13/08/2026 5:38 μμ.
20 Ιουλίου 2026 Η τελευταία συνέλευση των εργατών του πρώην Gkn δεν έδωσε απλώς το έναυσμα στην αυτόνομη παραγωγή ηλεκτρικών ποδηλάτων μεταφοράς φορτίου (cargo e-bike) με φωτοβολταϊκό πάνελ / cargo bike e pannelli fotovoltaici, κάτι που ήταν αδιανόητο πριν από μερικά χρόνια. Έδειξε επίσης ότι πρέπει να επανεξετάσουμε την έννοια του αγώνα, ώστε να μην περιορίζεται μόνο στην αντιπαράθεση, να μπορούμε να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε τους εαυτούς μας ως άτομα που αγωνίζονται για την επιβίωση και να ανακαλύψουμε ξανά μια συλλογική διάσταση, να μπορούμε να δημιουργούμε νέους κόσμους μέσα στον υπάρχοντα κόσμο, χωρίς να αναθέτουμε σε κανέναν, ξεκινώντας από την ζωή της κάθε μέρας Gian Andrea Franchi
Μια κρίσιμη συνάντηση σχετικά με την περίπτωση των πρώην εργατών του Gkn πραγματοποιήθηκε στο Campi Bisenzio (Φλωρεντία) πριν από λίγες ημέρες. Ως ενεργός συμμετέχων, θα ήθελα να σας μεταφέρω κάποια πράγματα.
Η συνάντηση είχε ως στόχο να παρουσιάσει στους μετόχους το σχέδιο που πρότειναν οι σύντροφοι του πρώην Gkn, εκείνοι που είχαν την ικανότητα και τη δυνατότητα να αντισταθούν για πέντε χρόνια: να ξεκινήσει μια αυτόνομη παραγωγή ποδηλάτων φορτίου και φωτοβολταϊκών πάνελ. Η εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων έκλεισε με περίπου 1,2 εκατομμύρια ευρώ, από τον αρχικό στόχο των 3 εκατομμυρίων ευρώ.
Μεταξύ των μετόχων ήταν και η μικρή μας ομάδα από την piazza del Mondo στην Τεργέστη.
Η ψήφος των μετόχων έδωσε το πράσινο φως: η παραγωγή θα ξεκινήσει. Ένα δύσκολο, εύθραυστο μονοπάτι ξεκινά, αλλά είναι ένα μονοπάτι…
Ο σκοπός αυτού του σύντομου κειμένου δεν είναι να ενημερώσει για αυτό το έργο, το οποίο περιγράφεται λεπτομερώς στο έγγραφο που είναι διαθέσιμο εδώ qui. Αντίθετα, θα είναι μια προσπάθεια να μεταδώσει την εμπειρία αυτής της συνάντησης η οποία είχε μια πολύ ισχυρή συναισθηματική, εννοιολογική, ηθική και πολιτική αξία: ένα μήνυμα στο οποίο η πολιτική και η ζωή συγχωνεύονται.
Ας ξεκινήσουμε με μερικές βασικές φράσεις και λέξεις κλειδιά που ειπώθηκαν από τους ομιλητές.
Η πρώτη: «Η αυτοδιαχειριζόμενη παραγωγή ως στιγμή της ταξικής πάλης». Η «παραγωγή» και ο «αγώνας» είναι δύο αυστηρά συμπληρωματικές στιγμές εδώ. Είναι απαραίτητο να σκεφτούμε τον αγώνα της εργατικής τάξης, και κάθε είδος αγώνα, όχι πλέον ως απλό αγώνα: ως αντί- θέση. Η ιστορία μας δείχνει ότι ο αγώνας από μόνος του δεν παράγει αυτόματα μια εναλλακτική κοινωνική κατασκευή: συχνά εξαντλείται, ακριβώς, στην προσπάθεια απλής αντίθεσης/αντιπαράθεσης ή σε στόχους που δεν αλλάζουν ριζικά/σε βάθος την κυρίαρχη κοινωνική οργάνωση. Και όταν οι αγώνες ήταν νικηφόροι, βρίσκονταν αντιμέτωποι με προβλήματα που, γενικά, αντιμετώπιζαν καταφεύγοντας στα παλιά εργαλεία: όλες οι επαναστάσεις έχουν παράγει νέα Κράτη, δηλαδή ολιγαρχίες στην εξουσία. Σήμερα, ωστόσο, είναι απαραίτητο να παράγουμε, ταυτόχρονα με μορφές αγώνα, και μορφές οικοδόμησης ενός νέου τρόπου να παράγουμε εκείνα τα αγαθά που είναι παρόλα αυτά απαραίτητα για τη ζωή, αναγκαία. Αλλά αυτό συνεπάγεται και εναλλακτικές μορφές κοινωνικής κατασκευής. Πρόκειται για την υπέρβαση εκείνου που υπήρξε το όριο των μεγάλων αγώνων της δεκαετίας του 1960 και του 1970, το οποίο προκλήθηκε και από την ακραία βία της αντίδρασης εργοδότη-κράτους, που δεν δίστασε να καταφύγει σε επιθέσεις, ακόμη και σε αδιάκριτες σφαγές σε δημόσιους χώρους, χρησιμοποιώντας τα απαραίτητα εκτός νόμου όργανα του Κράτους, εγγενώς συνδεδεμένα με την πολιτισμική-πολιτική σφαίρα φασιστικής καταγωγής, η οποία είναι συνεχώς ενεργή από το 1946 έως σήμερα. Αυτόν τον καιρό, ακόμη και σε φανερό/προφανές κυβερνητικό επίπεδο.
Μια άλλη έκφραση που συνοψίζει αποτελεσματικά ένα ολόκληρο πολιτικό όραμα είναι: «Εξεγείρομαι για να αναγεννηθώ», »εξεγειρόμαστε για να αναγενηθούμε» / “Insorgere per risorgere”. Με λίγα λόγια, είναι μια ολόκληρη σκέψη. Η εξέγερση έχει έναν συγκεκριμένο στόχο: την κοινωνική ανάσταση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αρχίσουμε να εντοπίζουμε δρόμους/μονοπάτια διαφυγής από την εκμετάλλευση ως τη θεμελιώδη βάση της κοινωνικής ζωής -σήμερα σε εξαιρετικά πολύπλοκες και διάχυτες μορφές- από την υποβάθμιση του ανθρώπινου σε εργατική δύναμη προς όφελος μιας μειονότητας. Είναι απαραίτητο να ανα-γεννήσουμε τους ανθρώπους ως κοινωνικά όντα, που κατοικούνται από μια συλλογική διάσταση, όχι πλέον άτομα που μάχονται μεταξύ τους/σε καθεστώς αμοιβαίας σύγκρουσης για την επιβίωση, αλλά εγγενές μέρος/αναπόσπαστο κομμάτι μιας συλλογικής ζωής δομημένης σε κοινότητα. Η πολιτική δράση πρέπει να καταστεί μια «ανα-βίωση», όπως ακριβώς η εργασία πρέπει να γίνει πηγή ζωής, παραγωγή αυτού που είναι απαραίτητο για τη ζωή: παραγωγή ζωής, όχι παραγωγή εμπορευμάτων. Το τερατούργημα του καπιταλισμού, σήμερα τόσο ορατό που καθίσταται αόρατο, συνίσταται στο ότι έχει μεταμορφώσει την παραγωγή ζωής σε παραγωγή εμπορευμάτων, μειώνοντας την παραγωγή ζωής στο όριο, όριο που σήμερα, όπως είναι φανερό, ξεπερνιέται, [κάτι που θεωρούνταν ταμπού ή όριο στο παρελθόν, πλέον καταρρίπτεται]. Η άπληστη και εξατομικευτική βία του εμπορεύματος πρέπει να διαλυθεί μέσα στη χαρά της αμοιβαίας ανταλλαγής αγαθών – σημειώστε τη φιλολογική σημασία της γλώσσας αυτών των συντρόφων: «να ξεσηκωθούμε για να ξαναγεννηθούμε». Αυτές οι λέξεις έχουν μια πρωταρχική σημασία που έχει απωθηθεί: όχι εμπορεύματα αλλά αγαθά, πηγές ζωής, δίδοντας ξανά στις θεμελιώδεις ανάγκες της ζωής το βαθύ τους νόημα, όπως παραδοσιακά εκφράζονταν, για παράδειγμα, στο από κοινού γεύμα, το οποίο, στις ιδιαίτερες συνθήκες μας, προσπαθούμε κάπως να επικαλεστούμε τα βράδια στην Piazza del Mondo.
“η GKN προτείνει ένα νέο φαντασιακό”. Μια άλλη φράση που μου έκανε εντύπωση: ακριβώς ένας νέος τρόπος ανάπτυξης του αγώνα της εργατικής τάξης, αλλά όχι μόνο αυτό, αλλά και κοινωνικός αγώνας με την ευρύτερη έννοια, ένας αγώνας για την αλλαγή της κοινωνίας, για τη συμβίωση. Αυτό σημαίνει ότι ο αγώνας πρέπει να ξεκινήσει από ένα σχέδιο – να σχεδιάζει ή προγραμματίζει, να προωθεί – να παράγει μια νέα κοινωνική συνθήκη που θα οικοδομηθεί κομμάτι κομμάτι – υπαρξιακός και ζωτικός αγώνας, πλέον, ένας αγώνας για την ύπαρξη και τη ζωή πια.
Και πάλι: «Ελπίδα ως συλλογική ανάληψη ευθύνης». Μια λέξη όπως η «ελπίδα» – φθαρμένη από την καθημερινή ατομική χρήση: «πώς είσαι; ας ελπίσουμε καλά…» – αποκτά νέο νόημα επειδή είναι συλλογική: «η ευθύνη προέρχεται από το απαντώ / δίνω λόγο» ή «η υπευθυνότητα προέρχεται από το αποκρίνομαι». Ανταποκρινόμενη στο κάλεσμα της ιστορίας, της ζωής πλέον. Η ανταπόκριση σε ένα κάλεσμα, όπως αυτό ετούτων των συντρόφων, μετατρέπει την ελπίδα, που κατέστη συλλογική, σε μια πραγματική επιθυμία για δράση. Με αυτή την έννοια, οι σύντροφοι των campi Bisenzio λένε ότι θέτουν τη «διαμάχη, τη διένεξη τους στη διάθεση του κινήματος». Δεν πρόκειται πλέον για την επιβίωση μερικών εργατών. Πρόκειται για την επιβίωση όλων μας. Σήμερα αυτό είναι προφανές αλλά ταυτόχρονα διαψεύδεται ριζικά από την οικονομική εξουσία και από τους πολύπλοκους/πολυδιάστατους πολιτικούς της βραχίονες, επίσης μέσω της ανυπολόγιστης δύναμης του μετασχηματισμού της ζωής σε εικόνα που βρίσκει την υπέρτατη εκδήλωσή της στην αδιαφορία για τη γενοκτονία της Γάζας.
Θέλουμε να «βρούμε εδώ τον κόσμο που θα θέλαμε» είναι μια πέμπτη σημαντική φράση που αντηχούσε στην περιοχή Campi Bisenzio. Αυτοί οι εργάτες το φωνάζουν μετά από πέντε χρόνια αγώνα και προσπαθειών συλλογικής οικοδόμησης: συνελεύσεις, φεστιβάλ, διαδηλώσεις, συναντήσεις σε όλη την Ιταλία, γνωρίζοντας ότι η «εύρεση» του επιθυμητού κόσμου σημαίνει τη δημιουργία του, επειδή δεν υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Και θα έπρεπε να είχαμε μάθει -ή τουλάχιστον να έχουμε αρχίσει να μαθαίνουμε- ότι πρέπει να χτίζουμε μέσα στο υπάρχον, όχι αναθέτοντας σε κάποιον, αλλά μεταξύ μας, σε καταστάσεις, μεταμορφώνοντας, κομμάτι-κομμάτι, τη θατσερική μη-κοινωνία ατόμων σε μια πραγματική κοινωνία, στην οποία ο γείτονας είναι un socius και όχι ανταγωνιστής / ο πλησίον είναι συνεργάτης (ή εταίρος) και όχι ένας ανταγωνιστής. Η παραγωγή σήμερα είναι απλώς παραγωγή εμπορευμάτων: κυριολεκτικά θήρευση, θήρευση της ζωής για να τη μεταμορφώσει σε χρήμα, δηλαδή, σε δίκτυα εξουσίας. Σήμερα αυτό γίνεται αντιληπτό με ένα ανατριχιαστικό, εφιαλτικό, κινηματογραφικά υποδειγματικό παράδειγμα, πάλι στη Γάζα: το σχέδιο, όσο ασαφές κι αν είναι, να «παράξει» ένα θέρετρο για τους πλούσιους πάνω στα πτώματα και τα ερείπια της γενοκτονίας, είναι ένα είδος Μανιφέστο της εποχής μας: από τη γενοκτονία στη βιοκτονία.
Αυτές οι λίγες, εξαιρετικά συμπυκνωμένες προτάσεις, αποσπασμένες από τη συνάντηση, εκφράζουν δυναμικά την κατάσταση στην οποία είμαστε αναγκασμένοι σήμερα. Πρέπει να ξεκινήσουμε από αυτήν την κατάσταση. Αντί να παράγουμε αγαθά, πρέπει να παράγουμε έναν νέο κόσμο! Αυτό σημαίνει ότι πρέπει επίσης και πάνω απ’ όλα να ξεκινήσουμε από την καθημερινή ζωή, από τα βασικά αγαθά: η ζωή ανα-γεννάται κάθε μέρα. Δεν πρέπει πλέον να υπάρχει, κατά κανόνα, διαχωρισμός μεταξύ της καθημερινής ζωής και της συλλογικής ζωής, της ζωής της πόλης, της «πολιτικής». Αν στη λεγόμενη Δύση, το χάσμα μεταξύ της καθημερινής ζωής και της δημόσιας διοίκησης είναι εμφανές για την πλειοψηφία, στον άλλο κόσμο για τη συντριπτική πλειοψηφία είναι σύμπτωση.
Για αυτούς τους εργάτες, μήπως πρόκειται απλώς για μια απεγνωσμένη φυγή προς τα εμπρός μετά από πέντε χρόνια αντίστασης και αγώνων, την οποία προσπάθησαν να καταπνίξουν με τη σιωπή, με το τείχος άρνησης των τοπικών και κεντρικών θεσμών; Στην πραγματικότητα, αυτοί οι εργάτες, με την πενταετή δημιουργική τους αντίσταση, έχουν ήδη την ικανότητα να μετατρέψουν μια απόλυση σε αρχή μιας ριζοσπαστικής πορείας: το πέρασμα από την Working στην caring class, την τάξη ενσυναίσθησης – όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του πολύ όμορφου Φεστιβάλ λογοτεχνίας της Εργατικής τάξης/Festival di letteratura Working class, 13-14 απριλίου 2026: να παράγουμε είναι να αναπαράγουμε τη ζωή. Έχουν εφεύρει μια διαδικασία αντίστασης, αγώνα και φροντίδας, σφυρηλατώντας έναν σύνδεσμο μεταξύ των αγώνων της ιστορικής εργατικής τάξης και της τρέχουσας κατάστασης, τόσο διαφορετικής, για παράδειγμα, από αυτήν των δεκαετιών του 1960 και του 1970. Η ένωση, για παράδειγμα, «της λογοτεχνίας και της εργατικής τάξης», όπως διακηρύσσει το Φεστιβάλ, σημαίνει υπέρβαση των παραδοσιακών περιορισμών των αγώνων των εργατών.
Το να κάνουμε πολιτική σήμερα συμπίπτει με την προσπάθεια οικοδόμησης μορφών ζωής, ενώ η κουλτούρα του Κεφαλαίου έχει κηρύξει τον πόλεμο σε κάθε μορφή ζωής, χωρίς καμία σοσιαλδημοκρατική επικάλυψη πλέον. Αυτή είναι η κατάσταση.
Foto Collettivo Di Fabbrica – Lavoratori Gkn Firenze, Φωτογραφία της Εργοστασιακής Συλλογικότητας – Εργαζόμενοι Gkn Φλωρεντίας
media:
746430226_912447897820233_7130418030428056440_n-1024×780.jpeg