Σε νέα πολιτική περιπέτεια μπαίνει η Πολωνία μετά την αναστολή του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπογκντάν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλόμιεϊ Σοχάνσκι.
Ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι διέκοψε το ταξίδι του στη Σενεγάλη, επέστρεψε στη Βαρσοβία και έσπασε τον αστυνομικό κλοιό για να μπει στο κτίριο εν μέσω διαδηλώσεων. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ μιλά για αποκατάσταση του κράτους δικαίου, ενώ το PiS καταγγέλλει «πραξικόπημα», εντείνοντας την πόλωση ενόψει εκλογών.
Τα ΜΑΤ βρέθηκαν σε τεταμένη αντιπαράθεση με διαδηλωτές έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας το βράδυ της Παρασκευής. Οι συγκρούσεις ακολούθησαν την αμφιλεγόμενη απόφαση μιας ομάδας δικαστών που έχουν διοριστεί από την κυβέρνηση να θέσει σε αναστολή τον αμφισβητούμενο πρόεδρο του δικαστηρίου, Μπογκντάν Σβιεντσκόφσκι, και τον αναπληρωτή του, Μπαρτλόμιεϊ Σοχάνσκι, εν μέσω διαφωνιών για τη νομιμότητα του δικαστικού σώματος.
Η κίνηση προκάλεσε οργισμένη αντίδραση του δεξιού κόμματος της αντιπολίτευσης Δίκαιο και Δικαιοσύνη (PiS), με τον αρχηγό του, Γιαρόσλαβ Κατσίνσκι, να καταγγέλλει ό,τι χαρακτήρισε «επίθεση» κατά του δικαστηρίου.
Το δικαστήριο εξέδιδε συχνά αποφάσεις υπέρ της πολωνικής νομοθεσίας έναντι του δικαίου της ΕΕ, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε κατηγορήσει το ανώτατο δικαστήριο της Πολωνίας ότι βρισκόταν υπερβολικά κοντά στην εθνικιστική πολιτική εξουσία της εποχής.
Ο συντηρητικός πρόεδρος που υποστηρίζεται από το PiS, Κάρολ Ναβρότσκι, στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, έστρεψε το αεροπλάνο του πίσω καθ’ οδόν προς επίσημη επίσκεψη στη Σενεγάλη, για να επιστρέψει στη Βαρσοβία και να παρέμβει στο δικαστήριο το βράδυ της Παρασκευής.
Εκατοντάδες διαδηλωτές, ανάμεσά τους και βουλευτές της αντιπολίτευσης, συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στους δικαστές που τέθηκαν σε αναστολή. Η αστυνομία ανέφερε ότι συνέλαβε τρία άτομα, αφού ορισμένοι διαδηλωτές παραβίασαν τον φράχτη του δικαστηρίου και άλλοι πέταξαν αντικείμενα εναντίον των αστυνομικών.
Λίγο πριν από τη 1 τα ξημερώματα του Σαββάτου, ο Ναβρότσκι εμφανίστηκε έξω από το δικαστήριο και πέρασε μέσα από τον αστυνομικό κλοιό. Βίντεο δείχνει τον πρόεδρο να συμπλέκεται με άνδρες ασφαλείας και άλλους δικαστές για να εισέλθει στο κτίριο διά της βίας. Στις 4 τα ξημερώματα, ώρα Πολωνίας, ο πρόεδρος παρέμενε μέσα στο κτίριο.
Σε βίντεο που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο, ο Ναβρότσκι ακούγεται να λέει ότι οι δικαστές που διόρισε η κυβέρνηση «δεν είναι δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου».
Σε δήλωση που διαβάστηκε εξ ονόματός του έξω από το δικαστήριο στις 5 το πρωί, ο Ναβρότσκι καταδίκασε «παραβίαση της συνταγματικής τάξης της Πολωνίας», λέγοντας ότι «ένα συνταγματικό όργανο καταλήφθηκε με τη βία». Κάλεσε τις δυνάμεις ασφαλείας να εγκαταλείψουν τον χώρο.
Η τελευταία αντιπαράθεση αναμένεται να πολώσει περαιτέρω τη χώρα, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια δραματική αναμέτρηση στις βουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι η λαϊκιστική δεξιά έχει πιθανότητες να επιστρέψει στην εξουσία.
Το δικαστήριο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διαμάχης που ξεκίνησε το 2015, όταν η απερχόμενη κεντρώα και η εισερχόμενη δεξιά κυβέρνηση προέβησαν σε γρήγορη διαδοχή σε νομικά αμφίβολες κινήσεις, προκειμένου να γεμίσουν το δικαστικό σώμα με δικούς τους διορισμένους.
Η διαμάχη για τους διορισμούς παρέλυσε το δικαστήριο και ακολούθησαν περαιτέρω προσπάθειες να υπονομευθεί η λειτουργία του κατά τα οκτώ χρόνια της αντιφιλελεύθερης διακυβέρνησης του PiS, η οποία σημαδεύτηκε από συγκρούσεις με την ΕΕ για το κράτος δικαίου.
Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, έχει δεσμευτεί επανειλημμένα να αναιρέσει τις αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις, καθώς επιδιώκει να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες, αρνούμενος ταυτόχρονα να αναγνωρίσει τη νομιμότητα του δικαστηρίου στην παρούσα μορφή του.
Ωστόσο, οι προσπάθειές του έχουν ανακοπεί από προέδρους που ευθυγραμμίζονται με την αντιπολίτευση, οι οποίοι χρησιμοποίησαν τις εξουσίες βέτο και διασταλτικές ερμηνείες των αρμοδιοτήτων τους για να μπλοκάρουν τις μεταρρυθμίσεις.
Στην τελευταία εξέλιξη φέτος, ο Ναβρότσκι, ο οποίος κέρδισε απροσδόκητα τις περσινές προεδρικές εκλογές απέναντι στον υποψήφιο του Τουσκ, αρνήθηκε να ορκίσει πέντε δικαστές που εξέλεξε το σημερινό κοινοβούλιο, περιπλέκοντας περαιτέρω τη νομική κατάσταση.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η Επιτροπή της Βενετίας, το συμβουλευτικό όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης για το κράτος δικαίου, δήλωσε ότι η άρνηση του προέδρου δεν θα έπρεπε να εμποδίζει τους δικαστές να αναλάβουν τις θέσεις τους.
Το βράδυ της Παρασκευής, μια ομάδα δικαστών που εξελέγησαν από τη σημερινή πλειοψηφία προχώρησε στην αναστολή του Σβιεντσκόφσκι, πρώην υπουργού επί PiS, και στην ανάληψη του διαδικαστικού ελέγχου του δικαστηρίου. Η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία είναι μία από τους πέντε δικαστές που δεν αποδέχθηκε ο Ναβρότσκι, δήλωσε ότι ανέλαβε την ανώτατη θέση, επικαλούμενη τη μακρύτερη θητεία στη δικαιοσύνη.
Οι ειδικοί διαφωνούν έντονα ως προς τη νομιμότητα της αναστολής του δικαστή. Ο Μάρτσιν Ματσάκ, εξέχων νομικός και ανοιχτός επικριτής του PiS, δήλωσε ότι «δεν πίστευε ποτέ ότι θα καταλήξει να υπερασπίζεται» τον Σβιεντσκόφσκι, πιστεύει όμως ότι η νομική βάση για την αναστολή του είναι «ανύπαρκτη».
Χωριστά, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Βάλντεμαρ Ζούρεκ, δήλωσε ότι ζήτησε την άρση της ασυλίας του Σβιεντσκόφσκι και του αναπληρωτή προέδρου Σοχάνσκι, ώστε να διωχθούν για παρεμπόδιση του έργου του δικαστηρίου.
Παρά την κριτική, ο Τουσκ επέμεινε ότι «η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας».
«Μετά από χρόνια ανομίας του PiS, αυτή είναι μια δύσκολη διαδικασία, ορισμένες φορές επώδυνη, και απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», υποστήριξε.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, είχε δεσμευτεί ότι «το δικαστήριο θα αρχίσει να λειτουργεί σύμφωνα με το Σύνταγμα, είτε αρέσει στον κόσμο είτε όχι».
Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, δήλωσε σε δημοσιογράφους στο περιθώριο συνάντησης της G20 στην Ατλάντα ότι «το Συνταγματικό Δικαστήριο πολιτικοποιήθηκε υπό την προηγούμενη κυβέρνηση».
«Αυτό που συμβαίνει έχει στόχο να επιτρέψει στην πλειοψηφία των νόμιμα εκλεγμένων δικαστών να κάνει το δικαστήριο να λειτουργήσει ξανά», είπε.
Ηγέτες της αντιπολίτευσης και ο λογαριασμός του δικαστηρίου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι διενεργεί δικαστικό «πραξικόπημα». Αρκετές ευρωπαϊκές ακροδεξιές προσωπικότητες, μεταξύ αυτών ο Βρετανός Νάιτζελ Φάρατζ, η Λιζ Τρας και ο Ολλανδός Χέερτ Βίλντερς, καταδίκασαν επίσης την κίνηση.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Πολωνία, Τομ Ρόουζ, δήλωσε σε ανάρτηση στο X: «Τα γεγονότα που εξελίσσονται απόψε… είναι πολύ σοβαρά».
«Και οι δύο πλευρές προσφέρουν σαφώς διαφορετικές εκδοχές για το τι συνέβη και γιατί», είπε. «Όποια κι αν είναι τελικά τα γεγονότα, χιλιάδες άνθρωποι που συγκεντρώνονται έξω από το δικαστήριο καθιστούν μια ήδη επικίνδυνη κατάσταση πιο εύφλεκτη. Το τελευταίο που χρειάζεται η Πολωνία είναι μια αντιπαράθεση που θα εξελιχθεί σε κάτι πολύ χειρότερο».
Πηγή: ieidiseis.gr
Διαβάστε περισσότερα