Σαν βόμβα έσκασε η είδηση ότι συνελήφθη ο πρόεδρος της τουρκικής χρηματιστηριακής εταιρείας Tera Yatırım Menkul Değerler AS στους πάνω από 450.000επενδυτές που είχαν τοποθετήσει τα κεφάλαιά τους στην εν λόγω εταιρεία, καθώς όπως μεταδίδουν τα διεθνή ΜΜΕ φαίνεται πως λειτουργούσε σαν επενδυτικό σχήμα τύπου «Πόντσι», προκαλώντας οικονομικό «σεισμό» στη γειτονική χώρα.
Όπως μεταδίδουν Wall Street Journal, Bloomberg και Euronews, κεφάλαια συνολικής αξίας άνω των 18 δισ. δολαρίων (15,7 δισ. ευρώ), στα οποία έχουν τοποθετήσει χρήματα περισσότεροι από 450.000 επενδυτές, βρίσκονται πλέον σε διαδικασία ρευστοποίησης,
Ο ιδρυτής της Tera Yatırım, η θυγατρική της οποίας δραστηριοποιείται στη διαχείριση κεφαλαίων και την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσε ότι αδυνατούσε να πραγματοποιήσει ορισμένες πληρωμές, θα παραμείνει υπό κράτηση μέχρι τη δίκη του.
Η σύλληψη του Εμρέ Τεζμέν, μαζί με ακόμη τέσσερα άτομα, έρχεται την ώρα που οι επενδυτές σε 131 τουρκικά επενδυτικά κεφάλαια καλούνται να περιμένουν έως και έξι μήνες, καθώς οι τοποθετήσεις τους θα ρευστοποιούνται σταδιακά. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει βεβαιότητα για το ποσό που τελικά θα καταφέρουν να ανακτήσουν.
Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές ξετύλιξαν το κουβάρι
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν ορισμένα κεφάλαια, μεταξύ των οποίων αυτά που διαχειρίζονται οι Tera Portföy και Pusula Portföy, αντιμετώπισαν προβλήματα στην καταβολή χρημάτων σε επενδυτές που επιχειρούσαν να αποσύρουν τις αποταμιεύσεις τους.
Τα συγκεκριμένα κεφάλαια είχαν τοποθετήσει μεγάλα ποσά σε μετοχές με περιορισμένη εμπορευσιμότητα, οι οποίες ήταν δύσκολο να πωληθούν γρήγορα. Η μαζική πώλησή τους θα προκαλούσε απότομη πτώση των τιμών και, κατά συνέπεια, θα μείωνε τα διαθέσιμα χρήματα για την αποπληρωμή των επενδυτών.
Ο κλάδος διαχείρισης κεφαλαίων της Tera Yatırım ανακοίνωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι δεν είχε καταφέρει να πραγματοποιήσει ορισμένες πληρωμές, καθώς επενδυτές απέσυραν χρήματα από δύο κεφάλαιά της. Καθυστερήσεις στις πληρωμές είχε αναφέρει και η Pusula Portföy.
Ο Τεζμέν, ο οποίος είχε τεθεί αρχικά υπό κράτηση στις 19 Σεπτεμβρίου, συνελήφθη επίσημα τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, μαζί με τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Tera, Κερέμ Αλκίν και Εμρέ Αλκίν, τον γενικό διευθυντή της Tera Portföy, Αλπέρ Οζτούρκ, και τον πρόεδρο της Pusula Finans Holding, Σερντάρ Τουρχάν, μετέδωσε το τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο NTV.
Ο Κερέμ Αλκίν αποχώρησε πέρυσι από το υπουργείο Εξωτερικών και διετέλεσε πρέσβης της Τουρκίας στον ΟΟΣΑ από το 2021 έως το 2024. Ο αδελφός του, Εμρέ Αλκίν, είναι γνωστός οικονομολόγος και τηλεοπτικός σχολιαστής.
Η τουρκική «αφρόκρεμα» στο μικροσκόπιο
Οι τουρκικές αρχές έχουν δεσμεύσει περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με στελέχη αρκετών χρηματοπιστωτικών εταιρειών και έχουν επιβάλει περιορισμούς στις συναλλαγές ορισμένων από αυτά τα πρόσωπα, καθώς και των συζύγων και στενών συγγενών τους, μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.
Οι εισαγγελείς έχουν επίσης ζητήσει στοιχεία για μεταφορές χρημάτων και κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό από το 2024, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μεταφέρθηκαν περιουσιακά στοιχεία εκτός Τουρκίας.
Η χρηματιστηριακή εταιρεία Bulls Yatırım ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι ο πρόεδρός της, Κεμάλ Ακκάγια, αφέθηκε ελεύθερος μετά την κατάθεσή του. Σύμφωνα με την εταιρεία, ο Ακκάγια δήλωσε στους εισαγγελείς ότι η Bulls Yatırım δεν είχε καμία εμπλοκή σε δομές κεφαλαίων που χαρακτηρίζονται ως «πυραμίδες» ή «αλυσιδωτά σχήματα».
Την περασμένη Παρασκευή, λίγο μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου, ο υπουργός Δικαιοσύνης της Τουρκίας, Ακίν Γκιουρλέκ, ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Όσοι εκμεταλλεύονται τον ιδρώτα, την εργασία και τις αποταμιεύσεις των πολιτών μας θα λογοδοτήσουν ενώπιον του νόμου!».
Ο υπουργός πρόσθεσε ότι οι αρχές διερευνούν καταγγελίες για τη χρήση μεθόδων «παρόμοιων με πυραμίδες». Μέχρι τότε, τέσσερις ύποπτοι είχαν προφυλακιστεί και σε 51 άτομα είχε απαγορευτεί η έξοδος από τη χώρα.
Πώς κατέρρευσαν τα κεφάλαια
Τα κεφάλαια τοποθετούσαν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους σε μετοχές με πολύ χαμηλή εμπορευσιμότητα. Επειδή στην αγορά υπήρχαν σχετικά λίγες διαθέσιμες μετοχές, ακόμη και περιορισμένες αγορές μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές προς τα πάνω.
Οι αυξημένες αποτιμήσεις δημιουργούσαν την εικόνα υψηλών αποδόσεων και προσέλκυαν νέους αποταμιευτές, τα χρήματα των οποίων κατευθύνονταν στις ίδιες ή σε συναφείς μετοχές. Ορισμένοι διαχειριστές κεφαλαίων δανείζονταν επίσης χρήματα με εγγύηση τις μετοχές που κατείχαν, προκειμένου να αγοράσουν ακόμη περισσότερες.
Όταν όμως οι επενδυτές άρχισαν να ζητούν την επιστροφή των χρημάτων τους, η πώληση αυτών των μετοχών απειλούσε να προκαλέσει απότομη και σημαντική πτώση των τιμών.
Καθώς αυξάνονταν τα αιτήματα για αναλήψεις, το πρόβλημα γινόταν άμεσο: τα κεφάλαια χρειάζονταν ρευστό για να πληρώσουν τους επενδυτές, αλλά η γρήγορη πώληση των συμμετοχών τους κινδύνευε να οδηγήσει τις τιμές των μετοχών ακόμη χαμηλότερα.
Τα προειδοποιητικά σημάδια, πάντως, είχαν εμφανιστεί πριν από τις καθυστερήσεις στις πληρωμές της περασμένης εβδομάδας.
Τον Ιούνιο, ο πάροχος χρηματιστηριακών δεικτών MSCI είχε προειδοποιήσει για «πιθανές συντονισμένες συναλλαγές» που αφορούσαν συμμετοχές κεφαλαίων συνδεδεμένες με μικρότερες τουρκικές εισηγμένες εταιρείες. Σύμφωνα με την MSCI, τέτοιες συναλλαγές ενδέχεται να στρέβλωναν τις τιμές των μετοχών. Εκείνη την περίοδο, η MSCI δεν είχε κατονομάσει την Tera ή οποιαδήποτε άλλη εταιρεία.
Η μετοχή της Tera είχε καταγράψει άνοδο άνω του 50.000% από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο μέχρι το ιστορικό υψηλό της. Ωστόσο, μετά την αυστηροποίηση των κανόνων που επηρεάζουν τα επενδυτικά κεφάλαια από τις τουρκικές ρυθμιστικές αρχές τον Αύγουστο, η πτώση της μετοχής επιταχύνθηκε.
Η MSCI έχει ανακοινώσει ότι ενδέχεται να λάβει περαιτέρω μέτρα σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των τουρκικών τίτλων στους δείκτες της, εάν κατά την επανεξέτασή της τον Νοέμβριο διαπιστώσει ότι δεν έχει σημειωθεί επαρκής πρόοδος.
«Προσπάθεια εφησυχασμού»
Το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας έδωσε εντολή για τη ρευστοποίηση 131 κεφαλαίων που διαχειρίζονται επτά εταιρείες.
Την Τετάρτη ανακοίνωσε ότι σε αυτά συμμετείχαν συνολικά 455.758 διαφορετικοί επενδυτές. Η İşbank και η κρατική Ziraat Bank θα επιβλέψουν τη διαδικασία ρευστοποίησης, καθώς η ρυθμιστική αρχή παρέτεινε στις 21 Σεπτεμβρίου το χρονικό περιθώριο για την πώληση των περιουσιακών στοιχείων από τρεις σε έξι μήνες.
«Η ρύθμιση αυτή θεσπίστηκε προκειμένου τα κεφάλαια που τίθενται υπό εκκαθάριση να μπορούν να πωληθούν υπό τις ευνοϊκότερες δυνατές συνθήκες, λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση των χαρτοφυλακίων τους και τις συνθήκες της αγοράς», ανέφερε η ρυθμιστική αρχή.
Οι επενδυτές αναμένεται να λάβουν τα έσοδα από τις πωλήσεις αναλογικά με το ποσοστό συμμετοχής τους. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πόσα χρήματα θα καταφέρουν τελικά να ανακτήσουν.
Ο υπουργός Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ, υπολόγισε την αξία των κεφαλαίων στα 18,3 δισ. δολάρια (15,9 δισ. ευρώ) και πρόσθεσε ότι δεν αναμένει να επεκταθεί η κρίση στο σύνολο των τουρκικών χρηματοπιστωτικών αγορών.
«Έχουμε θέσει την προβληματική περιοχή σε καραντίνα», δήλωσε ο υπουργός σε τηλεοπτική συνέντευξη, επισημαίνοντας ότι τα κεφάλαια που επηρεάζονται αντιπροσωπεύουν μόλις το 10% του κλάδου.
Ο δείκτης Borsa Istanbul All Shares, δηλαδή το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, έχει υποχωρήσει κατά 12% από την έναρξη της περασμένης εβδομάδας, ενώ περίπου 50 μετοχές του δείκτη έχουν καταγράψει απώλειες 40% ή και μεγαλύτερες.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr