Όταν η ανθρωπιστική βοήθεια αντικαθιστά τα πολιτικά δικαιώματα – φράση δανεική από τον Γάλλο γιατρό και κοινωνικό ανθρωπολόγο Didier Fassin-τότε το πρόβλημα της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού των παιδιών δεν αντιμετωπίζεται με όρους δικαιοσύνης, αλλά με όρους ευσπλαχνίας.
Η αποκάλυψη πως η ΜΚΟ «Παιδική Χαρά» συγκέντρωνε χρήματα μέσω εράνων για παιδιά με σοβαρές ασθένειες και αναπηρίες, αποκρύπτοντας χρήματα από τις δωρεές για πολυτελείς προσωπικές δαπάνες και άλλες παράνομες δραστηριότητες, αναδεικνύει τη σκοτεινή όψη της φιλανθρωπίας και παράλληλα μας φέρνει αντιμέτωπους με τις παρενέργειες της ΜΚΟποίηση της κοινωνικής πολιτικής. Το συγκεκριμένο σκάνδαλο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως μια υπόθεση οικονομικής απάτης. Η ιδιαίτερη σημασία του βρίσκεται στο γεγονός ότι η φερόμενη εκμετάλλευση δεν αφορούσε οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα, αλλά την οικονομική κινητοποίηση γύρω από την ασθένεια, τον παιδικό πόνο και την ανάγκη προστασίας οικογενειών που βρίσκονταν σε εξαιρετικά ευάλωτη θέση. Βλέπουμε πως η φιλανθρωπία εμπεριέχει τις συνθήκες μέσα στις οποίες η εκμετάλλευση αποκτά τη μορφή της κοινωνικής προσφοράς. Εξάλλου η φιλανθρωπία αυξάνεται στο πλαίσιο μιας ανεξέλεγκτης ανισότητας. Παρατηρούμε πως όταν το σύγχρονο κράτος αποσύρεται από την κοινωνική πρόνοια, μεταφέροντας την ευθύνη για τις πιο ευάλωτες ομάδες σε μη κυβερνητικές οργανώσεις, η παιδική προστασία μετατρέπεται από θεμελιώδες δικαίωμα σε εμπόρευμα ή πεδίο δημοσίων σχέσεων.
Με όρους Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, οι ΜΚΟ λειτουργούν μέσα σε ένα πλαίσιο Ηθικής Οικονομίας συμβολικών ανταλλαγών, όπως τις ορίζει ο ανθρωπολόγος Marcel Mauss. Η ΜΚΟ τοποθετεί τον εαυτό της στον ρόλο του «Σωτήρα» και προσφέρει «προστασία» στα «απροστάτευτα παιδιά» και στην κοινωνία, αλλά ως ανταλλάγματα εισπράττει συμβολικό κεφάλαιο, αφορολόγητο χρήμα, ηθικό κύρος πολιτική νομιμοποίηση και επιρροή. Σύμφωνα με τη θεωρία του Σλαβόι Ζίζεκ περί Φιλανθρωποκαπιταλισμού -Philanthro-capitalism- η ιδιωτική πρωτοβουλία λύνει τα προβλήματα που δημιουργεί το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα. Το σκάνδαλο αποκαλύπτει ότι η ΜΚΟ λειτουργεί ως επιχείρηση με όρους αγοράς ,δηλαδή ένα είδος marketing συναισθήματος. Και η φιλανθρωπική δράση συχνά λειτουργεί ως ένα είδος αμυντικού μηχανισμού απέναντι στην ενοχή του κοινωνικού συνόλου για τις υλικές ανισότητες. Το ερώτημα συνεπώς δεν πρέπει να περιοριστεί στο ποιοι εκμεταλλεύτηκαν τη φιλανθρωπία αλλά στο ποιοι ευθύνονται για τις συνθήκες καθιέρωσης των ΜΚΟ ως υποκατάστατο μιας κρατικής κοινωνικής πολιτικής σε αποδιάρθρωση, δηλαδή την ευθύνη για τη διασπορά ενός αυτοάνοσου του νεοφιλελευθερισμού.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr