Κατ’ αρχήν να πούμε ότι δεν υπάρχει σήμερα κάποιο αξιολογικό μάντρα για την κοινωνία και την οικονομία που να γράφει στην ούγια «αναπόφευκτο», «καλό» ή «κακό». Κι όμως, ομάδες στο πολιτικό φάσμα υμνολογούν αυτή την παλιομοδίτικη δοξασία. Ούτε υπάρχει κάποια πολιτική που, για να την αποδεχθούμε (ή/και να την απορρίψουμε), θα πρέπει να τη βάψουμε με κόκκινο, γαλάζιο ή ό,τι άλλο χρώμα μας αρέσει.
Κι όμως, γίνεται το τελευταίο, παρότι έχει αποδειχθεί ότι η παραπάνω αγκύλωση, μακροπρόθεσμα, είναι ο χειρότερος εχθρός της κοινωνίας. Θυμηθείτε μόνο ότι από τις προσπάθειες της γενιάς του Νιου Ντιλ να ξαναστήσει την αμερικανική κοινωνία και οικονομία στα πόδια της (ή τον αμερικανικό καπιταλισμό για άλλους) επωφελήθηκαν περισσότερο εκείνοι που πολέμησαν το Νιου Ντιλ μετά το κραχ του 1929-1933 και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το ίδιο ισχύει και για τις πολιτικές των διασώσεων την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής ύφεσης του 2008, το ίδιο συνέβη και κατά την περίοδο της κρίσης χρέους, το ίδιο και κατά τη φάση αντιμετώπισης της πανδημίας Covid-19. Από την αντιμετώπιση της ύφεσης ή και της κρίσης χρέους επωφελήθηκαν περισσότερο οι υπεύθυνοι των δημοσιονομικών και οικονομικών εκτροχιασμών που, ταυτόχρονα, είναι και ιδεολογικοί πολέμιοι της παρέμβασης του κράτους στις περιπτώσεις που η αγορά δεν δίνει λύσεις. Ο Covid-19 έδειξε ότι μόνον ένα ισχυρό κράτος πρόνοιας θα μπορούσε να κρατήσει όρθια την κοινωνία και την οικονομία.
Αυτό που ισχύει είναι ότι ο κόσμος σήμερα δεν έχει κάποιον προκαθορισμό. Εχει ανάγκες που προκύπτουν όχι από τον πλούτο, αλλά από την άνιση κατανομή του. Οι πολιτικές έχουν στόχους και αυτοί δεν αφορούν μόνον την επανεκλογή κομμάτων, αλλά την κοινωνική πρόοδο με συμπεριληπτικό, δημοκρατικό πρόσημο. Το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί σε μια κοινωνία -στην οποία, κατά τα λεγόμενα πολλών πολιτικών, οι πολίτες είναι εγκαταλειμμένοι στη μοίρα τους- είναι μια μοιρολατρική ταυτότητα ή μια φθαρμένη ιδιότητα του πολίτη που δεν επιτρέπει στους πολλούς να σκεφτούν ότι θα μπορούσαν να είναι κάτι άλλο, ότι η ζωή τους θα μπορούσε να είναι καλύτερη, το ίδιο και η χώρα τους ή το μέλλον των παιδιών.
Η εικόνα μιας χώρας δομημένης σε προκαθορισμένες ομάδες, πολλές από τις οποίες λειτουργούν ως αποδέκτες των κρατικών επιδομάτων και ενισχύσεων και άλλες ως λυμεώνες, με ελάχιστη παραγωγή πολιτικής σκέψης και καθόλου κοινωνικο-πολιτική φαντασία, δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Ομως είναι η χώρα των φαύλων κύκλων, της πόλωσης και των χαμηλών προσδοκιών.
Δανείζομαι τον παρακάτω διάλογο από τον «Θαυμαστό Νέο Κόσμο» του Αλντους Χάξλεϊ: […] – Δεν θα τους νοιάζει και πολύ τους Εψιλον που είναι μόνον Εψιλον! – Και βέβαια δεν τους νοιάζει. Γιατί να τους νοιάζει; Δεν έχουν επίγνωση πως θα μπορούσαν να είναι κάτι άλλο. Εμάς, βέβαια, θα μας ένοιαζε, γιατί εμείς έχουμε υποστεί μία διαφορετική καλλιέργεια, και άλλωστε, αρχίζουμε με μία διαφορετική κληρονομικότητα. – Χαίρομαι που δεν είμαι Εψιλον, είπε η Λενίνα με απόλυτη πίστη. – Μα κι αν ήσουν Εψιλον, η καλλιέργειά σου θα ήταν τέτοια, ώστε να μην ζηλεύεις που δεν είσαι Αλφα ή Βήτα…». Ομως, ο προκαθορισμένος κόσμος είναι ο παλιός κόσμος. Είναι ο κόσμος των ελεύθερων και των δούλων· ο κόσμος της φεουδαρχίας· είναι ο κόσμος των καστικών συστημάτων.
Είναι ο κόσμος του Χάξλεϊ, με τους «Αλφα», «Βήτα»… ή τους «Εψιλον». Οι «Αλφα» είναι η ανώτατη άρχουσα τάξη. Είναι οι διανοούμενοι, οι επιστήμονες και διοικητές της κοινωνίας. Στον αντίποδα βρίσκονται οι «Εψιλον, η κατώτατη βαθμίδα, που είναι κατασκευασμένη με σκόπιμη στερητική βλάβη, αναλφάβητη και με πολύ χαμηλή νοημοσύνη, ταγμένη για τις πιο υποτιμημένες δουλειές. Ε, λοιπόν, σε σχέση με τα κομματικά και κυβερνητικά προγράμματα, ο κόσμος τους δεν είναι αυτός. Και ο πραγματικός κόσμος βοά, στέλνει σήματα αγωνίας, ενάντια σε κοινωνικούς προκαθορισμούς.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr