Στην ποπ πολιτική σάτιρα του Ακη Δήμου «Τακούνια στον βάλτο», που παίζεται για λίγο ακόμα στην ταράτσα του «Λαμπέτη», υποδύεται έναν υπουργό μπλεγμένο σε πολιτικές μηχανορραφίες και -αναγκαστικά- στη διαχείριση της απιστίας της συζύγου του με στέλεχος της αντιπολίτευσης.
Στο κλασικό πολιτικο-φιλοσοφικό θρίλερ «Ο θάνατος και η κόρη» του Αριελ Ντόρφμαν, που έχουμε δει και στο σινεμά σε σκηνοθεσία Πολάνσκι, θα υποδύεται από τις αρχές Οκτωβρίου, στο Θέατρο Αθηνών, έναν δικηγόρο βασανισθέντων επί χούντας και μέλλοντα υπουργό Δικαιοσύνης. Η γυναίκα του, βιασμένη και βασανισμένη από τον πρόθυμο «υπάλληλο» κάποιας αμείλικτης λατινοαμερικανικής δικτατορίας, αναγνωρίζει ένα βράδυ στον άνθρωπο που βοήθησε τον σύζυγό της σε μια αμελητέα ατυχία τον βασανιστή της – και αποφασίζει να απονείμει τη δική της δικαιοσύνη.
Σ’ αυτό το «παλαντζάρισμα» μεταξύ 29ης Σεπτεμβρίου, που τελειώνει το ένα έργο, και 9ης Οκτωβρίου, που αρχίζει το άλλο με τον ίδιο πάντως στον ρόλο τού (έστω και υποψήφιου) υπουργού, πετύχαμε τον Αιμίλιο Χειλάκη. Από τη σάτιρα στο δράμα με «σταθερές» στη συνεργασία του την καλή ηθοποιό και σύντροφό του Αθηνά Μαξίμου και τον σκηνοθέτη Μανώλη Δούνια – «είναι ο μικρότερός μας “αδερφός”» λέει, μιλώντας για τις τρεις διαφορετικές γνώμες που έρχονται σε ώσμωση για να φτάσουν σε ένα κοινό αποτέλεσμα. Και με «γέφυρα» ανάμεσα στα δύο ολωσδιόλου διαφορετικά έργα την ανεπίδοτη δικαιοσύνη, ο Χειλάκης, όταν τον πετυχαίνουμε καθ’ οδόν προς τον Βόλο, είναι πρωτίστως ο πολίτης που μιλά ανοιχτά για τον Αλέξη Τσίπρα, τη Μαρία Καρυστιανού, την Αριστερά, τον θυμό, το κοινωνικό κράτος και τον διχασμό, αλλά κι εκείνος που επιμένει ότι η τέχνη μόνο ρωτάει…
-Είστε μεταξύ δύο έργων αυτόν τον καιρό… Μιας κωμωδίας με στοιχεία σύγχρονης πολιτικής σάτιρας και ενός «κλασικού» φιλοσοφικο-πολιτικού δράματος. Ενδιαφέρεστε ως ομάδα για τις διαφορετικές όψεις της πολιτικής εξουσίας;
Υπάρχει πάντα λόγος ν’ ανεβάσεις έργα που ασχολούνται με την αντίληψη που έχει ο πολίτης για την πολιτική και ειδικά σήμερα που η πολιτική παγκοσμίως έχει στραφεί σε πολύ σκληρά πρόσωπα: δεν εννοώ μόνο όσους μας κυβερνάνε, αλλά και το ίδιο το πρόσωπο της πολιτικής. Η πολιτική μας αντίληψη συνοψίζεται συχνά σ’ ένα «έλα μωρέ, όλοι τα ίδια κάνουν». Και αυτή είναι η μεγαλύτερη ήττα του δημοκρατικού συστήματος: ότι έχει κατηγοριοποιηθεί ως κάτι διεφθαρμένο, με διεφθαρμένους φορείς, ενώ όποιος σου υπόσχεται το καλύτερο πάντα το κάνει για ίδιον όφελος.
