Οι μεγάλες ξαφνικές πλημμύρες του ποταμού Μπότε Κόσι στα σύνορα Νεπάλ–Θιβέτ έχουν προκαλέσει τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων ενώ χιλιάδες είναι οι αγνοούμενοι και έχουν καταστρέψει σπίτια, δρόμους, γέφυρες και τοπικά υδροηλεκτρικά έργα.
Αυτή η περιοχή των Ιμαλαΐων δεν είχε ακόμη ανακάμψει από τις πλημμύρες του Μπότε Κόσι το 2025, που σκότωσαν εννέα ανθρώπους και άφησαν πίσω τους 24 αγνοούμενους, παρέσυραν τη «Γέφυρα της Φιλίας» που συνδέει το Νεπάλ με την Κίνα και προκάλεσαν τη διακοπή της κυκλοφορίας και του εμπορίου για μήνες.
Χωρίς προστασία
Στη Σρι Λάνκα, πρόσφατες πλημμύρες και κατολισθήσεις έπληξαν τις κοινότητες που ανέκαμπταν από τον καταστροφικό κυκλώνα Ντίτουα, ο οποίος είχε προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές μόλις εννέα μήνες νωρίτερα και θεωρήθηκε η χειρότερη φυσική καταστροφή που βίωσε η χώρα μετά το φονικό τσουνάμι του 2004.
Με μόνο λίγο χρόνο για να ανακάμψουν από τον κυκλώνα, οι κοινότητες δεν είχαν καμία προστασία από επιπλέον πλημμύρες. Περισσότεροι από 15.000 άνθρωποι έχουν πληγεί άμεσα και 6.800 άνθρωποι εκτοπίστηκαν αυτόν τον Αύγουστο.
Ο κίνδυνος καταστροφών συνήθως λαμβάνει υπόψη πόσο σοβαρή θα είναι η επόμενη πλημμύρα, πυρκαγιά, κυκλώνας ή ξηρασία. Αλλά τα παραδείγματα του Νεπάλ και της Σρι Λάνκα δείχνουν μια άλλη διάσταση που συχνά παραβλέπεται: Πόσο γρήγορα μπορεί μια κοινότητα να ανακάμψει πριν φτάσει η επόμενη καταστροφή;
Μια καταστροφή σπάνια αφήνει μια περιοχή ακριβώς όπως τη βρήκε. Οι γέφυρες και οι δρόμοι και ο μπορεί να παραμένουν κατεστραμμένοι, οι οικογένειες μπορεί να έχουν ξοδέψει τις αποταμιεύσεις τους, οι επιχειρήσεις μπορεί να εξακολουθούν να δυσκολεύονται. Οι κυβερνήσεις μπορεί ακόμα να χρηματοδοτούν την ανοικοδόμηση, ενώ τα νοσοκομεία και άλλες δημόσιες υπηρεσίες να παραμένουν υπό πίεση.
Εάν ένας άλλος κίνδυνος εμφανιστεί πριν ανακάμψουν αυτά τα συστήματα, δεν συναντά την ίδια κοινότητα που υπήρχε πριν από την πρώτη καταστροφή. Συναντά έναν τόπο με λιγότερη ανθεκτικότητα και εξασθενημένες υποδομές. Ενας χρήσιμος τρόπος για να κατανοηθεί αυτό είναι μέσω του χάσματος ανάκαμψης, δηλαδή της σχέσης μεταξύ του χρόνου που χρειάζεται η ανάκαμψη και του χρόνου που είναι διαθέσιμος πριν συμβεί μια άλλη καταστροφή.
Φανταστείτε δύο κοινότητες να βιώνουν παρόμοιες πλημμύρες. Στη μία, η προηγούμενη μεγάλη καταστροφή συνέβη δέκα χρόνια νωρίτερα. Τα σπίτια έχουν ανακατασκευαστεί, οι υποδομές έχουν επισκευαστεί και οι πόροι έκτακτης ανάγκης έχουν αναπληρωθεί. Στην άλλη, μια άλλη καταστροφή συνέβη μόλις πριν από έξι μήνες. Οι δρόμοι παραμένουν υπό επισκευή, οι οικογένειες εξακολουθούν να είναι εκτοπισμένες ή χρεωμένες και οι δημόσιες αρχές εξακολουθούν να πληρώνουν για την ανοικοδόμηση.
Η ατελής ανάκαμψη μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις μακροπρόθεσμες απώλειες. Μια μελέτη του 2025 για τις επαναλαμβανόμενες πλημμύρες στις Φιλιππίνες έδειξε ότι οι απώλειες αυξήθηκαν κατά 40% μεταξύ 2000 και 2018 λόγω της ατελούς ανάκαμψης.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι απώλειες από επαναλαμβανόμενες καταστροφές δεν είναι πάντα απλώς αθροιστικές. Η πρώτη καταστροφή μπορεί να αλλάξει τις συνθήκες υπό τις οποίες συμβαίνει η επόμενη και οι επιπτώσεις των επόμενων καταστροφών μπορεί να είναι πολύ πιο σοβαρές.
Η ανάκαμψη συχνά είναι περισσότερο μια αναλογική κλίμακα. Τα αποθέματα ηλεκτρικού ρεύματος και γλυκού νερού μπορεί να επιστρέψουν μέσα σε λίγες μέρες. Ενας κατεστραμμένος δρόμος μπορεί να χρειαστεί μήνες για να επισκευαστεί.
Η ανοικοδόμηση των σπιτιών μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Οι επιχειρήσεις μπορεί να ανοίξουν ξανά, ενώ εξακολουθούν να έχουν σημαντικό χρέος. Τα οικονομικά των νοικοκυριών, τα οικοσυστήματα και η ψυχική ευεξία μπορούν να ανακάμψουν σε εντελώς διαφορετικές χρονικές κλίμακες.
Χρειάστηκε περισσότερο από μια δεκαετία για να επιτύχει η Νέα Ορλεάνη στις ΗΠΑ μια ουσιαστική φυσική και διαρθρωτική ανάκαμψη μετά τον τυφώνα Κατρίνα το 2005. Ενώ οι βασικές επείγουσες επιχειρήσεις και η αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης χρειάστηκαν εβδομάδες έως μήνες, η πλήρης ανοικοδόμηση των γειτονιών, η σταθεροποίηση του πληθυσμού και οι σημαντικές αναβαθμίσεις του συστήματος προστασίας από τις πλημμύρες διήρκεσαν 15 χρόνια ή και περισσότερο. Και αυτό συνέβη σε μια από τις πλουσιότερες χώρες στον κόσμο.
Πλούσιοι και φτωχοί
Η ανάκαμψη είναι συνάμα άνιση. Τα πλουσιότερα νοικοκυριά μπορεί να έχουν ασφάλιση, αποταμιεύσεις και πρόσβαση σε πίστωση. Τα φτωχότερα νοικοκυριά συχνά έχουν λιγότερους πόρους για να επισκευάσουν τα σπίτια τους, να αντικαταστήσουν τα υπάρχοντά τους ή να απορροφήσουν το χαμένο εισόδημα. Στην περίπτωση του τυφώνα Κατρίνα, σε πολλές φτωχότερες οικογένειες που είχαν ασφάλιση για τυφώνες αρνήθηκαν να καταβάλουν πληρωμές, καθώς η ζημιά θεωρήθηκε ότι σχετίζεται με πλημμύρες λόγω της ρήξης των αναχωμάτων και όχι από τον τυφώνα.
Συμπερασματικά, ενώ αναρωτιόμαστε «πόσο σοβαρή θα μπορούσε να είναι η επόμενη καταστροφή», θα πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε «πόσο θα έχουμε ανακάμψει όταν φτάσει». Επειδή η επόμενη καταστροφή δεν ξεκινά από το μηδέν. Κληρονομεί ό,τι άφησε πίσω της η προηγούμενη.
● Με πληροφορίες από τον ιστότοπο Conversation.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr