξαπλώθηκε στη δυτική Αττική, οι ερευνητές υποψιάζονται ότι οι σπινθήρες προήλθαν από εξοπλισμό σε ιδιωτικό αιολικό πάρκο. Ένας τοπικός δήμαρχος, ένας εργολάβος και ένας ιδιοκτήτης εταιρείας συνελήφθησαν την περασμένη εβδομάδα.
Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυστηροποιήσει τους κανόνες που διέπουν τα ιδιωτικά έργα ενέργειας. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εστίαση σε ιδιωτικούς φορείς εκμετάλλευσης ενέχει τον κίνδυνο να επισκιάσει το ευρύτερο πρόβλημα ενός γερασμένου δημόσιου δικτύου.
Δαπανηρή και χρονοβόρα η υπογειοποίηση
Η υπογειοποίηση των καλωδίων είναι δαπανηρή και χρονοβόρα, δήλωσε ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής προστασίας δασών στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ο Παλαιολόγου δήλωσε ότι οι ερευνητές χρειάζονται πρόσβαση σε λεπτομερή δεδομένα σχετικά με τη θέση των γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και των πυλώνων για να εντοπίσουν τα σημεία όπου είναι πιο ευάλωτο το δίκτυο. «Αν είχαμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους πούμε πού είναι ευάλωτο το δίκτυό τους και πού θα μπορούσε να ξεσπάσει πυρκαγιά», είπε. «Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις πιο δύσκολες περιοχές».
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επί του παρόντος χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της υπόγειας καλωδίωσης. Αναφέρει ότι το μερίδιο του δικτύου διανομής που είναι υπόγειο έχει αυξηθεί σε περίπου 14%, από 9% το 2021.
Η εκπρόσωπος της ΝΔ, Αλεξάνδρα Σδούκου, δήλωσε από την πλευρά της ότι η υπογειοποίηση ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης μήκους 120.000 χιλιομέτρων θα κοστίσει περίπου 35 δισεκατομμύρια ευρώ, κάτι που απαιτεί από την κυβέρνηση να επικεντρωθεί πρώτα στις περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Το υπουργείο Ενέργειας δεν απάντησε σε αίτημα του Politico για κάποιο σχόλιο.
Εν τω μεταξύ, τα κόμματα της αντιπολίτευσης και διάφορες οργανώσεις κατηγορούν την κυβέρνηση ότι κινείται πολύ αργά, δεν συντηρεί σωστά το δίκτυο και απορρίπτει ορισμένα έργα πρόληψης πυρκαγιών από τη χρηματοδότηση της ΕΕ.
«Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια αναγνώριση»
«Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια αναγνώριση του προβλήματος», δήλωσε ο κ. Τζιρίτης. «Το ζήτημα θα πρέπει να αναγνωριστεί και να καταβληθούν προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων σε κυβερνητικό επίπεδο».
Μια τέτοια αναγνώριση θα μπορούσε επίσης να έχει νομικές και οικονομικές συνέπειες. Η εταιρεία κοινής ωφέλειας της Καλιφόρνια Pacific Gas & Electric υπέβαλε αίτηση πτώχευσης αφού ο εξοπλισμός της πυροδότησε καταστροφικές πυρκαγιές και εξέθεσε την εταιρεία σε αξιώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στην Ελλάδα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν πυρκαγιές που συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε από 369 σε 681 το 2024, δήλωσε ο κ. Καλογερόπουλος.
Μία από τις λίγες υποθέσεις που κατέληξαν σε απόφαση κατά του ΔΕΔΔΗΕ ήταν μια ομαδική αγωγή που κατατέθηκε μετά από την πυρκαγιά του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε σπίτια και μεγάλες εκτάσεις δασικής και γεωργικής γης. Περίπου 90 θύματα διεκδικούν αποζημίωση.
«Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο για έναν πολίτη να κινηθεί εναντίον μιας εταιρείας ηλεκτρικού δικτύου», δήλωσε η Ευγενία Λαζαράκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί τα θύματα.
Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, είπε η ίδια, έχουν τόσο την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη όσο και την πρόσβαση σε αποδεικτικά στοιχεία που χρειάζονται για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, θέτοντας τους ενάγοντες σε σημαντικό μειονέκτημα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr