Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, το BBC καταγράφει την καθημερινότητα στο Αφγανιστάν, όπου οι περιορισμοί στις γυναίκες παραμένουν ασφυκτικοί.
Σε ένα γραφείο στο βόρειο Αφγανιστάν, ο κυβερνήτης Αμπντουλάχ Σαρχάντι, δέχεται μια 18χρονη γυναίκα που ζητά διαζύγιο από τον σύζυγό της, τον οποίο κατηγορεί για μήνες κακοποίησης και ξυλοδαρμών, όπως φαίνεται στο βίντεο του BBC.
Με το πρόσωπό της καλυμμένο από μαύρο πέπλο και γυαλιά ηλίου, η νεαρή επιμένει στην απόφασή της. «Αν υπήρχε κάποια πιθανότητα να ζήσουμε μαζί, δεν θα ήμουν εδώ… Έχω πάρει την απόφασή μου», λέει.
Ο Σαρχάντι προσπαθεί να την πείσει να παραμείνει στον γάμο της και αργότερα σχολιάζει ότι οι γυναίκες είναι «ανεγκέφαλες» και «ανεπαρκείς σε ευφυΐα», προκαλώντας γέλια στους άνδρες αξιωματούχους και τους σωματοφύλακες.
«Ρώτα τον εαυτό σου: “Ποιος θα με παντρευτεί αφού πάρω το διαζύγιό μου;” Θα πρέπει να κάνεις πολλούς συμβιβασμούς ή θα χάσεις την αξιοπρέπεια και την τιμή σου», της λέει.
«Κύριε κυβερνήτη, η τιμή και η αξιοπρέπειά μου έχουν ήδη καταστραφεί», απαντά εκείνη.
Η υπόθεση περιπλέκεται από οικονομικές απαιτήσεις. Ο σύζυγος ζητά από την οικογένεια της γυναίκας τετραπλάσιο ποσό από εκείνο που είχε δοθεί κατά τον γάμο, κάτι που η οικογένεια αρνείται να πληρώσει.
Ο κυβερνήτης προτείνει να αποκτήσει η γυναίκα δικό της δωμάτιο και προειδοποιεί τον σύζυγο να μην τη χτυπά, «διαφορετικά θα φυλακιστεί». Η οικογένεια, ωστόσο, αποφασίζει να προσφύγει στα δικαστήρια, παρότι χωρίς τη συναίνεση του συζύγου το διαζύγιο είναι ιδιαίτερα δύσκολο.
Στην εξουσία μετά το Γκουαντάναμο
Ο Σαρχάντι υπήρξε στρατιωτικός διοικητής των Ταλιμπάν τη δεκαετία του 1990 και κρατήθηκε για χρόνια στο Γκουαντάναμο μετά την ανατροπή του καθεστώτος. Μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν έγινε κυβερνήτης και σήμερα κατέχει στρατιωτική θέση στη βόρεια χώρα.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης μιλά και για την απαγόρευση των smartphones στους αξιωματούχους, λέγοντας: «Πριν, μπορούσες να στείλεις ένα γρήγορο μήνυμα… να στείλεις έγγραφα και να πάρεις γρήγορα μια απάντηση». Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την απαγόρευση, όμως, προειδοποιεί ότι «θα προκαλέσει προβλήματα».
Η στάση του για το παρελθόν των Ταλιμπάν παραμένει αμετάβλητη. Όταν ερωτάται για την καταστροφή των αρχαίων αγαλμάτων του Βούδα στη Μπαμιγιάν, λέει: «Το κατέστρεψα με τα ίδια μου τα χέρια. Ό,τι κάναμε και ό,τι κάνουμε είναι σύμφωνα με την καθοδήγηση και τον νόμο του Θεού… Συντρίβουμε τα είδωλα αντί να τα πουλάμε. Γιατί να μετανιώσω; Ήταν θέλημα του Θεού».
Από τους καμικάζι στην κυβέρνηση
Στην Καμπούλ, το BBC συναντά τον Χαμπιμπουλάχ Μπαντρ, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος των Ταλιμπάν, ο οποίος σήμερα έχει κυβερνητικό ρόλο.
Οδηγώντας ένα θωρακισμένο όχημα, αποκαλύπτει ότι στο παρελθόν ήταν «υπεύθυνος για τις επιχειρήσεις των καμικάζι» στην πρωτεύουσα.
«Γνωρίζω πολύ καλά όλους τους δρόμους και τους δρόμους της πόλης… είχαμε όλες τις πληροφορίες που χρειαζόμασταν για την Καμπούλ και τα στενά της», λέει. «Υπήρχαν περιοχές για τις οποίες χρειαζόταν πολύς χρόνος για να σχεδιαστεί μια επιχείρηση».
Οι επιθέσεις αυτοκτονίας των Ταλιμπάν είχαν σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους, μεταξύ αυτών και αμάχους. Ο Μπαντρ αποφεύγει να αναφερθεί σε συγκεκριμένες επιθέσεις, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να «αναστατώσει τον κόσμο» και να «ανοίξει ξανά πληγές».
Σε μια φυλετική συγκέντρωση, όπου πρόκειται να τιμηθεί με μετάλλιο, ο Σουλτάν Μοχάμαντ Ταλαΐ τον επαινεί, αλλά ταυτόχρονα ζητά να ανοίξουν ξανά τα σχολεία.
«Ο κύριος Μπαντρ είναι υπερηφάνεια για το Αφγανιστάν και ένας μεγάλος μαχητής. Αλλά έχω και ένα παράπονο. Αν τα σχολεία και η εκπαίδευση ήταν ανοιχτά για όλους, θα ήταν ένα σπουδαίο έργο για το Αφγανιστάν. Ελπίζω να μην σας προσβάλλει αυτό».
Αργότερα λέει στο BBC: «Ζήτησα να ανοίξουν ξανά τα σχολεία θηλέων… η αναζήτηση της γνώσης είναι υποχρέωση τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες στο Ισλάμ».
Και προσθέτει: «Υπήρχαν και άλλα πράγματα που ήθελα να πω αλλά δεν με άφησαν να μιλήσω περισσότερο».
Οι γυναίκες στο στόχαστρο
Οι γυναίκες που μίλησαν στο BBC περιέγραψαν την απόγνωσή τους για τα όνειρα που έχουν ματαιωθεί εξαιτίας των περιορισμών στην εκπαίδευση, ενώ ανέφεραν και φίλες τους που φυλακίστηκαν επειδή διαμαρτυρήθηκαν.
Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι που συναντήθηκαν με το BBC δήλωσαν ότι έχουν κληθεί ή ανακριθεί από την υπηρεσία πληροφοριών των Ταλιμπάν, την Εστιχμπαράατ.
Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης, Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, υπερασπίζεται την πολιτική του καθεστώτος. Για πρώτη φορά αποκαλύπτει δημόσια ότι το πραγματικό του όνομα είναι Ταχίρ Σαχ Σεντίκι.
Όταν ερωτάται γιατί οι Ταλιμπάν δεν τήρησαν την υπόσχεση του 2021 ότι οι γυναίκες θα μπορούν να εργάζονται και να σπουδάζουν «εντός των πλαισίων μας» και να «είναι πολύ ενεργές» στην κοινωνία, απαντά:
«Δεσμευόμαστε για τα δικαιώματα των γυναικών, την ελευθερία του λόγου και άλλα πράγματα στο πλαίσιο της Σαρία. Πρέπει να βλέπουμε τα πάντα μέσα από το πρίσμα της Σαρία».
Για την εργασία των γυναικών λέει ότι αυτή «θα οδηγούσε σε ανηθικότητες» και «η αξιοπρέπειά τους θα υπονομευόταν».
Για την εκπαίδευσή τους υποστηρίζει ότι το ζήτημα βρίσκεται «υπό συζήτηση… πρέπει να βρούμε μια λύση που θα βασίζεται στη Σαρία».
Όσο για την ελευθερία του Τύπου, δηλώνει: «Σε μια κοινωνία όπως το Αφγανιστάν έχουμε τους περιορισμούς μας. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τα μέσα ενημέρωσης να κάνουν ό,τι προπαγάνδα θέλουν… δεν μπορούν να μεταδίδουν πράγματα ενάντια στους ισλαμικούς νόμους και τις τελετές».
Κανταχάρ και φτώχεια
Στην Κανταχάρ, προπύργιο των Ταλιμπάν, οι περιορισμοί έχουν γίνει ακόμη αυστηρότεροι. Οι άνδρες πρέπει να έχουν γένια, τα ραδιόφωνα δεν μπορούν να μεταδίδουν μουσική ή γυναικείες φωνές, ενώ το BBC δεν έλαβε άδεια να κινηματογραφήσει στην πόλη.
Σε απόσταση δύο ωρών, πρώην μαχητές δείχνουν το παλιό δίκτυο σπηλαίων που χρησιμοποιούσαν οι αντάρτες.
Ο Αμπίντ Λαλάι, πρώην μαχητής και σήμερα μέλος δύναμης ασφαλείας, δείχνει τα σημεία από τα οποία πυροβολούσε, ενώ ο ανώτερός του, Αμπντούλ Σαμάντ, δείχνει έναν τάφο όπου, όπως λέει, είναι θαμμένος ο πατέρας του, που σκοτώθηκε πολεμώντας για τους Ταλιμπάν.
Η περιοχή είναι από τις φτωχότερες της χώρας. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, τρεις στους τέσσερις Αφγανούς δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους.
«Οι αξιωματούχοι του Εμιράτου (των Ταλιμπάν) δεν μας έχουν ξεχάσει», λέει ο Σαμάντ. «Ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα μας φροντίσουν».
Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν, η φτώχεια, η ανεργία και η οικονομική αστάθεια εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά προβλήματα. Για τη Χόντα, μια γυναίκα που διαδήλωσε κατά των Ταλιμπάν, το βασικό πρόβλημα είναι το ίδιο το καθεστώς.
«Δεν έχω λόγια για το πώς μια ομάδα που δεν έχει καμία κατανόηση για τη ζωή βρίσκεται ξαφνικά στην εξουσία», λέει.
«Οι γυναίκες δεν μπορούν να αποδεχθούν αυτή την κατάσταση. Μπορεί να αυξήσουν τους περιορισμούς, αλλά αυτό δεν θα συνεχιστεί για πάντα».
«Νομίζω ότι οι Ταλιμπάν φοβούνται τις μορφωμένες γυναίκες», προσθέτει. «Γι’ αυτό περιορίζουν τις γυναίκες. Θέλουν αμόρφωτες γυναίκες, ώστε να μην μπορούν να μεγαλώσουν σοφούς άνδρες. Γιατί αυτό θα έβαζε τέλος στους Ταλιμπάν».
Διαβάστε περισσότερα