Υπάρχει μια Ελλάδα που δεν εμφανίζεται στα κυβερνητικά powerpoint. Δεν έχει «success story», επενδυτική βαθμίδα και πανηγυρικά γραφήματα ανάπτυξης. Εχει χωράφια που μένουν ακαλλιέργητα, αγροτικά μηχανήματα που παλιώνουν και χωριά που αδειάζουν. Και πάνω απ’ όλα έχει αγρότες που γερνούν χωρίς να υπάρχει κανείς να τους διαδεχθεί.
Τα επίσημα στοιχεία είναι σκληρά. Μόλις 7,2% των διαχειριστών αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην Ελλάδα είναι κάτω των 40 ετών, ενώ περίπου 37% είναι 65 ετών και άνω. Συνολικά, περίπου τα δύο τρίτα βρίσκονται στις μεγαλύτερες ηλικιακές κατηγορίες.
Είναι πρόβλημα εθνικής παραγωγής. Είναι πρόβλημα διατροφικής ασφάλειας. Είναι πρόβλημα επιβίωσης της υπαίθρου. Γιατί όταν ένας 65χρονος αγρότης αποχωρεί και δεν υπάρχει νέος άνθρωπος να πάρει τη γη, δεν χάνεται μόνο ένας επαγγελματίας. Χάνονται παραγωγική δυναμικότητα, τεχνογνωσία, εισόδημα και οικονομική δραστηριότητα από ολόκληρη την περιοχή.
Και η εικόνα δεν είναι καινούργια. Ο αριθμός των αγροτικών εκμεταλλεύσεων μειώνεται εδώ και χρόνια. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, από το 2005 έως το 2020 χάθηκε περίπου το 37% των εκμεταλλεύσεων, ενώ για την Ελλάδα έχουν καταγραφεί απώλειες άνω των 300.000 εκμεταλλεύσεων. Κι όμως, η πολιτεία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την ελληνική γεωργία σαν να χρειάζεται απλώς ακόμη ένα πρόγραμμα επιδότησης. Δεν χρειάζεται μόνο επιδότηση. Χρειάζεται στρατηγική παραγωγής.
Γιατί ποιος νέος θα γίνει αγρότης όταν πρέπει να αγοράσει ή να νοικιάσει γη, να επενδύσει σε μηχανήματα, να πληρώσει πετρέλαιο, ρεύμα, λιπάσματα, ζωοτροφές και εργατικά, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει κλιματικούς κινδύνους, γραφειοκρατία και αβέβαιο εισόδημα;
Το κόστος παραγωγής έχει δεχθεί τεράστιες πιέσεις. Η Eurostat κατέγραψε το 2022 εκρηκτικές αυξήσεις στις τιμές βασικών εισροών, με τα λιπάσματα και την ενέργεια να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Και η πίεση δεν τελείωσε. Το 2025 ο δείκτης πραγματικού γεωργικού εισοδήματος ανά μονάδα εργασίας υποχώρησε στην Ελλάδα κατά 9,7%, την ώρα που σε επίπεδο Ε.Ε. αυξήθηκε.
Αυτή είναι η πραγματική εικόνα πίσω από τις κορόνες περί «στήριξης του πρωτογενούς τομέα». Η κυβέρνηση μπορεί να μοιράζει προγράμματα και να ανακοινώνει μέτρα. Ομως δεν μπορείς να ανανεώσεις μια γερασμένη παραγωγική βάση με επιδόματα μιας χρήσης. Και δεν μπορείς να μιλάς σοβαρά για διατροφική επάρκεια όταν η χώρα κινδυνεύει να χάσει ανθρώπους, γη και τεχνογνωσία από τον ίδιο τον πρωτογενή της τομέα.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς «νέους αγρότες» για να συμπληρώσει έναν πίνακα της ΚΑΠ. Χρειάζεται νέα γενιά παραγωγών με πρόσβαση στη γη, χρηματοδότηση, υποδομές, τεχνολογία, νερό, φτηνότερη ενέργεια και πραγματική διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στην αγορά. Γιατί αλλιώς το χωριό θα γεμίσει από συνταξιούχους και η ελληνική διατροφή από εισαγόμενα προϊόντα. Και τότε θα ανακαλύψουμε, πολύ αργά, ότι η αγροτική πολιτική δεν ήταν ποτέ υπόθεση μόνο των αγροτών. Ηταν υπόθεση της ίδιας της χώρας. Και η χώρα αυτή τη στιγμή γερνάει στα χωράφια της.
*Πολιτική και οικονομική αναλύτρια
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr