Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια νεαρή φουρνάρισσα. Ο πατέρας της θέλει να την παντρέψει ντε και καλά. Εκείνη ζητά διορία σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες. Ζητάει αυτόν τον χρόνο, ώστε με την τέχνη της ως φουρνάρισσα και σύμφωνα με τις επιθυμίες της ως γυναίκα να φτιάξει μόνη της τον άντρα της από αλεύρι και νερό. Τα πιο ταπεινά υλικά. Και λέει στον πατέρα της πως αν δεν τα καταφέρει μέσα σε αυτές τις σαράντα μέρες, «θα πάρω όποιον θες εσύ».
Και πλάθει τον Μοσχάμπαρη! Ο Μοσχάμπαρης γεννιέται με πνοή, αλλά χωρίς φωνή… και κάπου εκεί μπαίνει και μια κακιά και μοχθηρή βασιλοπούλα και κλότσο δίνει να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινίσει.
Αυτό το σπάνιο λαϊκό παραμύθι της Μήλου επέλεξε η ομάδα Εlephas tiliensis (Δημήτρης Αγαρτζίδης και Δέσποινα Αναστάσογλου) και το παρουσιάζουν σήμερα και αύριο στο Κάστρο της Μυτιλήνης στη Λέσβο στο πλαίσιο του «Ολη η Ελλάδα Ενας Πολιτισμός». Οι δυο τους υπογράφουν τη δραματουργία και τη σκηνοθεσία και παίζουν μαζί με τους Μαρίνα Μάλλιου, Σμαράγδα Κάκκινου, Κατερίνα Πατσιάνη. «Υπάρχουν διάφορες εκδοχές του παραμυθιού αυτού» μας λέει ο Δ. Αγαρτζίδης, με τον οποίο συνομιλήσαμε ενώ είναι ήδη στη Μυτιλήνη για πρόβες.
«Υπάρχει και μία που η βασική ηρωίδα είναι βασιλοπούλα. Εμείς όμως προτιμήσαμε να πούμε ότι είναι μια μικρή φουρνάρισσα, γιατί υπάρχει και μια βασιλοπούλα μετά ούτως ή άλλως που είναι κακιά και άπληστη. Οπότε προτιμήσαμε να κρατήσουμε την απλή αγωνίστρια που παλεύει και να πούμε ότι αυτή η μικρή φουρνάρισσα καταφέρνει και φτιάχνει αυτόν τον άντρα, ο οποίος όμως παίρνει πνοή, αλλά δεν έχει φωνή. Και φυσικά εννοείται ότι τα νέα για τον τέλειο άντρα που έχει φτιάξει φτάνουν μέχρι και σ’ ένα βασίλειο όπου βρίσκεται η κακιά βασιλοπούλα, που εμείς την έχουμε κάνει ανάλογη με την κακιά μάγισσα της Χιονάτης, γιατί με έναν τρόπο όλα αυτά τα μοτίβα πάντα μπλέκονται και υπάρχουν συγκεκριμένα μοτίβα που ακολουθούν όλες οι αφηγήσεις των παραμυθιών.
»Αυτή λοιπόν η κακιά βασιλοπούλα φυσικά εποφθαλμιά τον Μοσχάμπαρη και πηγαίνει να τον διεκδικήσει. Και μάλιστα δίνει πάρα πολλά, πλούτη, λάφυρα και στολίδια, και ρίχνει υπνωτικό στον Μοσχάμπαρη κι αυτός αποκοιμιέται. Η βασιλοπούλα πείθει τη μικρή φουρνάρισσα να τον αφήσει για το βράδυ και αυτή τον κλέβει και τον παίρνει στο παλάτι. Και τότε ξεκινάει μια άλλη “Οδύσσεια” αυτή της μικρής δημιουργού για να βρει τον αγαπημένο της. Θα κάνει ό,τι μπορεί; Μήπως κάνει κι ό,τι δεν μπορεί; Μήπως θα περάσει πραγματικά τα πάνδεινα, χειμώνες, βροχές, κακουχίες; Βρίσκει στον δρόμο της το φεγγάρι, τον ήλιο και τα αστέρια, που της δίνουν από μία ευχή το καθένα, και τελικά κατορθώνει να φτάσει σ’ εκείνο το μακρινό βασίλειο. Αλλά το τι θα γίνει σαν φτάσει, ας το δούμε στην παράσταση. Γιατί, όπως ξέρουμε, το να φτάσεις στην “Ιθάκη” δεν αρκεί, έπεται να την κατακτήσεις κιόλας, εκ νέου κάποιες φορές.
»Το πολύ όμορφο σε αυτό το παραμύθι είναι πως ο ήρωας, ο Μοσχάμπαρης, ενώ δεν είχε φωνή, τελικά τη βρίσκει. Επειδή αγαπήθηκε και αγάπησε το ίδιο, κατάλαβε τι σημαίνει αγάπη και εξανθρωπίστηκε. Ετσι δεν είναι; Οταν καταλαβαίνουμε την αγάπη, σε κάθε επίπεδο, εξανθρωπιζόμαστε. Ετσι κι εμείς όταν ακούσαμε το θέμα, που δεν είναι άλλο από το πόσο φοβερός είναι ο άνθρωπος όταν είναι άνθρωπος, καταλαβαίνεις πως ενδιαφερθήκαμε. Η Δέσποινα θυμήθηκε αυτό το παραμύθι, που το είχε η ίδια ακούσει. Οπότε μετά μπήκαμε σε έναν αγώνα να το ψάξουμε αναλυτικά, ρωτήσαμε παραμυθάδες και παραμυθούδες, γιατί ήταν πολύ δύσκολο να το βρούμε. Και το ψάξαμε ακριβώς επειδή μιλάει για τη σημασία αυτού που μας κάνει ανθρώπους, για ό,τι είναι το ψυχικό μας απόθεμα, για ό,τι συμβαίνει με το πνεύμα μας και την ψυχή μας και όχι με τα υλικά αγαθά και τον τεχνικό πολιτισμό και πως όλα αυτά είναι που διακυβεύονται στην καθημερινότητα, αλλά το ξεχνάμε και τα παραμελούμε με έναν τρόπο… Κάπως έτσι αποφασίσαμε πως το έργο μας θα είναι φέτος ο Μοσχάμπαρης» μας εξηγεί.
«Με ρωτάς για την ηρωίδα-δημιουργό. Αν είναι ένας νέος Αδάμ που πατάσσει την πατριαρχία, καθώς δημιουργεί, αλλά δεν ιδιοποιείται και παρ’ όλα αυτά διεκδικεί. Σου απαντώ πως ένας πολύ βασικός λόγος που διαλέξαμε το έργο ήταν ακριβώς επειδή η βασική ηρωίδα είναι γυναίκα. Ενώ είναι θύμα της πατριαρχίας, κάνει αυτή τη ριζοσπαστική, επαναστατική κίνηση να δημιουργήσει και να διεκδικήσει μετά το μέλλον της. Και μάλιστα κατορθώνει να το φτιάξει μόνο με αλεύρι και νερό, το οποίο μας συγκινεί, καθώς μέσα στην πιο απλή απλότητα υπάρχει ένας απίστευτος πλούτος και ένα απίστευτο βάθος και κάπως έτσι είναι και το ίδιο το θέατρο δηλαδή, δεν είναι;
»Ασε που το να παρουσιαστεί σε έναν τόσο ιδιαίτερο χώρο, όπως το Κάστρο της Μυτιλήνης, το κάνει πιο έντονο. Το φορτίζει αλλιώς. Εμείς θα σταθούμε μέσα του και με τα πιο απλά υλικά (και) του θεάτρου, με αλεύρι και νερό, με τα λόγια μας, τα μάτια μας, την αναπνοή και το σώμα μας θα συνομιλήσουμε με τους θεατές. Και αυτοί αντίστοιχα με μας. Και θα προσπαθήσουμε να επικοινωνήσουμε αυτή την ιστορία που έρχεται από το τότε, για να μιλήσουμε για κάτι που μας αφορά τώρα.
»Αυτό είναι και το φοβερό με το θέατρο: ότι με έναν τρόπο ζωντανεύει κάτι πολύ παιδικό, ενώ σού θυμίζει αυτή τη δυνατότητα ότι μπορείς να κάνεις κάτι πέρα από αυτό που άλλοι ορίζουν. Εχουμε μάθει να μας βάζουν όλοι κανόνες για όσα δεν μπορούμε να κάνουμε, για όσα δεν επιτρέπεται. Πως ο άντρας έχει αυτή τη θέση, η γυναίκα την άλλη… Και για να τ’ ανατρέψουμε όλα αυτά παλεύουμε συνέχεια. Για τα αυτονόητα παλεύουμε, που ποτέ δεν είναι αυτονόητα και πρέπει συνέχεια να τα αναδημιουργούμε και να τα προστατεύουμε.
»Μέσα σε αυτή τη διαδικασία υπάρχει κάτι βαθιά επαναστατικό και βαθιά ερωτικό ταυτόχρονα. Είναι όπως στο παραμύθι: δημιουργούμε κάτι από την αρχή, του δίνουμε πνοή, δίνουμε όλο τον εαυτό μας σε αυτό. Και παίρνει, δημιουργεί τη δική του φωνή μόνο σαν το αγαπήσουμε πραγματικά. Αυτό είναι και η τέχνη και η επανάσταση και ο πολιτισμός και η δημοκρατία. Ετσι είναι και οι αγώνες για όλα τα παραπάνω. Αυτή είναι η μέθοδος.
»Και δεν είναι καταπληκτικό όλα αυτά να τα λέει ένα παραμύθι; Ολα όμως. Γιατί για μας το πιο σημαντικό είναι ότι μπορούμε να φτιάξουμε μια παράσταση με υλικά από το τίποτα, για να μιλήσουμε για ένα παραμύθι που μιλάει για το τίποτα, αλλά αυτό το τίποτα είναι τα πάντα! Και όλο αυτό το “τα πάντα” μπορούμε να το επικοινωνήσουμε με ανθρώπους και τοπικές κοινωνίες και εκτός Αθηνών. Σαν αυτές που το γέννησαν» καταλήγει.
INFO: 12, 13/8, στις 19.00 στο Κάστρο Μυτιλήνης. Είσοδος ελεύθερη, με υποχρεωτική προκράτηση θέσης στο allofgreeceone.culture.gov.gr. Μουσική σύνθεση, διασκευή παραδοσιακών τραγουδιών, φωνητική προετοιμασία: Μάρθα Μαυροειδή. Σκηνικά, κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr