του Χρήστου Ν. Κώνστα
«Να φύγει αυτή η κυβέρνηση και δεν με νοιάζει ποιος θα έρθει». Η φράση ακούγεται σε ταξί, σε καφενεία, σε οικογενειακά τραπέζια. Δίπλα της και μια δεύτερη, εντολή προς την κυβέρνηση «δώστε τα όλα τώρα και μετά βλέπουμε». Όποιος έζησε το καλοκαίρι του 2015 αναγνωρίζει τον ήχο.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Μετά από 7 χρόνια στην εξουσία, όλα χρεώνονται στην κυβέρνηση, για ότι δεν πάει καλά στην κοινωνία μας, την οικονομία ακόμη και στο περιβάλλον φταίει ο Πρωθυπουργός. Πριν λίγες μέρες σε μέτρηση της Metron Analysis για το Mega (24 Σεπτεμβρίου) το 66% κρίνει ότι η χώρα πηγαίνει σε λάθος κατεύθυνση και το 66% έχει αρνητική εντύπωση για το κυβερνητικό έργο. Το 61% ζητά «πολιτική αλλαγή», έναντι 38% που προτιμά σταθερότητα. Είναι σχεδόν το ποσοστό του ΟΧΙ.
Αλλαγή, προς ποια κατεύθυνση;
Στην ερώτηση για τον καταλληλότερο πρωθυπουργό το 24,4% απαντά «κανένας» και άλλο 23,9% δεν έχει γνώμη. Σχεδόν 1 στους 2 δεν βρίσκει ποιον να προτείνει.
Η «αλλαγή» έχει σήμερα την πλειοψηφία, της λείπουν όμως το πρόσωπο και ο λογαριασμός.
Τι ψηφίσαμε και τι πήραμε
Στο «Δημοψήφισμα» της 5ης Ιουλίου 2015, ψήφισε το 62,5% των εγγεγραμμένων. Το ΟΧΙ πήρε 61,31% και το ΝΑΙ 38,69%. Οι τράπεζες ήταν κλειστές και το όριο ανάληψης στα 60 ευρώ την ημέρα.
Οκτώ ημέρες αργότερα, ξημερώματα της 13ης Ιουλίου, η κυβέρνηση που είχε ζητήσει το ΟΧΙ, συμφώνησε στις Βρυξέλλες, το 3ο πρόγραμμα των 86 δισ. ευρώ, με όρους αυστηρότερους από την πρόταση που είχε απορριφθεί. Η Βουλή εκούσα-άκουσα το κύρωσε τον Αύγουστο με 222 ψήφους. Τα capital controls έμειναν σε ισχύ έως την 1η Σεπτεμβρίου 2019, για περισσότερο από 4 χρόνια.
Η ψήφος του 2015 εξέφρασε τον θυμό της κοινωνίας. Δεν προσέθεσε ούτε €1 στο ταμείο.
Σήμερα το ξέρουμε όλοι πια. Όταν ένα κράτος χρειάζεται δανεικά, τους όρους τους θέτει αυτός που δανείζει.
Ο κόσμος δεν δανείζει πια φθηνά
Το 2015, η Ελλάδα ήταν μόνη της στην καταιγίδα, ενώ οι υπόλοιποι δανείζονταν σχεδόν δωρεάν. Σήμερα η καταιγίδα είναι παγκόσμια. Την περασμένη Πέμπτη, το αμερικανικό 10ετές κρατικό ομόλογο έφτασε στο 5,34%, υψηλό από το 2002. Το βρετανικό 30ετές πέρασε το 6% και το ιαπωνικό 10ετές το 3%. Το γερμανικό Bund κινείται γύρω στο 3,6%.
Είναι ενδιαφέρον ότι «το χρήμα ανακτά πάλι την αξία του». Η Berenberg, η αρχαιότερη ιδιωτική τράπεζα της Γερμανίας και μία από τις αρχαιότερες στον κόσμο, στην τελευταία της ανάλυση, θεωρεί ότι οι αποδόσεις επέστρεψαν σε περίπου φυσιολογικά επίπεδα μετά την «ανωμαλία της δεκαετίας του 2010».
Οι δυνάμεις που κρατούσαν χαμηλά τα επιτόκια, από την απομόχλευση και την υπερπροσφορά αποταμιεύσεων έως τις αγορές ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες, έχουν σχεδόν όλες αντιστραφεί.
Το σχεδόν δωρεάν χρήμα εκείνης της εποχής ήταν η εξαίρεση.
Στο μεταξύ ο πόλεμος με το Ιράν κρατά το Brent γύρω στα 100 δολάρια. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ανέβηκε τον Σεπτέμβριο στο 3,8% από 3,2%, με την ενέργεια στο +18,8%, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση που δημοσίευσε την Παρασκευή η Eurostat.
Η ΕΚΤ έχει αυξήσει δύο φορές τα επιτόκια από τον Ιούνιο, στο 2,5%, και συνεδριάζει ξανά στις 29 Οκτωβρίου. Οι επενδυτές προεξοφλούν άλλες 3 ή ακόμη και 4 αυξήσεις από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες, σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Η Berenberg το θεωρεί υπερβολικό και περιμένει παύση μέσα στο 2027, αν υποχωρήσει το πετρέλαιο.
Το μάθημα από τη Γαλλία
«Το μήνυμα είναι στο spread», γράφει η Berenberg. Η άνοδος του κόστους χρήματος δεν είναι ίδια για όλους. Από την αρχή του έτους, το γαλλικό 10ετές έχει ανέβει περίπου 1,35 ποσοστιαίες μονάδες, το αμερικανικό 1,15 και το γερμανικό 0,7. Η διαφορά γαλλικού και γερμανικού τίτλου πέρασε την Παρασκευή τις 140 μονάδες βάσης, τη μεγαλύτερη από το 2012, με το γαλλικό 10ετές κοντά στο 4,95%, υψηλό από το 2002.
Τι συμβαίνει στην Γαλλία;
Έλλειμμα 5,4% του ΑΕΠ φέτος, χρέος 119,3% που ανεβαίνει στο 121,7% το 2027 (συμπτωματικά με το ίδιο ποσοστό χρέους η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια), τόκοι 91 δισ. ευρώ και δανεισμός-ρεκόρ €340 δισ. τον επόμενο χρόνο. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σεμπαστιάν Λεκορνί ζητά εξοικονόμηση €54 δισ. από μια Βουλή που δεν ελέγχει.
Οι υποψήφιοι για τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης έχουν την δική τους ατζέντα. Η Μαρίν Λεπέν, φαβορί κατά την Berenberg, υπόσχεται χαμηλότερη ηλικία συνταξιοδότησης. Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν θέλει να διαγραφεί το χρέος που κρατά η κεντρική τράπεζα.
Ο Έλληνας αναγνώστης το έχει ξανακούσει. Πριν από το 2015 λεγόταν διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους.
Η γερμανική τράπεζα θυμίζει ότι το μέτρο δεν θα βοηθούσε καν, αφού οι τόκοι αυτών των ομολόγων επιστρέφουν στο Δημόσιο ως κέρδη της κεντρικής τράπεζας.
Το συμπέρασμα της Berenberg θα μπορούσε να έχει γραφτεί για την Αθήνα του 2015.
Αν οι πολιτικοί δεν ακούσουν το spread, οι αγορές θα επιβάλουν τη διόρθωση αρνούμενες να χρηματοδοτήσουν το έλλειμμα.
Η ΕΚΤ δεν θα διασώσει τη Γαλλία χωρίς επιστροφή σε βιώσιμη πολιτική. Η έξοδος από το ευρώ, για να τυπώσει η χώρα δικό της χρήμα, δεν είναι επιλογή.
Η Ελλάδα έχει πλέον κάτι να χάσει
Η αναλογία με το 2015 σταματά σ’ αυτό το κρίσιμο σημείο. Η Ελλάδα του 2026 δανείζεται φθηνότερα από τη Γαλλία. Το ελληνικό 10ετές βρέθηκε την 1η Οκτωβρίου στο 4,57%, κάτω από το αμερικανικό, το βρετανικό, το γαλλικό και το ιταλικό. Το προσχέδιο προϋπολογισμού που κατατίθεται μεθαύριο Δευτέρα 5 Οκτωβρίου προβλέπει, κατά το Bloomberg, ανάπτυξη 2% φέτος, πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 3% του ΑΕΠ και χρέος κάτω από 137% το 2026 και κάτω από 130% το 2027. Με πρόωρες αποπληρωμές σχεδόν 13 δισ. ευρώ φέτος, η χώρα πιθανότατα παύει να είναι η πιο χρεωμένη της Ευρωζώνης.
Η ίδια εικόνα έχει και άλλη όψη.
Το ελληνικό 10ετές ήταν κοντά στο 3,4% τον Μάρτιο και στο 4% στις αρχές Σεπτεμβρίου. Το spread άνοιξε από 75 μονάδες βάσης στις αρχές Αυγούστου σε περίπου 90.
Η εμπιστοσύνη των αγορών είναι ό,τι πολυτιμότερο απέκτησε η χώρα τα τελευταία 7 χρόνια, αλλά τιμολογείται κάθε μέρα.
Σε αυτό το περιβάλλον κατατέθηκαν οι λογαριασμοί της ΔΕΘ.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε πακέτο 2,2 δισ. ευρώ. Το ΠΑΣΟΚ πρότεινε σταδιακή επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο (1,27 δισ.) και της 13ης σύνταξης (840 εκατ.), νέο ΕΚΑΣ (540 εκατ.) και τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας (400 εκατ.).
Η ΕΛΑΣ του κ. Τσίπρα παρουσίασε σχέδιο τετραετίας με μικτό κόστος 7,39 δισ. κατά τους δικούς της υπολογισμούς και περίπου €13 δισ. κατά το υπουργείο Οικονομικών. Η «πατριωτική εισφορά» αποδίδει €2 δισ. τον χρόνο κατά την ΕΛΑΣ και €145 εκατ. κατά την κυβέρνηση.
Όταν δύο πλευρές απέχουν €5,6 δισ. για το ίδιο πρόγραμμα, μία από τις δύο θα διαψευστεί και τη διαφορά θα την πληρώσει ο φορολογούμενος.
Το 57% των πολιτών θεωρεί εφαρμόσιμη την επαναφορά 13ου μισθού και 13ης σύνταξης, κατά τη δημοσκόπηση της Interview για το politic.gr (29 Σεπτεμβρίου).
Τον Ιούλιο του 2015 το 61,31% θεωρούσε εφαρμόσιμο και το ΟΧΙ.
Η παγίδα της «νέας κανονικότητας»
Η Berenberg έχει δίκιο ότι τα σημερινά επιτόκια είναι επιστροφή στην κανονικότητα. Ο κόσμος όμως δανείστηκε για περισσότερο από 10 χρόνια, σαν να μην επρόκειτο να επιστρέψει ποτέ.
Το παγκόσμιο χρέος ξεπέρασε τα 365 τρισ. δολάρια, νέο ρεκόρ, κατά το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο (IIF, 23 Σεπτεμβρίου).
Πάνω από $30 τρισ. πλησιάζουν στη λήξη τους και θα αναχρηματοδοτηθούν με τα νέα επιτόκια. Η κανονικότητα είναι φυσιολογική μόνο για όποιον δεν χρωστά.
Στην Ελλάδα ο λογαριασμός φτάνει πρώτα στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.
Το Δημόσιο έχει αγοράσει χρόνο, γιατί το μεγαλύτερο μέρος του χρέους του έχει σταθερό επιτόκιο. Ο δανειολήπτης με κυμαινόμενο δεν έχει τέτοια προστασία.
Κάθε αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 0,25 της μονάδας προσθέτει περίπου 13 ευρώ τον μήνα στη δόση ενός στεγαστικού 100.000 ευρώ εικοσαετούς διάρκειας.
Οι δύο αυξήσεις του 2026 σημαίνουν ήδη πάνω από 300 ευρώ τον χρόνο. Το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων ήταν 4,67% τον Ιούλιο, όταν οι νέες καταθέσεις αμείβονταν με 0,39%, κατά την Τράπεζα της Ελλάδος. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έφτασε τον Σεπτέμβριο στο 5,1%. Ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας έχει χαρακτηρίσει το σοκ στασιμοπληθωριστικό.
Εδώ λοιπόν βρίσκεται η παγίδα.
Το επιτόκιο του Δημοσίου είναι το πάτωμα για το επιτόκιο κάθε τράπεζας, άρα και κάθε στεγαστικού και επιχειρηματικού δανείου.
Ο μηχανισμός είναι φαύλος κύκλος. Ακριβότερος δανεισμός, χειρότερη δημοσιονομική τροχιά, ακόμη υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου. Όταν το spread μιας χώρας ανοίγει, το χρήμα ακριβαίνει για όλους, και για όσους δεν πήραν ποτέ παροχή.
Μια υπόσχεση χωρίς αντίκρισμα, προειδοποιεί τις αγορές ότι η χώρα χαλαρώνει, επιστρέφει ως ακριβότερη δόση, ακριβότερο επιχειρηματικό δάνειο και επένδυση που δεν έγινε.
Ο λαϊκισμός μοιράζει με το ένα χέρι ό,τι το επιτόκιο παίρνει πίσω με το άλλο.
Η ερώτηση της Δευτέρας
Ο θυμός του 2015 ήταν δικαιολογημένος. Το λάθος ήταν ότι κανείς δεν ρώτησε τι θα γίνει τη Δευτέρα το πρωί, με τις τράπεζες κλειστές και το ταμείο άδειο.
Για την κάλπη του 2027 η ερώτηση είναι η ίδια, με μία διαφορά.
Τότε η Ελλάδα δεν είχε τίποτα να χάσει στις αγορές, ενώ σήμερα έχει.
Κάθε κόμμα που ζητά ψήφο φυσικά και το κυβερνών, οφείλει να δείξει τον λογαριασμό του με το 10ετές στο 4,5% και το πετρέλαιο στα 100 δολάρια.
Κάθε ψηφοφόρος που θέλει «να φύγουν» δικαιούται να το θέλει, αρκεί να ξέρει ποιος έρχεται και με ποια χρήματα.
Η Γαλλία μαθαίνει τώρα αυτό που η Ελλάδα έμαθε με ένα 3ο αχρείαστο μνημόνιο και 4 χρόνια capital controls.
Οι αγορές δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Έχουν όμως την τελευταία λέξη σε κάθε κράτος που έχει ανάγκη τα λεφτά των αγορών για να συντηρήσει το κοινωνικό του πρόγραμμα και να αναπτυχθεί.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Όλα θυμίζουν το Δημοψήφισμα του 2015 appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα