Στις 5 Οκτωβρίου, συγκεκριμένοι λογαριασμοί στο Χ δημοσίευσαν τον ισχυρισμό ότι μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς στη Γαλλία έκαιγαν σχολεία και επετίθεντο σε εκπαιδευτικούς και αστυνομικούς. Σύντομα, οι αναδημοσιεύσεις τους έγιναν viral και στα άλλα κοινωνικά δίκτυα, κάνοντας τον γύρο του διαδικτύου. Στις 9 Οκτωβρίου, οι ίδιοι λογαριασμοί επέκτειναν το ίδιο αφήγημα και για το Βέλγιο, αναφέροντας συνεργασία νέων μεταναστευτικής καταγωγής με την Antifa.
Μόνο που, σύμφωνα με την καταγραφή του ανεξάρτητου οργανισμού Hobocode, το οποίο καταγράφει, μετρά και αναλύει σε εβδομαδιαία βάση τη ρητορική μίσους, την ακραία πόλωση και τις τοξικές αφηγήσεις στα ΜΜΕ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όλοι αυτοί οι λογαριασμοί δεν βασίστηκαν σε στοιχεία.
Αν και οι αναρτήσεις περιέγραφαν περιστατικά βίας, εμπρησμούς και συγκρούσεις με την αστυνομία, εντάσσοντάς τα σε ένα ευρύτερο αφήγημα περί αποτυχίας της ενσωμάτωσης των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς, «η καταγραφή των αναρτήσεων δεν αποτελεί ανεξάρτητη επιβεβαίωση των ισχυρισμών τους», σύμφωνα με το Hobocode. «Η παρουσίαση βίντεο ή η εκτίμηση της καταγωγής των συμμετεχόντων δεν αποδεικνύει ούτε την ταυτότητα όλων των δραστών ούτε τα κίνητρά τους», προσθέτει.
Καθόλου τυχαία, όλοι οι λογαριασμοί προέρχονταν από τον υπερσυντηρητικό ή ακροδεξιό χώρο και παρουσίαζαν τις υποθέσεις τους ως «απειλή για την ευρωπαϊκή ταυτότητα».
Τραμπ, Νετανιάχου, Φάρατζ
Σημείο καμπής στην ιστορία υπήρξαν οι δηλώσεις Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος απέδωσε ανερυθρίαστα τη βία στη Γαλλία σε μουσουλμάνους μετανάστες και στη ριζοσπαστική ισλαμιστική ιδεολογία. «Κλείστε τα σύνορά σας και πάρτε τον έλεγχο πριν να είναι πολύ αργά!» έγραψε στο Truth Social.
Ακολούθησαν όμοιοί του, όπως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Σύμφωνα με την έγκριτη ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ προχώρησε σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (όπως στο X), συνδέοντας άμεσα τις ταραχές στο Παρίσι με τη «φιλοπαλαιστινιακή ταξιαρχία» και την ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ.
Ωστόσο, η εφημερίδα επισημαίνει ότι η προσπάθεια σύνδεσης των κοινωνικών αναταραχών με το Παλαιστινιακό αποτελεί αβάσιμο κυβερνητικό αφήγημα. Αν και εντοπίστηκαν μεμονωμένες παλαιστινιακές σημαίες ανάμεσα σε εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές (μαζί με σημαίες της Γαλλίας, της Αλγερίας και εργατικών συνδικάτων), δεν υπήρχε καμία ένδειξη οργανικής σύνδεσης.
Η Haaretz τονίζει ότι η ρητορική του Νετανιάχου και μελών της κυβέρνησής του (όπως ο υπουργός Αμιχάι Τσίκλι) αντιγράφει τα επιχειρήματα της ευρωπαϊκής και αμερικανικής Ακροδεξιάς. Οι κύκλοι αυτοί παρουσιάζουν τις διαμαρτυρίες στη Γαλλία ως «πολιτισμική αυτοκτονία» της Ευρώπης λόγω της μετανάστευσης και ως «εξέγερση ισλαμιστών» στο όνομα της Παλαιστίνης.
Για να στηρίξει τις ίδιες θεωρίες, από το λαγούμι του βγήκε και ο -γνωστός και μη εξαιρετέος- θιασώτης και πρωταγωνιστής του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ.
Αποθράσυνση της Ακροδεξιάς
Κάπου εκεί, οι ακροδεξιοί αποθρασύνθηκαν. Τα ευρωπαϊκά κονκλάβια άρχισαν να αναλύουν τον ρόλο της ισλαμικής κουλτούρας, να διερωτώνται αν τίθεται πολιτισμικό ζήτημα για την Ευρώπη. Εκτοτε η θεωρία αναπαράγεται από όλα τα ακροδεξιά τρολ του διαδικτύου, με τη φιλοδοξία να γίνει το κεντρικό αφήγημα της ιστορίας των πρόσφατων διαδηλώσεων στη Γαλλία.
Ο Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας Ιβάν Ριουφόλ, γνωστός για τις συντηρητικές απόψεις του σχετικά με τη μετανάστευση, το Ισλάμ, την εθνική ταυτότητα και την πολιτική ελίτ της Γαλλίας, δεν έχασε ευκαιρία. Σε άρθρο του με τίτλο «Το χάος που προέβλεπαν οι Κασσάνδρες», ισχυρίζεται ότι η μαζική μετανάστευση, η αποτυχία της πολιτισμικής ενσωμάτωσης και η ανοχή της πολιτικής ελίτ απέναντι στον ισλαμισμό έχουν δημιουργήσει συνθήκες που απειλούν την κοινωνική ειρήνη.
«Η αστική περιθωριοποίηση δεν οφείλεται απλώς στην εθνική καταγωγή των κατοίκων, αλλά παράγεται από την αλληλεπίδραση της ανεργίας, της αποδυνάμωσης του κοινωνικού κράτους, των διακρίσεων και των κρατικών πολιτικών»
Ο Ριουφόλ απέδωσε μεγάλο μέρος των λεηλασιών και των συγκρούσεων σε νέους από υποβαθμισμένες αστικές συνοικίες, τους οποίους συνέδεσε με μεταναστευτικές και μουσουλμανικές κοινότητες. Οπως ισχυρίστηκε, οργανώσεις της Ακρας Αριστεράς, αντιφασιστικές ομάδες και ισλαμιστικές επιρροές συνέβαλαν στην εκτροπή των μαθητικών κινητοποιήσεων. Και φυσικά, κατηγόρησε ειδικότερα την Ανυπότακτη Γαλλία και τον Ζαν-Λικ Μελανσόν ότι πολιτικά υποθάλπουν ή αξιοποιούν αυτήν την αντιπαράθεση.
Αστικοί απόκληροι
Πιο ξεκάθαρα τα έχει περιγράψει στο βιβλίο του «Αστικοί απόκληροι: μια συγκριτική κοινωνιολογία της προηγμένης περιθωριοποίησης» (Urban Outcasts: A Comparative Sociology of Advanced Marginality), ο Λοΐκ Βακάν, Γάλλος κοινωνιολόγος που συνδέεται με την παράδοση του Πιερ Μπουρντιέ. Συγκρίνει τις φτωχές συνοικίες του Σικάγου με τις εργατικές συνοικίες στα προάστια του Παρισιού.
Το βασικό του συμπέρασμα είναι ότι η αστική περιθωριοποίηση δεν οφείλεται απλώς στην εθνική καταγωγή των κατοίκων, αλλά παράγεται από την αλληλεπίδραση της ανεργίας, της αποδυνάμωσης του κοινωνικού κράτους, των διακρίσεων και των κρατικών πολιτικών.
Σύμφωνα με τον Βακάν, η φτώχεια και ο χωρικός αποκλεισμός αλληλοενισχύονται. Οταν οι θέσεις εργασίας εξαφανίζονται και οι κάτοικοι συγκεντρώνονται σε υποβαθμισμένες περιοχές, οι ευκαιρίες κοινωνικής ανέλιξης περιορίζονται και η περιθωριοποίηση γίνεται πιο μόνιμη. Επίσης, λέει ότι το κράτος δεν είναι απλώς θεατής. Οι πολιτικές κατοικίας, η εκπαίδευση, η αγορά εργασίας και η αστυνόμευση επηρεάζουν καθοριστικά τη μορφή και την ένταση της περιθωριοποίησης.
Εν συντομία, ο Βακάν δεν υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν βία, παραβατικότητα ή σοβαρές δυσκολίες ενσωμάτωσης ανάμεσα στους μετανάστες. Υποστηρίζει ότι πρέπει να εξετάζουμε πώς δημιουργούνται και αναπαράγονται, αντί να τις αποδίδουμε αυτόματα στην καταγωγή των κατοίκων.
Είναι πολύ πιθανό, η ευρωπαϊκή ελίτ να θερίζει ακριβώς ό,τι έσπειρε…
Τι πραγματικά συμβαίνει
Συμμετείχαν τελικά νέοι αραβικής καταγωγής στις διαδηλώσεις στη Γαλλία και στο Βέλγιο; Κανείς δεν μπορεί να το αποκλείσει. Και δεδομένου ότι οι μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς ανήκουν… στην ηλικία τους, δεν είναι απίθανο να έχουν επιλέξει να περπατήσουν μαζί με Γάλλους και Βέλγους συμμαθητές τους στους δρόμους της διαμαρτυρίας της γενιάς τους. Αλλωστε, και οι ίδιοι στην Ευρώπη έχουν γεννηθεί.
Στην πραγματικότητα, αυτό που ενώνει τους νέους στους αγώνες του Παρισιού, των Βρυξελλών, της Λιέγης, του Μιλάνου, της Λισαβόνας και της Μαδρίτης είναι η κοινή φτωχοποίηση, η αίσθηση ότι κανείς δεν τους ακούει και η έλλειψη προοπτικής.
Αυτό λέει το ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» από νέους και νέες στις περισσότερες πρωτεύουσες, αλλά και από συζητήσεις με διπλωμάτες.
Σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ, στην Ευρώπη το 2021, ο οικιστικός διαχωρισμός των μεταναστών σε φτωχές και απομονωμένες συνοικίες -τα γκέτο που βλέπουμε στη Γαλλία για παράδειγμα- μπορεί να περιορίσει τις ευκαιρίες κοινωνικής ανέλιξης, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τους νέους δεύτερης γενιάς.
Ο ΟΟΣΑ είχε προειδοποιήσει ότι παρότι η συγκέντρωση ανθρώπων με κοινή γλώσσα ή καταγωγή μπορεί αρχικά να προσφέρει αλληλοβοήθεια και δίκτυα εύρεσης εργασίας, όταν συνδυάζεται με φτώχεια, υποβαθμισμένα σχολεία, περιορισμένη πρόσβαση στην απασχόληση και μικρή επαφή με την ευρύτερη κοινωνία, μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο αποκλεισμού.
Οπως αναφέρει η έρευνα, οι νέοι ενδέχεται να έχουν λιγότερες ευκαιρίες να μάθουν καλά τη γλώσσα της χώρας, να αποκτήσουν προσόντα και να αναπτύξουν κοινωνικά δίκτυα πέρα από τη συνοικία τους, με αποτέλεσμα να αναπαράγονται οι ανισότητες από γενιά σε γενιά. Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ δεν υποστηρίζει ότι κάθε συνοικία με υψηλή συγκέντρωση μεταναστών αποτελεί «γκέτο» ούτε ότι η εθνοτική σύνθεση προκαλεί αυτομάτως κοινωνικά προβλήματα. Τονίζει τη σημασία των συνθηκών κατοικίας, της εκπαίδευσης, της αγοράς εργασίας και των δημόσιων πολιτικών για την αποτροπή της παγίωσης του αποκλεισμού.
Επομένως, σε αυτό έχει δίκιο ο Ριουφόλ, υπάρχει ένα θέμα με την ενσωμάτωση των μεταναστών. Μόνο που οι αιτίες θα πρέπει να αναζητηθούν κυρίως στις κρατικές δομές που δεν ενέταξαν, στις πρόνοιες που δεν φρόντισαν, στους θεσμούς που αδιαφόρησαν.
Σε αναζήτηση ταυτότητας, πολλά παιδιά «χάθηκαν» στην πίστη -συνήθως ναι, στο Ισλάμ- ή στράφηκαν στην κοινότητά τους γιατί δεν είχαν άλλο περιθώριο.
Και τώρα αυτοί οι νέοι και οι νέες, ως νέο προλεταριάτο, έρχονται να προστεθούν στους Ευρωπαίους που επίσης έχουν φτωχοποιηθεί και έχουν χάσει πια την πίστη τους θέλοντας «να κάψουν το σπίτι», όπως έλεγε ένα σύνθημα του Μάη του ’68.
Ατεκμηρίωτα
Και άλλα άρθρα γράφτηκαν -βασισμένα σε γενικεύσεις και προκαταλήψεις και όχι σε έρευνα- που έχουν σχέση με την καταγωγή των συλληφθέντων. Εγκριτα ΜΜΕ στη Γαλλία, όπως η Le Monde και η Liberation, επισημαίνουν ότι οι γαλλικές αρχές δεν έχουν προσδιορίσει κάποια εθνοτική ή θρησκευτική ομάδα ως υπεύθυνη για το μεγαλύτερο μέρος της βίας.
Επομένως, ο ισχυρισμός ότι οι δράστες είναι «κυρίως δεύτερης και τρίτης γενιάς μετανάστες» χρειάζεται διαφορετική και σαφή τεκμηρίωση, η οποία δεν έχει γίνει. Και όσες προσπάθειες επιχείρησαν να επαληθεύσουν τον ισχυρισμό απέτυχαν.
Αρθρο της εφημερίδας La Vanguardia στην Ισπανία εξετάζει ισχυρισμούς ότι μαθητές βορειοαφρικανικής καταγωγής οργάνωσαν και πρωτοστάτησαν στις ταραχές. Η υπηρεσία επαλήθευσης αναφέρει ότι δεν εντόπισε δηλώσεις της γαλλικής αστυνομίας ή του υπουργείου Εσωτερικών που να τεκμηριώνουν αυτή τη συλλογική απόδοση ευθύνης. Αντίστοιχα είναι και τα ευρήματα στο Βέλγιο.
Διαβάστε περισσότερα