Η Ισπανία σείεται αυτόν τον καιρό από τις διαδηλώσεις για το πρόβλημα της στέγης που πυροδοτήθηκαν από την απάνθρωπη έξωση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, της 87χρονης γιαγιάς που άφησε την τελευταία της πνοή το βράδυ της Τετάρτης σε νοσοκομείο της Μαδρίτης.
Κι όμως, στην ίδια χώρα όπου η προσιτή κατοικία αποτελεί συχνά άπιαστο όνειρο, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου κερδοσκοπικά funds πετούν στον δρόμο ηλικιωμένους και τα airbnb στριμώχνουν ή εξορίζουν τους μόνιμους κατοίκους, υπάρχει ένα «γαλατικό χωριό» που δεν γνωρίζει από τέτοια προβλήματα. Mια σοσιαλιστική ουτοπία όπου τα σπίτια ανήκουν στον δήμο, οι ένοικοι πληρώνουν ένα πολύ χαμηλό, συμβολικό ενοίκιο, οι περισσότεροι κάτοικοι εργάζονται στον αγροτικό συνεταιρισμό, όλοι αμείβονται το ίδιο (1.200 ευρώ) και η ανεργία είναι μηδενική.
Η λέξη ουτοπία όμως μάλλον αδικεί τη Μαριναλέδα. Ολα τα παραπάνω τα έχει κάνει πραγματικότητα ύστερα από κόπους και αγώνες χρόνων. Ηταν ένα μικρό χωριό -σήμερα έχει περίπου 2.700 κατοίκους- γύρω στα 100 χιλιόμετρα ανατολικά της Σεβίλης, με έντονο αριστερό και αγροτοσυνδικαλιστικό παρελθόν. Πράγμα που επί χούντας του Φράνκο οι κάτοικοι το πλήρωσαν με διώξεις, πείνα και αναγκαστική εσωτερική μετανάστευση.
Μετά τον θάνατο του δικτάτορα το 1975 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, ο κόσμος της Μαριναλέδα, ελεύθερος πια, άρχισε να παλεύει για μια καλύτερη ζωή για το σύνολο της κοινότητας. Οι κάτοικοι, οι περισσότεροι ακτήμονες που δούλευαν ως εργάτες γης για μεγαλοϊδιοκτήτες, ύστερα από απεργίες και καταλήψεις μεγάλων εκτάσεων γης που κράτησαν χρόνια, πέτυχαν αναδασμό της γης και δημιούργησαν αγροτικούς συνεταιρισμούς που αποτελούν τη βασική πηγή εισοδήματος.
Ο δήμος της Μαριναλέδα είναι αυτός που ορίζει ποια κομμάτια γης μπορούν να οικοδομηθούν. Οποιος θέλει να αποκτήσει σπίτι, θα πρέπει να πάρει μέρος και ο ίδιος στις εργασίες, ως απλός εργάτης
Η ιδέα της κοινοκτημοσύνης πέρασε και στο ζήτημα της στέγης. Οι άνθρωποι της Μαριναλέδα αποφάσισαν πως δεν θα υπάρχουν ιδιόκτητα σπίτια. Ολα θα ανήκουν στον δήμο, ο οποίος θα τα παρέχει σε όσους τα χρειάζονται έναντι συμβολικού αντιτίμου – κανένα ενοίκιο δεν ξεπερνά τα 30 ευρώ τον μήνα. Τα σπίτια αυτά δεν μπορούν να πουληθούν ούτε να κληροδοτηθούν. Ενα σπίτι μπορεί υπό προϋποθέσεις να περάσει από τον γονιό στο παιδί, μόνο εφόσον αυτό είναι μόνιμος κάτοικος της Μαριναλέδα.
Ο δήμος είναι αυτός που ορίζει ποια κομμάτια γης μπορούν να οικοδομηθούν, αναλαμβάνει να βρει τα συνεργεία και εμπλέκει τους μελλοντικούς ενοίκους στην κατασκευή. Οποιος θέλει να αποκτήσει σπίτι, θα πρέπει να πάρει μέρος και ο ίδιος στις εργασίες, ως απλός εργάτης. Στο τέλος, ανάλογα με τις εργατοώρες που έχει αφιερώσει, θα καθοριστεί και το ύψος του συμβολικού ενοικίου που θα καταβάλλει. Απαγορεύεται το χτίσιμο πολυκατοικιών, όλα τα σπίτια είναι μονώροφα, το πολύ διώροφα, και φυσικά απαγορεύεται η πώληση κοινοτικής γης σε εταιρείες εκμετάλλευσης ακινήτων.
Η Ντολόρες Μάρτος, πρώην εργάτρια γης η οποία βγήκε σε πρόωρη σύνταξη λόγω αναπηρίας, πληρώνει νοίκι 24 ευρώ για ένα σπίτι με τρία υπνοδωμάτια, δύο μπάνια και αυλή. «Αγανακτώ όταν βλέπω την κρίση και τις τιμές των σπιτιών σε άλλα μέρη», λέει στο ρεπορτάζ της El Pais. «Αν εγώ, που τώρα είμαι συνταξιούχος, παίρνω 700 ευρώ κι έπρεπε να δίνω τα 500 για νοίκι, συν το ρεύμα και το νερό, θα με είχαν πνίξει τα χρέη».
«Δεν είναι θαύμα, είναι θέμα διαχείρισης», λέει στην El Diario ο Σέρχιο Γκόμεθ, ο δήμαρχος της Μαριναλέδα που το 2023 διαδέχτηκε τον ιστορικό κομμουνιστή δήμαρχο Χουάν Μανουέλ Σάντσεθ Γκορδίγιο, ο οποίος εκλεγόταν ανελλιπώς από το 1979. Ο Γκόμεθ είναι ένας νέος άντρας, γύρω στα 40, ο οποίος εργάζεται ως καθηγητής Ιστορίας στο τοπικό Λύκειο και συνέβαλε κι αυτός στο χτίσιμο του σπιτιού του με τα δικά του χέρια. Ο δήμαρχος, όπως και ο προκάτοχός του, δεν αμείβεται. Οπως δεν αμείβονται και οι δημοτικοί σύμβουλοι. Εκεί αποφάσισαν από κοινού ότι τα κονδύλια που λαμβάνουν από την περιφέρεια για τους μισθούς προτιμούν να τα διοχετεύουν σε έργα για την κοινότητα. Ετσι, για παράδειγμα, ο παιδικός σταθμός στοιχίζει μόνο 12 ευρώ τον μήνα, η δημοτική πισίνα 10 ευρώ για ολόκληρη τη θερινή σεζόν, το ίδιο και το γυμναστήριο.
Επιχορηγήσεις
Βέβαια, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Η Μαριναλέδα έχει βασίσει σημαντικά αυτό το μικρό θαύμα στις επιχορηγήσεις από το κράτος και την αυτόνομη περιφέρεια της Ανδαλουσίας. Ενώ η κυβέρνηση Σάντσεθ έχει χορηγήσει στις αυτόνομες περιφέρειες κονδύλια στο πλαίσιο του πενταετούς προγράμματος για τη στέγη, η τοπική κυβέρνηση δεν έχει απελευθερώσει ακόμα τα ποσά, από μέρος των οποίων θα επωφεληθεί και η Μαριναλέδα. Προφανώς έχει να κάνει με το γεγονός ότι η Ανδαλουσία, άλλοτε προπύργιο των Σοσιαλιστών, έχει περάσει εδώ και κάποια χρόνια στα χέρια του δεξιού Λαϊκού Κόμματος, το οποίο από φέτος συγκυβερνά με το ακροδεξιό Vox.
Στη Μαριναλέδα πάντως έχουν επιβιώσει για πολύ μεγαλύτερο διάστημα από όσο θα διαρκέσει αυτή η συγκυβέρνηση και κάτω από πολύ χειρότερες συνθήκες, αποτελώντας αντικείμενο μελέτης από «ειδικούς» και απορίας για πολύ κόσμο εντός και εκτός Ισπανίας: «Αυτοί πώς τα κατάφεραν;». Η απάντηση έγκειται μάλλον στο ότι αυτή η μικρή κοινότητα αποφάσισε ότι, αντί να πλουτίζουν λίγοι εις βάρος των πολλών, μπορούν οι πολλοί να ζήσουν καλύτερα χάρη στην ισότιμη κατανομή των αγαθών. Το λένε και «σοσιαλισμό». Οποιος θέλει, ας πάρει μαθήματα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr