Με νέες σκληρές δηλώσεις για την Τουρκία και την ελληνική άμυνα επιχείρησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης να επαναφέρει στο προσκήνιο το αφήγημα της «ισχυρής Ελλάδας», την ώρα που η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με διαρκή ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της πολιτικής της. Από το Μέγαρο Μαξίμου, μετά τη συνάντηση με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η χώρα δεν θα δεχθεί υποδείξεις για την αμυντική της θωράκιση και έθεσε εκ νέου την τουρκική απειλή στο επίκεντρο.
Η κυβέρνηση, πάντως, επιμένει σε μια γνώριμη συνταγή: ισχυρές διατυπώσεις, αναφορές σε εξοπλισμούς και ευρωπαϊκές «ασπίδες» και συνεχείς προειδοποιήσεις προς την Άγκυρα. Το ερώτημα είναι τι απομένει πέρα από τη ρητορική. Διότι η επίκληση της αποτρεπτικής ισχύος δεν αποτελεί από μόνη της πολιτική στρατηγική, ούτε οι δηλώσεις από το πρωθυπουργικό γραφείο μπορούν να υποκαταστήσουν ένα συνεκτικό σχέδιο για την ασφάλεια της χώρας.
Ο Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να συνυπάρχουν η τουρκική επιδίωξη για καλύτερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και η διατήρηση απειλών πολέμου ή αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας. Παράλληλα, συνέδεσε την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και την οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας με την Ελλάδα.
Πρόκειται για θέσεις που ακούγονται ξεκάθαρες σε επίπεδο δηλώσεων. Το κρίσιμο, όμως, είναι τι γίνεται όταν η διπλωματική ρητορική συναντά την πραγματικότητα. Η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι η πολυδιαφημισμένη αμυντική αναβάθμιση δεν περιορίζεται σε παρουσιάσεις, εξαγγελίες και πολιτικά μηνύματα, αλλά μεταφράζεται σε πραγματικές δυνατότητες και ουσιαστική ενίσχυση της χώρας.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην ευρωπαϊκή άμυνα, χαρακτηρίζοντας το πρόγραμμα SAFE θετική πρωτοβουλία και ζητώντας μεγαλύτερη προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων. Παράλληλα, έθεσε αυστηρούς όρους για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, με βασικό κριτήριο να μην πλήττονται τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών.
Και εδώ, όμως, η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία παρουσιάζει την Ελλάδα ως πρωταγωνίστρια στην ευρωπαϊκή προσπάθεια για την άμυνα και από την άλλη η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητά κοινό βηματισμό, κοινή χρηματοδότηση και κοινή στρατηγική. Το να βαφτίζεται κάθε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία «ασπίδα» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αυτή η ασπίδα είναι έτοιμη να λειτουργήσει όταν χρειαστεί.
Στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας, ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και στη σημασία των Στενών του Ορμούζ για τον ενεργειακό εφοδιασμό και την επισιτιστική ασφάλεια. Ζήτησε επίσης μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στην επιχείρηση «Ασπίδες», υποστηρίζοντας ότι μια ισχυρότερη παρουσία θα έστελνε σαφές μήνυμα.
Η εικόνα που επιχειρεί να φιλοτεχνήσει το Μέγαρο Μαξίμου είναι αυτή μιας Ελλάδας που πρωταγωνιστεί, προειδοποιεί, εξοπλίζεται και απαιτεί από τους Ευρωπαίους συμμάχους της μεγαλύτερη συμμετοχή. Όμως πίσω από αυτή την εικόνα υπάρχει το πολιτικό ερώτημα που δύσκολα απαντάται με άλλη μία πρωθυπουργική δήλωση: πόσο αποτελεσματική είναι τελικά αυτή η στρατηγική και ποιο είναι το μετρήσιμο αποτέλεσμα για την ασφάλεια της χώρας;
Γιατί η εθνική ασφάλεια δεν κρίνεται στα μικρόφωνα ούτε στις επικοινωνιακές παρουσιάσεις. Κρίνεται στην πράξη, στη διπλωματία, στην αποτροπή, στην επιχειρησιακή ετοιμότητα και στην ικανότητα μιας κυβέρνησης να έχει σχέδιο πριν εμφανιστεί η κρίση και όχι να εξηγεί εκ των υστέρων γιατί χρειάζεται ακόμη περισσότερες «ασπίδες». Και όσο το κυβερνητικό αφήγημα επενδύει περισσότερο στις μεγάλες διακηρύξεις παρά στην αποτίμηση συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, τόσο η κοινωνία δικαιούται να ζητά απαντήσεις πέρα από τα εύκολα συνθήματα περί «ισχυρής Ελλάδας».