Σκληρή κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική ασκεί ο Τομεάρχης Εξωτερικών και Άμυνας της ΕΛ.Α.Σ, Χάρης Τζήμητρας, προειδοποιώντας ότι η Ελλάδα έχει χάσει σημαντικά διπλωματικά ερείσματα, απομακρύνεται από την αξιακή βάση του διεθνούς δικαίου και κινδυνεύει να παραχωρήσει στην Τουρκία τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιοχή. «Δεδομένος χρήσιμος σύμμαχος» και «χώρα-πελάτης» η Ελλάδα, ενώ το τουρκολιβυκό μνημόνιο, παρά το γεγονός ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, «δυστυχώς φοβάμαι ότι παράγει πολιτικά αποτελέσματα», τόνισε σε συνέντευξή του στη Ναυτεμπορική.
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, αλλά παράγει πολιτικά»
Αναφερόμενος στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Χάρης Τζήμητρας υπογράμμισε ότι, ανεξάρτητα από τη νομική του ισχύ, η πολιτική αξιοποίησή του από την Άγκυρα δημιουργεί δεδομένα που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
«Δυστυχώς φοβάμαι ότι παράγει πολιτικά αποτελέσματα», σημείωσε, εξηγώντας ότι η Τουρκία αξιοποιεί τέτοιες κινήσεις ως μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Όπως ανέφερε, «η γαλάζια πατρίδα δεν παράγει έννομα αποτελέσματα πέραν της Τουρκίας», ωστόσο εντάσσεται σε μια «συντεταγμένη προσπάθεια της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής σε βάθος χρόνου να δώσει νομική έκφανση σε διάφορα πολιτικά επιχειρήματα».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τουρκική πλευρά δεν περιορίζεται σε πρόσκαιρες κινήσεις, αλλά επιχειρεί συστηματικά να ενισχύσει τις θέσεις της σε βάθος χρόνου. «Η Τουρκία κατά την άποψή μου έχει στρατηγική στην εξωτερική της πολιτική. Δεν αναλίσκεται σε τακτικισμούς και επικοινωνιακά μόνο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Χώρα-πελάτης» η Ελλάδα – Τα όρια των εξοπλισμών
Στρέφοντας τα πυρά του στην ελληνική εξωτερική πολιτική, ο Χάρης Τζήμητρας εκτίμησε ότι η Ελλάδα έχει χάσει σημαντικά διπλωματικά εργαλεία και έχει εξελιχθεί σε έναν σύμμαχο του οποίου η στάση θεωρείται δεδομένη.
Όπως ανέφερε, η χώρα έχει καταστεί «ένας δεδομένος χρήσιμος σύμμαχος» και μία «χώρα-πελάτης», ασκώντας παράλληλα κριτική στην υπερβολική έμφαση που δίνεται στα εξοπλιστικά προγράμματα.
Χωρίς να αμφισβητεί τη χρησιμότητα της αμυντικής ενίσχυσης, υπογράμμισε ότι οι εξοπλισμοί δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη διπλωματία ούτε να καλύψουν την απουσία μιας συνολικής στρατηγικής για τη θέση της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή.
«Φοβάμαι ότι σήμερα ο ρόλος αυτός έχει αναληφθεί από την Τουρκία»
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε ο Τομεάρχης Εξωτερικών και Άμυνας της ΕΛ.Α.Σ. για την υποχώρηση της ενεργητικής και πολυεπίπεδης διάστασης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Όπως σημείωσε, η Ελλάδα είχε στο παρελθόν πρωταγωνιστικό ρόλο στη δημιουργία περιφερειακών σχημάτων συνεργασίας. Ωστόσο, εκτίμησε ότι αυτή η δυναμική έχει εξασθενήσει, προειδοποιώντας: «φοβάμαι ότι σήμερα ο ρόλος αυτός έχει αναληφθεί από την Τουρκία».
Η απομάκρυνση από το διεθνές δίκαιο και οι αιχμές για τις επιλογές της χώρας
Παράλληλα, ο Χάρης Τζήμητρας εξέφρασε τον προβληματισμό του για την απομάκρυνση της Ελλάδας από τις αρχές που, όπως υποστήριξε, αποτέλεσαν διαχρονικά τη βάση της εξωτερικής της πολιτικής μετά τη Μεταπολίτευση.
Όπως εξήγησε, η προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, στους διεθνείς οργανισμούς και στις θεσμικές διαδικασίες υπήρξε βασικό στοιχείο της ελληνικής στρατηγικής, ιδιαίτερα απέναντι σε έναν αναθεωρητικό γείτονα.
Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι πρόκειται για αρχές «τις οποίες αυτή τη στιγμή, ηθελημένα ή άθελά μας, άμεσα ή έμμεσα, φαίνεται κάπως να αποδυναμώνουμε».
Ως ενδεικτικά παραδείγματα των επιλογών που, κατά την εκτίμησή του, προκαλούν προβληματισμό, ανέφερε τη στάση της Ελλάδας απέναντι στη Βενεζουέλα, τις σχέσεις με τον Μ. Νετανιάχου και το Συμβούλιο Ειρήνης.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η αμυντική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί: χωρίς ενεργή διπλωματία, περιφερειακές πρωτοβουλίες και σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τον ρόλο που είχε διαμορφώσει στην ευρύτερη περιοχή.