Ο Ακης Δήμου λοιπόν κοιτάει αυτό το ζήτημα από τη μεριά τού πώς αντιλαμβανόμαστε τον πολιτικό και πώς αντιλαμβάνεται εκείνος τον εαυτό του. Η παράστασή μας έχει στοιχεία φάρσας, που χρειάζονται και λόγω του μεγάλου, ανοιχτού, θερινού «Λαμπέτη». Εκεί βρεθήκαμε άνθρωποι που εμπιστευόμαστε ο ένας τον άλλο και είπαμε όλοι τη γνώμη μας. Ομως δεν ανεβάσαμε την παράσταση καιροσκοπικά επειδή πλησιάζουν εκλογές. Οι συνθήκες το έφεραν. Και τελικά αφορά όλο τον κόσμο το να μιλήσεις λίγο για τον πρωθυπουργό, για τον αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, για τον Αλέξη που έρχεται από την Ιθάκη, την Αριστερά και να κάνεις όλα αυτά τα μικρά επιθεωρησιακά «ατοπήματα» που μας επέτρεψε ο Ακης να βάλουμε στο κείμενο. Κάθε παράσταση είναι ένα μικρό πανηγύρι ακόμα και για εμάς επί σκηνής. Ο τίτλος κι από μόνος του είναι σαν να σου λέει: «Ελα να περάσουμε καλά. Θα μιλήσουμε για σκληρά πράγματα, που έχουν τη βρομιά τους, έχουν όμως και την ομορφιά τους και μας αφορούν όλους πολύ». Και στο τέλος, όταν φύγεις από το θέατρο γελώντας, θα καταλάβεις ότι γελάς με εσένα…
Η πολιτική μας αντίληψη συνοψίζεται συχνά σ’ ένα «έλα μωρέ, όλοι τα ίδια κάνουν»
-Και μετά περνάτε σε ένα πολύ σκληρό φιλοσοφικό-πολιτικό θρίλερ, τον «Θάνατο και την κόρη» του Ντόρφμαν.
Εκεί πάλι το περί δικαίου αίσθημα και το δίκαιο διαρκώς μπερδεύονται. Μπορεί ο θύτης να γίνει θύμα; Εχει το θύμα το δικαίωμα να βασανίσει τον θύτη σ’ αυτή την εναλλαγή ρόλων που προσβάλλει τελικά τα ίδια τα δημοκρατικά ιδεώδη;
-Ταυτόχρονα ο Ντόρφμαν υπενθυμίζει ότι η έλλειψη δικαιοσύνης μπορεί να οδηγήσει στην αυτοδικία.
Αυτός είναι και ο λόγος που το ανεβάζουμε. Μιλάμε για ό,τι οφείλουμε ως κοινωνία: όχι να συγχωρήσουμε αν δεν είναι εύκολο, αλλά τουλάχιστον να δικάσουμε με όρους δημοκρατίας. Γιατί αν υπάρξει αυτοδικία, θα πατήσουμε στα βήματα της Ακροδεξιάς, διεκδικώντας, όχι δικαιοσύνη, αλλά εκδίκηση επειδή είμαστε θυμωμένοι. Κι επειδή το πλήθος των κομμάτων στην αντιπολίτευση είναι κυρίως αυτά «των θυμωμένων», μακάρι κάποια στιγμή να απαντηθεί το δικαίωμα σε μια πραγματική δημοκρατία. Εγώ ως καλλιτέχνης οφείλω να θέσω έναν προβληματισμό. Κι αυτή είναι η δουλειά της τέχνης: να φέρνουμε έργα που θέτουν σημαντικά ερωτήματα, χωρίς να τ’ απαντάμε. Η τέχνη ρωτάει, δεν απαντά. Καλλιεργεί στον άνθρωπο εκείνη την ενέργεια που π.χ. δεν απαιτεί μόνο τη δικαιοσύνη, αλλά ξαναβάζει επί τάπητος το θέμα τού τι ακριβώς είναι η δικαιοσύνη και τι θέλουμε να αλλάξει. Γιατί όλοι μιλούν για πολιτική αλλαγή, πολλοί όμως χωρίς να ξέρουν τι ακριβώς θέλουν. Κι έτσι πάνε και ψηφίζουν τα θυμωμένα κόμματα. Παραβλέπουν ότι ένας κόσμος θυμωμένος θα έχει μια κυβέρνηση ρεβανσιστική.
-Στην περίπτωση πάντως του «θυμωμένου» κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού είδαμε τα ποσοστά, στις δημοσκοπήσεις τουλάχιστον, να κατρακυλούν…
Ο χειρότερος θυμός είναι ο ανελεύθερος και η Μαρία Καρυστιανού έχει δυστυχώς έναν ανελεύθερο θυμό και πολύ συντηρητική άποψη για την κοινωνία. Είναι όμως εντελώς διαφορετικό το να έχεις χάσει το παιδί σου και διαφορετικό να μιλάς για το δικαίωμα των ανθρώπων να κάνουν ή να μην κάνουν παιδί. Το ένα έχει μια ιερή αγανάκτηση, το άλλο έχει ένα ακραία συντηρητικό πρόσημο απέναντι σε δικαιώματα που εδώ και χρόνια θεωρούμε αυτονόητα. Οταν λοιπόν αυτά επανακάμπτουν στη δημόσια σφαίρα από ανθρώπους που θέλουν να αναλάβουν την τύχη της χώρας, αρχίζει το πρόβλημα.
-«Ο θάνατος και η κόρη» πραγματεύεται και το ζήτημα του σώματος ως φορέα οδυνηρής μνήμης, σε μια εποχή που ακούμε συχνά «το παρελθόν είναι παρελθόν, να κοιτάμε μπροστά».
Ο Ελληνας έχει ξεχάσει από πού έχει ξεκινήσει ο εθνικός διχασμός. Εγινε Εμφύλιος κι έκτοτε το εμφυλιοπολεμικό κλίμα δεν σταμάτησε να δίνει πρόσημα. Κανονικά θα έπρεπε να μιλάμε για «αριστερά» και «δεξιά» σε σχέση με την αντίληψη του πού πάει ο πλούτος του παραγόμενου προϊόντος. Εγώ αυτοαποκαλούμαι «αριστερός» γιατί έχω ανάγκη το σοσιαλιστικό μοντέλο της οικονομίας. Κάποιον θα τον πω «δεξιό» γιατί πιστεύει στη φιλελεύθερη οικονομία. Κι όμως ένας μπορεί να μου πει «άντε, ρε κομμούνι» σαν να ζητάει ξανά να με σφάξουν και ένας άλλος να φωνάξει «Ελλάς, Ελλάς Μελιγαλάς». Δεν λέω να ξεχάσουμε λοιπόν ότι ένθεν κακείθεν συνέβησαν εγκλήματα στον Εμφύλιο. Λέω μακάρι να έχουμε μεγαλύτερη επαφή με την αντίληψη της οικονομίας και της κοινωνίας και όχι με το «ψόφα, ρε».
-Σωστά, αλλά την Αριστερά τη διακρίνουν και άλλα όπως π.χ. το κοινωνικό κράτος…
Αν έλεγα ότι σήμερα το κοινωνικό κράτος υφίσταται, θα ήμουν ψεύτης. Ισως κάτι να διασώθηκε γιατί απλά π.χ. μας πρόλαβε ο κορονοϊός και δεν ιδιωτικοποιήθηκε πλήρως η υγεία. Ολα τα οικονομικά συστήματα αντιλήφθηκαν παγκοσμίως ότι αν δεν υπήρχε κρατική παρέμβαση θα είχαν καταρρεύσει και τα ιδιωτικά νοσοκομεία. Αυτό λέγεται ελεύθερη αγορά με κοινωνικό κράτος. Και σοσιαλιστική σκέψη; Δεν λέμε π.χ. να μην έρθουν μπανάνες από το Εκουαδόρ. Είναι όμως ζήτημα αν, για να έρθουν, χρειάζεται να γίνει εκεί χούντα.
-Σε μια πολωμένη περίοδο η σχέση σας με τον Αλέξη Τσίπρα, δηλωμένη δημοσίως, σας έχει κοστίσει;
Οχι. Δεν θα κοστίσει ποτέ σ’ έναν άνθρωπο ο οποίος έχει κύρος από το επάγγελμά του. Τα άλλα είναι πράγματα της στιγμής. Κάποια στιγμή ακούστηκε ότι «ο Χειλάκης είναι προσωπικός φίλος του Αλέξη Τσίπρα». Μα πρωτίστως είμαι ένας άνθρωπος που τον πιστεύει και θεωρεί ότι ο Τσίπρας μπορεί να διορθώσει τα κακώς κείμενα. Η προσωπική μου σχέση μαζί του μπορεί να ενδιαφέρει κάποιον μέχρι εκεί που μπορεί να μου ζητήσει να εξηγήσω γιατί τον πιστεύω.
-Γιατί λοιπόν πιστεύετε στον Τσίπρα;
Πιστεύω πως αυτή τη στιγμή είναι η καλύτερη περίπτωση ανθρώπου για να ηγηθεί στην Ελλάδα Ξέρει τον μηχανισμό του κράτους. Τον έχει δει, έχει λειτουργήσει ως πρωθυπουργός, ξέρει τα προβλήματα και θα δούμε και τι θα κάνει τώρα μ’ αυτά. Εγώ αυτό απαντώ. Και μπορεί να μου απαντήσει κι οποιοσδήποτε άλλος με άποψη και επιχειρήματα ότι δεν συμφωνεί. Δημοκρατία έχουμε, θα τον ακούσω. Μόνο τους ανθρώπους που στριγγλίζουν την ώρα που μιλάνε δεν ακούμε. Γιατί αυτοί δεν φωνάζουν για να τους ακούσεις. Φωνάζουν για να μην ακουστούν. Οταν κάποιος κραυγάζει δεν ακούς τα επιχειρήματα, ακούς μόνον τη φωνή.
-Η σχέση σας με τον Τσίπρα άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο βλέπατε την πολιτική, άρα εν μέρει και τον τρόπο που αντιμετωπίζετε το θέατρο;
Εγώ πάντα πολιτική έκανα πάνω στη σκηνή. Εκανα πολιτική όταν ανέβαζα την «Αντιγόνη» ή τη «Μήδεια». Εκανα πολιτική όταν ανεβάζαμε τον «Κύκλο με την Κιμωλία». Οταν λοιπόν συμμετέχω στην πολιτική ως κάποιος που διαμορφώνει συνείδηση κι έναν τρόπο να ονειρευτείς, δεν θα μου αλλάξει άποψη η γνωριμία μου με έναν πολιτικό. Σίγουρα όμως μπορεί να με κάνει η στιγμή και η ανάγκη να γραφτώ πρώτη φορά σε κόμμα. Κι αυτό έκανα: στα 56 μου έγινα πρώτη φορά μέλος κόμματος. Ομως στα 56 δεν μπαίνεις σ’ ένα κόμμα για να κερδίσεις κάτι ή ν’ αποδείξεις ότι είσαι ένας ανόητος χρήσιμος. Μπαίνεις γιατί πιστεύεις ότι τώρα πρέπει να πούμε τη γνώμη μας όλοι και να πάμε να ψηφίσουμε, ο καθένας ό,τι πρεσβεύει. Αλλά πρώτα ας σκεφτούμε τι θέλουμε κι ας ακουστούμε μεταξύ μας. Αυτό είναι το σημαντικό. Ν’ ακούσουμε τον θυμό, την ελπίδα, τον συντηρητικό, τον προοδευτικό. Να ομολογήσει κάποιος ότι είναι ένας φοβισμένος προοδευτικός ή ένας συντηρητικός που ελπίζει στην πρόοδο. Διότι φυσικά υπάρχουν και συντηρητικοί αριστεροί. Το λέμε με τον Τσίπρα συχνά. Και θεωρώ ότι αν κάτι βασάνιζε τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ το 2015-2019 ήταν η αντίληψη αυτών των συντηρητικών αριστερών.
-Να πάω και στον πολιτισμό. Πώς βλέπετε γενικά την πολιτιστική πολιτική στην Ελλάδα του 2026;
Εμπορική. Τι εννοώ; Εγώ είμαι ένας εμπορικός, λαϊκός, δραματικός-κωμικός ηθοποιός που, μαζί με τους συνεργάτες μου, ζούμε από το εισιτήριό μας. Εγώ λοιπόν που δεν είμαι κρατικοδίαιτος θεωρώ ότι ο πολιτισμός χρειάζεται να προστατευτεί από την κεντρική του διοίκηση. Ο πολιτισμός δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα. Είναι συμβάντα. Είναι το θέατρο, το σινεμά, η τηλεόραση, ο χορός, η ζωγραφική, η ποίηση, η λογοτεχνία, η μουσική, περισσότερο ίσως κι από την επισκεψιμότητα των αρχαιολογικών χώρων. Ολα αυτά είναι η ανάσα μας. Κι όμως σήμερα αυτά δεν έχουν προστασία απ’ ό,τι ονομάζουμε «υπουργείο Πολιτισμού».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr