του Χρήστου Ν. Κώνστα
Ο Ησίοδος το αφηγείται σε 15 στίχους της Θεογονίας. Η «πρώτη σύζυγος» του Δία δεν ήταν η Ήρα αλλά η Μήτις, Ωκεανίδα. Ήταν «αυτή που ήξερε τα περισσότερα από θεούς και ανθρώπους».#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Το όνομά της είναι κοινό ουσιαστικό. Μήτις είναι η πρακτική ευφυΐα, η σύνεση που βρίσκει λύση εκεί που η ωμή δύναμη δεν φτάνει.
Όταν η Γαία προειδοποίησε τον Δία ότι η Μήτις θα γεννήσει τον γιο που θα τον διαδεχθεί, ο Δίας την κατάπιε έγκυο. Η Αθηνά βγήκε από το κεφάλι του. Ο διάδοχος δεν γεννήθηκε ποτέ.
Η σύνεση έμεινε μέσα του, ο Ησίοδος λέει ρητά «για να τον συμβουλεύει τι είναι καλό και τι κακό» αλλά στην υπηρεσία της διαιώνισης του υπάρχοντος, όχι της γέννησης του επόμενου.
Η «διαιώνιση του υπάρχοντος και όχι η γέννηση του επόμενου» είναι το μεγάλο αγκάθι της πολιτικής μας ζωής.
Ειδικά όσον αφορά το περιβόητο «παραγωγικό μοντέλο» της οικονομίας μας.
Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος το είπε ωμά και ξεκάθαρα στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ. Ανάμεσα στις 7 προτάσεις του για την παραγωγικότητα, η 4η ήταν η πιο αιχμηρή που προκάλεσε αμηχανία.
«Ισχυρότερα κίνητρα για συγχωνεύσεις», με τη διαπίστωση ότι «οι μέχρι σήμερα προσπάθειες δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα».
Η 3η πρόταση, ίσως η πιο σημαντική, πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.
Να αντικατασταθεί στους αναπτυξιακούς νόμους της χώρας μας, το κριτήριο των νέων θέσεων εργασίας από το κριτήριο της αύξησης της παραγωγικότητας.
Το πρόβλημα της οικονομίας μας δεν είναι πλέον ο αριθμός των επιχειρήσεων. Η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερες επιχειρήσεις, πιο εξωστρεφείς, με περισσότερα κεφάλαια και περισσότερη γνώση ανά εργαζόμενο.
Αυτό είναι το μόνο κριτήριο που θα έπρεπε να περνούν τα κίνητρα των επόμενων κυβερνήσεων, ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης.
Γιατί απέτυχαν τα κίνητρα
Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση προσπάθησε και η αδράνεια δεν είναι ελληνική αποκλειστικότητα. Ο Θεοδωρόπουλος είπε ότι μόλις το 16% των προτάσεων της έκθεσης Draghi έχει υλοποιηθεί πλήρως, δύο χρόνια μετά.
Ο τελευταίος νόμος 4935/2022 και οι μετέπειτα τροποποιήσεις του, υποσχέθηκαν έκπτωση φόρου 30% για 3 χρόνια σε όσες μικρομεσαίες συγχωνευθούν.
Το αποτέλεσμα, όμως είναι απογοητευτικό.
Δεν φταίει το ποσοστό της έκπτωσης φόρου. Φταίει ότι ένα μεμονωμένο κίνητρο, ανταγωνίζεται μια ολόκληρη αρχιτεκτονική που επιβραβεύει το μικρό μέγεθος.
Τα κλιμακωτά όρια τζίρου που ενεργοποιούν υποχρεώσεις, τα απλογραφικά βιβλία, οι εξαιρέσεις από ελέγχους και πιστοποιήσεις, οι επιδοτήσεις «ανά ΑΦΜ» που πολλαπλασιάζονται όταν η επιχείρηση σπάει στα δύο.
Το κόλπο στην Ελλάδα είναι απλό.
Ο επιχειρηματίας που διαβάζει σωστά το σύστημα δεν συγχωνεύεται, απλώς διασπάται, δημιουργεί νέα ΑΦΜ με απόσχιση δραστηριοτήτων.
Κάθε πρόγραμμα ενίσχυσης που μοιράζει χρήματα με μοναδικό κριτήριο τη «διατήρηση θέσεων εργασίας» ή τη «στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας» επικυρώνει αυτή τη λογική.
Ήταν χρήσιμο και απαραίτητο το κριτήριο αυτό στην εποχή της μεγάλης κρίσης. Σήμερα όμως χρειάζεται νέα στρατηγική.
Το αποτέλεσμα είναι πλέον γνωστό. Το διάβασε ο πρόεδρος του ΣΕΒ.
Παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στη βιομηχανία 68%.
Επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο €94.000 έναντι €217.000 στην Ευρώπη.
Υιοθέτηση τεχνητής νοημοσύνης από το 7,7% των επιχειρήσεων έναντι 17% στην ΕΕ.
Σύμφωνα με την Alpha Bank, στην Ελλάδα έχουμε 97 μικρομεσαίες επιχειρήσεις ανά 1.000 κατοίκους, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ των 27 είναι 75.
Η CaixaBank Research υπολόγισε πέρυσι το σταθμισμένο με την απασχόληση μέσο μέγεθος επιχείρησης στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες
750 εργαζόμενοι στη Γαλλία,
530 στη Γερμανία,
400 στην Ισπανία,
κάτω από 300 σε Ιταλία και Πορτογαλία
κάτω από 150 στην Ελλάδα.
Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, κάτω των 10 ατόμων, απασχολούν στην Ελλάδα περίπου το 57% των εργαζομένων του επιχειρηματικού τομέα, όταν στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό είναι γύρω στο 30%.
Η ίδια μελέτη καταλήγει ότι για την Ελλάδα και την Πορτογαλία το μικρό μέγεθος, η κλαδική σύνθεση και η χαμηλή συνολική αποδοτικότητα συμβάλλουν η καθεμία σημαντικά στο χάσμα παραγωγικότητας.
Δεν είναι λοιπόν ένα πρόβλημα. Είναι 3 αλλά το μέγεθος τροφοδοτεί τα άλλα δύο.
Η Πορτογαλία βγήκε από το δικό της Μνημόνιο, με παρόμοια κατακερματισμένη δομή επιχειρήσεων που έχει η Ελλάδα.
Σήμερα έχει να παρουσιάσει 42.600 εξαγωγικές επιχειρήσεις, 6.500 περισσότερες από πριν 5 χρόνια, με πωλήσεις στο εξωτερικό €95 δισ. το 2024 και σχεδόν το 1/3 της απασχόλησης της χώρας. Οι εξαγωγές εκτός ΕΕ είναι +63% πάνω από το 2019.
Η πολιτική που ακολούθησε η Πορτογαλία δεν ήταν «στήριξη των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων» γενικά. Προσπάθησε να συνδέσει τους μικρούς προμηθευτές με τις ξένες επενδύσεις και έδωσε άφθονη χρηματοδότηση με προϋπόθεση την εξωστρέφεια.
Η Ιρλανδία έχει έναν κρατικό οργανισμό, την Enterprise Ireland, με ρητή αποστολή όχι την επιβίωση αλλά την κλιμάκωση των δραστηριοτήτων ιρλανδικών επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές.
Οι πελάτες της εξήγαγαν €38,86 δισ. το 2025, ρεκόρ, +8% σε έναν χρόνο (και +14% στην προηγμένη μεταποίηση και τις βιοεπιστήμες) με 232.000 εργαζομένους.
Ο οργανισμός παίρνει συμμετοχές, δεν δίνει μόνο επιχορηγήσεις. Mοιράζεται το επιχειρηματικό ρίσκο και όταν η επιχείρηση μεγαλώσει, το κράτος ανακτά τα χρήματα και τα ξαναδίνει.
Η Ιταλία που μοιάζει περισσότερο με μας, εφηύρε έναν ενδιάμεσο δρόμο. Θέσπισε τα contratti di rete, συμβόλαια δικτύου με τα οποία ανεξάρτητες επιχειρήσεις μοιράζονται προμήθειες, τεχνολογία, εξαγωγικά γραφεία και πιστοποιήσεις χωρίς να χάνουν τη νομική τους αυτοτέλεια.
Στο τέλος του 2024 υπήρχαν 9.630 τέτοια συμβόλαια με 50.298 επιχειρήσεις, πάνω από τις μισές πολύ μικρές, με πρώτο κλάδο την αγροδιατροφή.
Είναι συγχώνευση με ένα βήμα κάθε φορά και με φορολογική μεταχείριση που την ευνοεί.
Κοινός παρονομαστής των πολιτικών της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας και της Ιταλίας ήταν ότι καμία από τις τρεις χώρες δεν προσπάθησε να σώσει τη μικρή επιχείρηση όπως είναι.
Όλοι χρηματοδότησαν την προσπάθεια των ΜμΕ να γίνουν κάτι άλλο.
Στην Ελλάδα, την επόμενη 4ετία θα διοχετευθούν και πάλι στις ελληνικές ΜμΕ πόροι που η χώρα δεν έχει ξαναδεί. Από το Ταμείο Ανάκαμψης έχουν ήδη εγκριθεί επιχορηγήσεις €1,61 δισ. προς ΜμΕ και έχουν υπογραφεί 489 δανειακές συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού €5,6 δις. Υπάρχουν τα νέα προγράμματα με λεφτά που έχουν δεσμευτεί εγκαίρως και προνοητικά από το ΤΑΑ €1,5 δισ. τα οποία με μόχλευση θα δώσουν φθηνά δάνεια €5 δισ. Υπάρχουν €395 εκατ. από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Αυτά τα λεφτά δεν πρέπει να αγοράσουν ακριβά ακόμη μία δεκαετία του ίδιου παραγωγικού μοντέλου. Ενός μοντέλου που ήδη εξάντλησε τα όριά του.
Έριξε την ανεργία κάτω από 8% (για να είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας, σχεδόν πλήρης απασχόληση), αλλά οι μισθοί δεν μπορούν να ανέβουν γιατί δεν βελτιώνεται η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα.
Φυσικά και είναι αναγκαίες οι ενισχύσεις και οι χρηματοδοτήσεις. Πρέπει όμως να αλλάξουν το ερώτημα.
Κάθε ευρώ επιδότησης, επιχορήγησης ή εγγύησης οφείλει πλέον να ρωτά τρία πράγματα:
μεγαλώνει η επιχείρηση σε μέγεθος;
εξάγει;
επενδύει σε τεχνολογία;
Το σχήμα που προκύπτει από συγχώνευση ή συμβόλαιο δικτύου πρέπει να προηγείται στη χρηματοδότηση, όχι να εξισώνεται με τα δύο παλιά.
Η πρώτη εξαγωγική σύμβαση να μετρά περισσότερο από τον 10ο τοπικό πελάτη. Η υπερέκπτωση δαπανών έρευνας να επεκταθεί στην εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, όπως ζήτησε ο ΣΕΒ.
Η Ελλάδα θα μπορούσε να υιοθετήσει πρώτη τη νέα ευρωπαϊκή κατηγορία των «small mid-caps» (250 έως 750 εργαζόμενοι) ώστε η επιχείρηση που περνά το κατώφλι των 250 να μη χάνει αυτομάτως κάθε διευκόλυνση.
Ο Δίας κατάπιε τη Μήτιδα και κυβέρνησε για πάντα, αλλά ο Όλυμπος δεν γέννησε ποτέ τίποτε νεότερο από τον εαυτό του. Ένα κράτος που κρατά τη σύνεση για να συντηρεί ό,τι υπάρχει, αντί να την αφήσει να γεννήσει ό,τι πρέπει να έρθει, κάνει ακριβώς το ίδιο. Μόνο που η Ελληνική οικονομία δεν είναι αθάνατη.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Η άγνωστη θεά Μήτις που κατάπιε ο Δίας και οι επιχειρήσεις που δεν μεγαλώνουν ποτέ appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα