Την 1η Ιουλίου 2026 ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, αρμόδιος για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα, Νίκος Παπαθανάσης έκανε τη γεμάτη αυτοπεποίθηση δήλωση πως «Δεν θα χαθεί ούτε ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης». Λίγες μέρες πριν εκπνεύσει η προθεσμία για να εκπληρωθούν όλα τα ορόσημα και οι δράσεις που είναι προαπαιτούμενα για την εκταμίευση των πόρων, η αυτοπεποίθηση δεν περισσεύει.
Στη χθεσινή ανακοίνωση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη για τις εργασίες του υπουργικού συμβουλίου, οι εκφράσεις δεν είναι εξίσου κατηγορηματικές. Η 31η Αυγούστου πλησιάζει… απειλητικά και η πραγματική κατάσταση με την υλοποίηση του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης (Ελλάδα 2.0) δεν επιτρέπει μεγαλοστομίες…
Η βεβαιότητα ότι «δεν θα χαθεί ούτε ευρώ» λείπει από τη χθεσινή ανακοίνωση του κυβερνητικού εκπροσώπου. Ο ίδιος ο Νίκος Παπαθανάσης δεν «βγήκε μπροστά» να παράσχει κάποιου είδους διαβεβαίωση, παρόλο που βρισκόμαστε 7 ημέρες πριν από την εκπνοή της τελικής προθεσμίας, η δε ακροτελεύτια παράγραφος της ανακοίνωσης μιλάει σαν να υπάρχει μπροστά μας άπλετος χρόνος: «Αναφερόμενοι στα επόμενα βήματα (σ.σ. οι Ακης Σκέρτσος και Νίκος Παπαθανάσης) υπογράμμισαν ότι η κυβέρνηση βρίσκεται στην τελική φάση ολοκλήρωσης οροσήμων και των διαδικασιών που απαιτούνται για την υποβολή των τελικών αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την πλήρη και αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων προς όφελος της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής».
Αν ακόμη είμαστε στην «τελική φάση ολοκλήρωσης οροσήμων», η κυβέρνηση θα όφειλε να πει πόσα ορόσημα εκκρεμούν και τι προλαβαίνει να ολοκληρώσει στις προσεχείς 7 ημέρες…
Διακεκαυμένη ζώνη
Η υπόθεση του πώς θα κλείσει το ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης κρίνεται σε διαδοχικούς σταθμούς, εκ των οποίων ο πρώτος, η 31η Αυγούστου, είναι ο πλέον κρίσιμος.
Συγκεκριμένα:
Το τελευταίο εγκεκριμένο αίτημα πληρωμής της Ελλάδας ήταν το 7ο. Κατατέθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2025 και εγκρίθηκε από την Κομισιόν στις 26 Μαρτίου 2026.
Στις 26 Μαΐου 2026, η Ελλάδα υπέβαλε ένα διπλό ενδιάμεσο αίτημα (το 8ο αίτημα επιχορηγήσεων ύψους 865 εκατ. ευρώ και το 7ο αίτημα δανείων ύψους 3,7 δισ. ευρώ), η έγκριση του οποίου αναμένεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αρχές Σεπτεμβρίου 2026.
Το 9ο –και τελικό– αίτημα πληρωμής, ύψους 6,7 δισ. ευρώ, αναμένεται να κατατεθεί ώς τα τέλη Σεπτεμβρίου 2026.
Στις 31 Αυγούστου εκπνέει η προθεσμία για την υλοποίηση των οροσήμων που παραμένουν ανολοκλήρωτα και συνδέονται με το 9ο αίτημα πληρωμής, που θα κατατεθεί τέλη Σεπτεμβρίου.
Περίπου έως τα τέλη Νοεμβρίου η Κομισιόν θα εκδώσει την ετυμηγορία της σχετικά με την εκπλήρωση των εναπομεινάντων οροσήμων, ώστε μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2026 να εκταμιευτεί και η τελευταία δόση και να υπάρξει το οικονομικό κλείσιμο του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης (Ελλάδα 2.0) ως προς την εκταμίευση των δόσεων.
Φτάσαμε λοιπόν στη «διακεκαυμένη ζώνη» και πλησιάζει η ώρα της αλήθειας…
«Μποτιλιάρισμα» οροσήμων!
Η έλλειψη καθαρότητας και αυτοπεποίθησης στη χθεσινή κυβερνητική ανακοίνωση έχει μια απλή εξήγηση: με βάση τα τελευταία στοιχεία της Κομισιόν της 23ης Ιουλίου 2026, παρατηρείται πραγματικό «μποτιλιάρισμα» οροσήμων που παρέμεναν εκκρεμή έναν μόλις μήνα πριν από τη λήξη του προγράμματος. Τα ορόσημα αυτά συνδέονται με το 9ο και τελευταίο αίτημα πληρωμής, είναι 117 τον αριθμό, στη μεγάλη τους πλειονότητα δεν αφορούν διοικητικές αποφάσεις αλλά πραγματική υλοποίηση (είναι, επομένως, υψηλού βαθμού δυσκολίας) και συνδέονται με αξία έργων άνω των 10 δισ. ευρώ.
Πόσες από αυτές τις «καυτές» εκκρεμότητες κατάφερε να κλείσει η κυβέρνηση στον 1 μήνα ύστερα από την ανακοίνωση της Κομισιόν;
Οσον αφορά την 9η δόση, είναι έντονα οπισθοβαρής ως προς το αποτέλεσμα: περίπου 85% των οροσήμων της απαιτούν κάποια μορφή πραγματικής υλοποίησης/παράδοσης. Το γεγονός αυτό από μόνο του είναι απόδειξη του βαθμού δυσκολίας.
Η στατιστική ανάλυση των 117 εκκρεμών οροσήμων αποκαλύπτει τα εξής:
Μόλις το 15,4% του συνόλου αφορά διοικητική πράξη – που είναι η πιο εύκολη στην αντιμετώπισή της εκκρεμότητα.
Η μεγάλη πλειονότητα, το 84,6%, αφορά πραγματική υλοποίηση-παράδοση έργου.
Από αυτή τη δεύτερη κατηγορία, το 41% αφορά φυσικό έργο – κατασκευή – ανακαίνιση – εξοπλισμό, το 16,2% αφορά ψηφιακό σύστημα – λειτουργική παράδοση και το 27,4% αφορά ποσοτικό – λειτουργικό – υπηρεσιακό αποτέλεσμα.
Οσον αφορά τη θεματική κατανομή των εκκρεμών οροσήμων, στο top-7 συναντάμε την Υγεία με 17, τον Πολιτισμό και Τουρισμό με 14, τις Μεταφορές και Υποδομές με 14, το Περιβάλλον – Κλίμα – Πολιτική Προστασία με 12, την Ενέργεια και το REPowerEU με 11 και τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό – Συνδεσιμότητα με 10.
Τι ελέγχεται μετά;
Η Κομισιόν μπορεί να ξαναελέγξει, βάσει ανάλυσης κινδύνου, milestones/targets που είχε ήδη αποδεχθεί και πληρώσει, ώστε να διαπιστώσει ότι τα στοιχεία που έδωσε το κράτος ήταν πράγματι σωστά (ex-post audits). Αυτό ήδη γίνεται: η Επιτροπή πραγματοποιεί risk-based ex-post audits μετά τις εκταμιεύσεις.
Παράλληλα ελέγχονται δημόσιες συμβάσεις, κρατικές ενισχύσεις, διπλή χρηματοδότηση, απάτη, διαφθορά, σύγκρουση συμφερόντων κ.λπ. Τα κράτη οφείλουν να κρατούν στοιχεία για τελικούς δικαιούχους, αναδόχους, υπεργολάβους και πραγματικούς δικαιούχους και να δίνουν πρόσβαση στην Κομισιόν, την OLAF και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
Οι υποχρεώσεις αυτές δεν τελειώνουν στις 31/12/2026. Η νέα guidance της Επιτροπής το λέει ρητά: οι υποχρεώσεις ελέγχου των Financing/Loan Agreements δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Μάλιστα, εθνικοί εκ των υστέρων έλεγχοι μπορούν να συνεχιστούν και το 2027, ενώ έλεγχοι πριν από πληρωμές προς αναδόχους/τελικούς δικαιούχους συνεχίζονται έως ότου γίνουν αυτές οι πληρωμές, ακόμα και μετά το 2026.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο δεν αρκείται στο «Η Κομισιόν πλήρωσε τη δόση». Ελέγχει αν ορόσημα και στόχοι πράγματι εκπληρώθηκαν, τη νομιμότητα των πληρωμών και την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Εχει ήδη εντοπίσει περιπτώσεις μη ικανοποιητικά εκπληρωμένων οροσήμων, διπλής χρηματοδότησης και προβλημάτων ιχνηλασιμότητας.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει ασκήσει κριτική στο βασικό χαρακτηριστικό του Ταμείου Ανάκαμψης που το διαχωρίζει από τα έργα του ΕΣΠΑ: θεωρεί ότι το σύστημα εστιάζει περισσότερο στην πρόοδο υλοποίησης παρά στο τελικό κλείσιμο της υλοποίησης και ότι οι διαθέσιμες πληροφορίες για αποτελέσματα και αποδοτικότητα είναι περιορισμένες.
Διαβάστε περισσότερα