Οι κρατιδιακές εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Ανχαλτ δεν είναι ακόμη μία περιφερειακή αναμέτρηση στη Γερμανία. Είναι προειδοποίηση για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η AfD συγκέντρωσε 43,8% υπερδιπλασιάζοντας τη δύναμή της από το 2021 και σημειώνοντας το καλύτερο αποτέλεσμά της ποτέ σε κρατιδιακές εκλογές. Η CDU έπεσε στο 17,2%. Η AfD πήρε 39 από τις 83 έδρες, μόλις τρεις μακριά από την αυτοδυναμία.
Το πρώτο ένστικτο είναι η ανησυχία. Δεν αρκεί όμως. Χρειάζεται να καταλάβουμε γιατί ένα τόσο μεγάλο κομμάτι μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας στρέφεται σε ένα ακροδεξιό κόμμα και γιατί τα παραδοσιακά δημοκρατικά κόμματα δυσκολεύονται πλέον να πείσουν ότι μπορούν να λύσουν προβλήματα.
Οι έρευνες δείχνουν τι βάρυνε: κοινωνική ασφάλεια, ειρήνη, οικονομία. Στους ψηφοφόρους της AfD ακόμη πιο πολύ η εγκληματικότητα και η μετανάστευση. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η AfD δεν αντιμετωπίζεται πια απλώς ως ψήφος διαμαρτυρίας, αλλά ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας πιστεύει ότι έχει απαντήσεις ακόμη και στα οικονομικά.
Η εύκολη εξήγηση είναι ότι οι κοινωνίες «μετακινούνται προς τα άκρα». Η αλήθεια είναι πιο σύνθετη: οικονομική ανασφάλεια, ακρίβεια, περιφερειακές ανισότητες, φόβοι για τη μετανάστευση και η αίσθηση ότι κανείς δεν ακούει πια τους πολίτες δημιουργούν το έδαφος για ακραίες απαντήσεις.
Η εξήγηση δεν είναι δικαιολόγηση. Καμία δυσκολία δεν νομιμοποιεί τον ρατσισμό ή την αμφισβήτηση της δημοκρατίας. Αλλά ούτε η άρνηση να δούμε τις αιτίες την προστατεύει.
Το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει η δημοκρατική Ευρώπη είναι να χαρίσει στην Ακροδεξιά πραγματικά προβλήματα εκατομμυρίων πολιτών, πιστεύοντας ότι θα την αντιμετωπίσει αντιγράφοντας τη ρητορική της. Δεν πρέπει να φοβόμαστε να μιλάμε για ασφάλεια επειδή εκείνη επενδύει στον φόβο, ούτε να αποφεύγουμε τη συζήτηση για τη μετανάστευση επειδή την εργαλειοποιεί.
Η διαφορά πρέπει να είναι στις απαντήσεις: ασφάλεια χωρίς ξενοφοβία, μεταναστευτική πολιτική με κανόνες αλλά και σεβασμό στα δικαιώματα, ανάπτυξη που φτάνει στην καθημερινότητα, θεσμοί που ξανακερδίζουν την εμπιστοσύνη.
Αυτό δεν αφορά μόνο τη Γερμανία. Η Ελλάδα έχει διαφορετικές συνθήκες, αλλά τα ίδια ερωτήματα: πολίτες πιεσμένοι από το κόστος ζωής, νέοι που δεν βρίσκουν στέγη, περιοχές που μένουν πίσω. Ολα καταλήγουν στο ίδιο: πιστεύει ο πολίτης ότι η χώρα του μπορεί να του δώσει ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική;
Εκεί κρίνεται η αξιοπιστία της πολιτικής.
Για τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη και στην Ελλάδα αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής. Η απάντηση στην Ακροδεξιά δεν είναι ούτε να υιοθετήσουμε την ατζέντα της ούτε να μείνουμε στην ηθική καταγγελία της. Είναι μια αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης που να αποδεικνύει ότι η δημοκρατική πολιτική μπορεί να λύνει προβλήματα.
Η δημοκρατία δεν προστατεύεται μόνο στις εκλογές. Προστατεύεται καθημερινά, όταν λειτουργεί.
Το 43,8% στη Σαξονία-Ανχαλτ δεν πρέπει να προκαλέσει πανικό, αλλά αυτοκριτική και δράση. Γιατί η μεγαλύτερη προειδοποίηση δεν είναι ότι η Ακροδεξιά έγινε ισχυρότερη. Είναι ότι εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες πίστεψαν πως εκεί θα βρουν απαντήσεις. Και η δουλειά των δημοκρατικών δυνάμεων δεν είναι μόνο να τους πουν ότι κάνουν λάθος. Είναι να τους δώσουν ξανά λόγο να πιστέψουν ότι η δημοκρατία μπορεί να κάνει τη ζωή τους καλύτερη.
*Βουλευτής ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., Καθηγητής Ιατρικής, ΑΠΘ
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr