Τελευταία νέα
Βραβείο podcast: Στον Θωμά Σίδερη και την «Εφ.Συν.» για το «Τέτρις – Η Ενηλικίωση» Προαναγγελία αύξησης του πληθωρισμού στην Ελλάδα Σέρρες: Αδειασε το κολαστήριο στη Σιντική αλλά δεν κλείνει Πολυτεχνείο 1973: Η συγκλονιστική μαρτυρία του φωτορεπόρτερ Αριστοτέλη Σαρρηκώστα – «Είμαστε αδέλφια, είμαστε άοπλοι» Σταύρος Παπασταύρου για τους συντελεστές δόμησης: Η μελέτη πρέπει να διορθωθεί, θα ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις των δημάρχων Δημήτρης Κουτσούμπας για το κιτ επιβίωσης της Κομισιόν: «72 να είναι οι ώρες τους» Γιώργος Γεραπετρίτης για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Καμία παρέκκλιση από το ευρωπαϊκό κεκτημένο και το Διεθνές Δίκαιο Βαρτζόπουλος: Η έλλειψη εναλλακτικής οφείλεται στην επιτυχία της πολιτικής μας Γεραπετρίτης από Βρυξέλλες: Καμία παρεμπόδιση στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις Ελλάδας – Κύπρου και Αιγύπτου Μ. Αποστολάκη: Η κυβέρνηση αφήνει ανεξέλεγκτες τις νοσοκομειακές χρεώσεις και τα ασφάλιστρα σε βάρος των ασφαλισμένων EE – Μεταναστευτικό: Ανακοινώσεις από Ελλάδα και άλλες τέσσερις χώρες για κέντρα επιστροφών στη Ρουάντα Φωτονιάτα: Ο Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος της ΝΔ
Elculture.gr

Δημήτρης Μπίτος: «Το θέατρο είναι από μόνο του μια πολιτική πράξη»

Μιλήσαμε με τον Δημήτρη Μπίτο λίγες ημέρες πριν από την πρεμιέρα του έργου του Μήτσου Ευθυμιάδη «Ο Φονιάς» στο ΠΛΥΦΑ. Σε μια περίοδο που η αγωνία της πρώτης παράστασης συνυπάρχει με τις τελευταίες πρόβες και τις εκκρεμότητες που πρέπει να διευθετηθούν, το πρώτο πράγμα που τον ρωτώ είναι πότε ένας σκηνοθέτης θεωρεί ότι η παράστασή του είναι έτοιμη. «Δεν μπορείς ποτέ να πεις ότι κάτι έχει ολοκληρωθεί», μου απαντά. «Είναι μια διαδικασία που τελειώνει μόνο όταν τελειώσει οριστικά η παράσταση, όταν ολοκληρωθεί η σεζόν. Ουσιαστικά, και η ίδια η παράσταση είναι μια πρόβα. Είναι κάτι που δεν τελειώνει ποτέ».

Αυτό συμπυκνώνει, νιώθω, και τη δική του σχέση με το θέατρο: μια διαρκή διαδικασία αναζήτησης, δοκιμής και επαναπροσδιορισμού. Μια πορεία σχεδόν δύο δεκαετιών με τη θεατρική ομάδα ΑΣΙΠΚΑ, που τον έχει οδηγήσει από τις συμβατικές θεατρικές σκηνές σε εγκαταλειμμένα κτίρια, δημόσιους χώρους και μνημεία, αναζητώντας διαφορετικούς τρόπους συνάντησης των ηθοποιών με το κοινό. Αυτή τη φορά καταπιάνεται με τον «Φονιά», ένα έργο της ελληνικής δραματουργίας που, παρά τις δεκαετίες που έχουν περάσει από τη συγγραφή του, εξακολουθεί να συνομιλεί με τις αντιφάσεις και τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας. Με τέσσερις ηθοποιούς που, όπως ο ίδιος επισημαίνει, μοιάζουν να έχουν συναντήσει τους ρόλους τους πριν ακόμη ανέβουν στη σκηνή, ο Δημήτρης Μπίτος επιχειρεί τη δική του ανάγνωση μιας ιστορίας για την ενοχή, την ευθύνη και όσα εξακολουθούν να μας στοιχειώνουν.

Από τον Χάινερ Μίλλερ και τον Δημήτρη Δημητριάδη μέχρι τον Γιώργο Σεβαστίκογλου, τη Ρέα Βιτάλη και τώρα τον Μήτσο Ευθυμιάδη, έχετε αναμετρηθεί με πολύ διαφορετικά θεατρικά σύμπαντα. Τι είναι αυτό που πρέπει να έχει ένα κείμενο για να αισθανθείτε την ανάγκη να το σκηνοθετήσετε; Και γιατί επιλέξατε αυτή τη στιγμή τον «Φονιά»;

Συνήθως τα έργα επιλέγονται με βάση την κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι ως άνθρωπος τη συγκεκριμένη περίοδο, τις ανησυχίες σου, τα προβλήματά σου, τις χαρές σου. Είναι η ίδια η ζωή που φέρνει μπροστά σου κείμενα με τα οποία αισθάνεσαι την ανάγκη να αναμετρηθείς. Στην προκειμένη περίπτωση, «Ο Φονιάς» είναι ένα αξιοσημείωτο κείμενο. Είναι από τα λίγα ελληνικά θεατρικά έργα που διαθέτουν μια τόσο ενδιαφέρουσα δραματουργική δομή και τόσο ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Παράλληλα, μου δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστώ με τους ανθρώπους που ήθελα να έχω δίπλα μου, με τους ηθοποιούς που είχα φανταστεί γι’ αυτούς τους ρόλους, και να δουλέψω με τον τρόπο που επιθυμώ. Νομίζω ότι ο καθένας από τους ηθοποιούς της παράστασης είναι πραγματικά ο ήρωας του Ευθυμιάδη που υποδύεται. Δεν είναι εύκολο να συναντηθούν όλες αυτές οι συνθήκες.

Δημήτρης Μπίτος

Από όσα μου λέτε, έχω την αίσθηση ότι η ομάδα των ηθοποιών προϋπήρχε κατά κάποιον τρόπο της ίδιας της παράστασης. Πόσο καθοριστική ήταν αυτή η συνάντηση;

Είμαστε μια παρέα ανθρώπων που γνωριζόμαστε πολλά χρόνια, έχουμε συνεργαστεί και έχουμε αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση. Είναι μεγάλη τύχη να βρίσκεσαι με καλούς ηθοποιούς και καλούς συνεργάτες, γιατί σου δίνεται η δυνατότητα να προχωρήσεις βαθύτερα στη δουλειά σου. Ο Τάσος Σωτηράκης, που υποδύεται τον Σάββα, είναι για μένα μια εξαιρετική περίπτωση ηθοποιού. Υπάρχουν ορισμένοι ηθοποιοί για τους οποίους αισθάνεσαι ότι ένας ρόλος είναι κομμένος και ραμμένος στα μέτρα τους. Νομίζω ότι, αν ζούσε ο Ευθυμιάδης, θα χαιρόταν πολύ να τον δει στη σκηνή. Πάνω στη δική του σκηνική προσωπικότητα χτίζω σε μεγάλο βαθμό την παράσταση. Το ίδιο σημαντική είναι η παρουσία του Πανάγου Ιωακείμ, της Νικολέττας Κοτσαηλίδου και του Βασίλη Κανελλόπουλου. Είναι μια παράσταση που έχει χτιστεί πάνω στον καθένα ξεχωριστά.

Ας γνωρίσουμε λίγο και τους τέσσερις ήρωες. Ο Σάββας επιστρέφει από τη φυλακή, έχοντας εκτίσει την ποινή του. Ποιοι είναι οι άνθρωποι που τον περιμένουν και τι διακυβεύεται σε αυτή τη συνάντηση;

Ο Σάββας επιστρέφει από τη φυλακή μαζί με τον Ταρζάν, έναν άνθρωπο με τον οποίο συνδέθηκε στη διάρκεια του εγκλεισμού του. Ο Ταρζάν, που τον υποδύεται ο Πανάγος Ιωακείμ, είναι ένας πολύ ιδιαίτερος χαρακτήρας. Θα τον λέγαμε λαϊκά ένα «ανθρωπάκι», αλλά είναι εκείνος που τραβάει το σκοινί στα άκρα. Είναι ένας από τους χαρακτήρες που με συγκινούν περισσότερο μέσα στην ιστορία. Στο σπίτι βρίσκεται η Μαρία, η αδελφή του Σάββα, την οποία υποδύεται η Νικολέττα Κοτσαηλίδου, και ο σύζυγός της, ο Γιάννης, τον οποίο ερμηνεύει ο Βασίλης Κανελλόπουλος. Ο Σάββας επιστρέφει με την αγωνία να μάθει τι πραγματικά συνέβη εκείνο το βράδυ, καθώς αρχίζει να υποψιάζεται ότι κάποιος από την οικογένειά του τον πρόδωσε. Σταδιακά, καθώς αποκαλύπτεται η ιστορία, οι σχέσεις οδηγούνται στα άκρα.

Οι τέσσερις χαρακτήρες δεν είναι ούτε απόλυτα αθώοι ούτε απόλυτα ένοχοι. Έχουν πληγώσει και έχουν πληγωθεί. Σας ενδιαφέρει να τους κατανοήσει ο θεατής, να τους συμπονέσει ή περισσότερο να έρθει αντιμέτωπος με τις αντιφάσεις τους;

Με ενδιαφέρει περισσότερο να έρθει αντιμέτωπος με αυτές τις αντιφάσεις. Έτσι κι αλλιώς, το θέατρο είναι από μόνο του μια πολιτική πράξη, με την έννοια ότι δημιουργεί μια κοινότητα. Και από τη στιγμή που δημιουργείται μια κοινότητα, υπάρχει ένα πολιτικό γεγονός. Μέσα σε αυτό μπορείς να αμφισβητήσεις, να κρίνεις, να κριθείς, να κάνεις τα πάντα. Το σημαντικό είναι ότι αυτοί οι χαρακτήρες, παρόλο που κάνουν τα αίσχη, νομίζω ότι στο τέλος τούς λυπάσαι.

Ο τίτλος του έργου μοιάζει να μας υποδεικνύει από την αρχή τον ένοχο. Ωστόσο, όσο εξελίσσεται η ιστορία, η έννοια της ενοχής γίνεται όλο και πιο σύνθετη. Ποιος είναι τελικά ο πραγματικός φονιάς στη δική σας ανάγνωση;

Ουσιαστικά δεν υπάρχει ένας φονιάς. Στο έργο συναντάμε μια διεφθαρμένη Ελλάδα, μια χώρα χωρίς σωφρονιστικούς κανόνες, και ανθρώπους που παλεύουν να επιβιώσουν. Ανθρώπους που η ζωή τα έφερε έτσι ώστε να βρεθούν στη φυλακή, επειδή σκότωσαν ή έκλεψαν. Αλλά για μένα το πιο σημαντικό δεν είναι εκείνοι που μπήκαν στη φυλακή. Είναι εκείνοι που έμειναν πίσω. Τι κόστισε όλη αυτή η ιστορία στους υπόλοιπους ανθρώπους; Ποιος είναι λοιπόν ο πραγματικός φονιάς; Είναι το κράτος μας; Είμαστε εμείς; Δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω είναι ότι πρόκειται για μια παράσταση που περιγράφει μια Ελλάδα όπως εξακολουθεί να είναι ακόμη και σήμερα. Μια οικογένεια που μπορεί να καθίσει γύρω από ένα τραπέζι και να ξεσπάσει μια τεράστια σύγκρουση. Άνθρωποι που αγαπιούνται και ταυτόχρονα μισιούνται.

Το έργο γράφτηκε πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Τι είναι αυτό που αναγνωρίζετε στη σημερινή ελληνική κοινωνία και σας κάνει να θεωρείτε ότι «O Φονιάς» παραμένει τόσο επίκαιρος;

Ο πρώτος και κυριότερος λόγος είναι ότι το έργο μιλά για μια Ελλάδα του χθες που, αν τη συγκρίνουμε με τη σημερινή, θα διαπιστώσουμε ότι δεν έχει αλλάξει και πολύ. Η Ελλάδα της δεκαετίας του ’70 ή του ’80 δεν διαφέρει τόσο από τη σημερινή Ελλάδα. Αν μέσα σε μισό αιώνα εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τις ίδιες παθογένειες, τότε προφανώς υπάρχει κάποιο πρόβλημα. «O Φονιάς» είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα πιο καλογραμμένα ελληνικά θεατρικά έργα. Είναι ένα πολύ παρεξηγημένο έργο, με έντονη πολιτική διάσταση και χαρακτήρες που πιστεύω ότι μπορούν να γίνουν κατανοητοί και πέρα από την Ελλάδα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να παρουσιαστεί στη Γαλλία και να το κατανοήσει το γαλλικό κοινό. Δεν είναι ένα έργο που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, κι όμως, την ίδια στιγμή, είναι τόσο ελληνικό που δεν λέγεται.

Έχετε αναπτύξει μια ιδιαίτερη σκηνική γλώσσα, συχνά λοξή και αντισυμβατική. Πώς συνομιλεί αυτή η γλώσσα με ένα έργο τόσο στιβαρής δραματουργικής δομής; Επιλέξατε να παρέμβετε στο κείμενο του Ευθυμιάδη ή να αναζητήσετε μια διαφορετική σκηνική ανάγνωση;

Δραματουργικά δεν έχουμε αλλάξει τίποτα. Έχουμε κάνει, όμως, αρκετές σκηνοθετικές παρεμβάσεις, ώστε το έργο να αποκτήσει μια διαφορετική επικινδυνότητα. Νομίζω ότι με αυτόν τον τρόπο έχουμε τονίσει ακόμη περισσότερο ορισμένα στοιχεία του κειμένου.

«O Φονιάς» έχει τη δική του σκηνική ιστορία, καθώς έχει παρουσιαστεί και στο παρελθόν. Όταν καταπιάνεστε με ένα έργο που έχει ήδη γνωρίσει διαφορετικές σκηνοθετικές αναγνώσεις, πόσο σας απασχολεί όσα έχουν προηγηθεί;

Δεν με απασχολούν με την έννοια ότι δεν επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο θα κάνω εγώ τη δουλειά μου. Αλίμονο αν ένα έργο μπορούσε να ανέβει μόνο μία φορά. Δεν ανεβάζουμε τον «Άμλετ» μία φορά και μετά αποφασίζουμε να μην τον ξαναπαρουσιάσουμε. Το ζήτημα είναι ότι κάθε σκηνοθέτης ανεβάζει τη δική του ματιά πάνω σε ένα έργο. Νομίζω ότι η δική μας προσέγγιση απέχει πολύ από τις προηγούμενες παραστάσεις του «Φονιά», παρότι ομολογώ ότι δεν έχω δει κάποια από αυτές.

Πώς δουλεύετε με τους ηθοποιούς σε μια παράσταση τόσο απαιτητική, με χαρακτήρες που βρίσκονται διαρκώς στα όριά τους; Πόσο χώρο αφήνετε στην ελευθερία και στο απρόβλεπτο μέσα στην πρόβα;

Η απόλυτη ελευθερία για τους ηθοποιούς είναι για μένα η απόλυτη σκλαβιά. Όσο πιο ελεύθερος αισθάνεσαι πάνω στη σκηνή, τόσο περισσότερο γίνεσαι σκλάβος της. Στη συγκεκριμένη παράσταση έχω την τύχη να συνεργάζομαι με ηθοποιούς που γνωρίζω πολύ καλά. Είμαστε φίλοι και στη ζωή, οπότε δεν χρειάζεται να μπούμε σε μια μακρά διαδικασία για να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται ακρίβεια στη δουλειά μας. Δεν πιστεύω ότι μια μεγάλη αναρχία πάνω στη σκηνή είναι απαραίτητα δημιουργική.

Στη διαδρομή σας με την ΑΣΙΠΚΑ έχετε πειραματιστεί με διαφορετικές θεατρικές συνθήκες, παρουσιάζοντας παραστάσεις σε μη συμβατικούς χώρους, δημόσια κτίρια και μνημεία. Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε εξαρχής σε αυτή την αναζήτηση;

Από την αρχή με ενδιέφερε να πειραματιστώ με διαφορετικά πράγματα. Έχουμε κάνει παραστάσεις σε πολλούς και διαφορετικούς χώρους, στην Επίδαυρο, στο Εθνικό Θέατρο, αλλά και έξω από τους καθιερωμένους θεατρικούς χώρους. Έχουμε κάνει ακόμη και παραστάσεις πολύ νωρίς το πρωί. Όλη αυτή η διαδρομή είναι μια διαρκής έρευνα πάνω στη δουλειά που θέλω να κάνω θεατρικά. Παράλληλα έχω ασχοληθεί και με τον κινηματογράφο, έχω σκηνοθετήσει τέσσερις ταινίες. Όλα αυτά αποτελούν διαφορετικές πλευρές της ίδιας αναζήτησης.

Η ΑΣΙΠΚΑ συμπληρώνει σχεδόν είκοσι χρόνια δημιουργικής πορείας. Τι σημαίνει για εσάς η έννοια της ομάδας; Είναι ένας τρόπος καλλιτεχνικής δουλειάς ή και μια διαφορετική πρόταση για το πώς μπορούμε να συνυπάρχουμε και να δημιουργούμε;

Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να δημιουργούνται κοινότητες, ομάδες, παρέες. Να μην γίνονται τα πράγματα μόνο επαγγελματικά, με την έννοια ότι παίρνω το μεροκάματό μου και φεύγω. Δεν θέλω να παρεξηγηθώ, βεβαίως. Είναι αυτονόητο ότι πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να αμειβόμαστε και να μπορούμε να συνεχίζουμε τη δουλειά μας. Με ενδιαφέρει, όμως, το δόσιμο του κάθε συνεργάτη, η συμμετοχή του σε μια κοινή αναζήτηση. Όσο υπάρχουν άνθρωποι που υποστηρίζουν τις επιθυμίες μας και όσο εμείς εξακολουθούμε να έχουμε την ανάγκη να δημιουργούμε, αυτή η διαδικασία συνεχίζεται.

Τι θα ευχόσασταν για τον «Φονιά», λίγο πριν συναντήσει το κοινό;

Να έχουν καλό κουράγιο οι ηθοποιοί! Είναι μια πολύ δύσκολη και απαιτητική παράσταση, που χρειάζεται τεράστια ενέργεια και αντοχή από όλους τους συντελεστές.

Info παράστασης:

Ο Φονιάς | ΠΛΥΦΑ

The post Δημήτρης Μπίτος: «Το θέατρο είναι από μόνο του μια πολιτική πράξη» appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε επίσης...