Φορολογική επιβάρυνση «σκανδιναβικών προτύπων» υπέστησαν τα ελληνικά νοικοκυριά το 2025, τη στιγμή που τα δεδομένα αναδεικνύουν πως η κοινωνική προστασία προσιδιάζει περισσότερο σε «βαλκανική διαχείριση».
Παρά το γεγονός πως η κυβέρνηση εξακολουθεί να αναπτύσσει το αφήγημα περί γενικευμένων ελαφρύνσεων στη φορολογία, το 2025 η συνολική φορολογική επιβάρυνση παρέμεινε «καρφωμένη» στο 41,3% του ΑΕΠ, διατηρώντας τα ίδια επίπεδα με το 2019 και ξεπερνώντας τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες. Μάλιστα, ενώ η Ε.Ε. καταγράφει αύξηση στις πραγματικές κοινωνικές δαπάνες, η κυβέρνηση επιλέγει να τις μειώσει από το 19,6% του ΑΕΠ στο 17,7%.
Οι μειωμένες δαπάνες κοινωνικής προστασίας καταγράφονται μάλιστα εν μέσω μιας περιόδου αυξημένων φορολογικών εσόδων, τα οποία, όπως αναλύει και το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), εκτοξεύτηκαν σε ονομαστική αξία από 76,4 δισ. ευρώ το 2019 σε 103,2 δισ. ευρώ το 2025, μία αύξηση της τάξεως του 35% περίπου. Παράλληλα, η Ελλάδα στο διάστημα 2019-2025 διατήρησε τη διαφορά της από τη μέση ευρωπαϊκή φορολογική επιβάρυνση σταθερά στις 3 έως 5,5 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ το 2025 η διαφορά διαμορφώθηκε στο 3,4%. Παρ’ όλα αυτά, η Ε.Ε. κατά μέσο όρο προσφέρει περισσότερα στα νοικοκυριά και στους πολίτες, ενώ η κυβέρνηση αρκείται στο να επιμένει στη δήθεν μειωμένη φορολογία.
Αδικη είσπραξη
Οσον αφορά την προσέγγιση της κυβέρνησης στην είσπραξη φόρων, παρατηρείται μια ιδιαίτερη διάρθρωση στη φορολογική επιβάρυνση, η οποία θέτει την Ελλάδα σε διαφορετικό επίπεδο αδικίας σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Η Ελλάδα βρέθηκε στην 4η θέση της κατάταξης στην είσπραξη έμμεσων φόρων, οι οποίοι αντιστοιχούν στο 17,2% του συνολικού ΑΕΠ. Η απόκλιση από την Ε.Ε. καταγράφεται στις 3,8 μονάδες, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κυμαίνεται στο 13,4%. Η συγκεκριμένη κυβερνητική πρακτική πλήττει δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα λόγω και της ακρίβειας, δεδομένου ότι η αύξηση του πληθωρισμού κατά την τελευταία πενταετία δεν επέτρεψε στην αντίστοιχη αύξηση του μέσου μισθού να μεταφραστεί σε πραγματική αγοραστική δύναμη.
Στον αντίποδα, το ποσοστό που αντανακλούν οι άμεσοι φόροι, δηλαδή οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος και περιουσίας, υπολείπεται του αντίστοιχου ποσοστού της Ε.Ε., διατηρώντας μάλιστα χαμηλότερα την άμεση φορολογία του πλούτου σε σχέση με τις υψηλές εισφορές. Συγκεκριμένα, ενώ οι άμεσοι φόροι στην Ελλάδα και στην Ε.Ε. αποτελούν το 11,0% και το 12,1% του ΑΕΠ αντίστοιχα, οι κοινωνικές εισφορές των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφονται στο 13,0%, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της Ε.Ε. κατά 0,9%.
Πού πηγαίνουν οι φόροι;
Η ανάλυση του ΚΕΦΙΜ παραθέτει επίσης αναλυτικά τις κοινωνικές δαπάνες του κράτους σε σχέση με τις αντίστοιχες της Ε.Ε., καταδεικνύοντας την κατάρρευση του προνοιακού κράτους σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το 78% των κοινωνικών δαπανών (ανά 1.000 ευρώ) αναλογεί στις συντάξεις γήρατος και επιζώντων, με το ποσό να διαμορφώνεται στα 786 ευρώ, ενώ η αντίστοιχη δαπάνη της Ε.Ε. ανέρχεται κατά μέσον όρο σε 618 ευρώ, σημειώνοντας διαφορά 21,3%.
Οι συντάξεις αποτελούν τη μοναδική ελληνική δαπάνη κοινωνικής προστασίας που ξεπερνά την αντίστοιχη ευρωπαϊκή, με τις υπόλοιπες δαπάνες να υστερούν σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Πιο αναλυτικά:
Σχετικά με την ασθένεια και την αναπηρία, η κυβέρνηση δαπανά 85 ευρώ έναντι 141 ευρώ που δαπανά η Ε.Ε., γεγονός που αντικατοπτρίζει τις τεράστιες ιδιωτικές δαπάνες υγείας που αναγκάζονται να επωμιστούν οι πολίτες.
Στην οικογένεια και στα παιδιά το κράτος δαπανά 51 ευρώ έναντι των 124 ευρώ που δαπανά η Ε.Ε., διαμορφώνοντας μία απόκλιση της τάξεως του 59%, σε ένα κράτος μάλιστα που αντιμετωπίζει μαζική μετανάστευση των νέων προς το εξωτερικό, αλλά και έντονη υπογεννητικότητα.
Οσον αφορά την προστασία των πολιτών από τον κοινωνικό αποκλεισμό και τη φτώχεια, η κυβέρνηση αρκείται σε δαπάνη ύψους 28 ευρώ, ενώ η Ε.Ε. διαθέτει 41 ευρώ, γεγονός που αποδεικνύει την ανεπάρκεια του διχτυού προστασίας που έχει «απλώσει» η κυβέρνηση.
Υγεία και παιδεία χωρίς «μέτρο»
Η καταγραφή των ευρωπαϊκών δαπανών, τόσο στην κοινωνική προστασία όσο και στην υγεία και την παιδεία των πολιτών, καθιστά σαφές το τεράστιο χάσμα προτεραιοτήτων που έχει η κυβέρνηση σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης. Τα νοικοκυριά μάλιστα, πέρα από τους διογκωμένους φόρους, αναγκάζονται να πληρώνουν ταυτόχρονα για φροντιστήρια, ιδιωτικούς γιατρούς και εξετάσεις. Το κράτος βαθμολογείται «κάτω από τη βάση» όσον αφορά τις δαπάνες για τη δημόσια υγεία, οι οποίες αναλογούν στο 5,7% του ΑΕΠ, αλλά και για την παιδεία, δαπανώντας το 3,9%, την ίδια στιγμή που η Ε.Ε. δαπανά το 6,8% και το 5,0% αντίστοιχα.
Διαβάστε περισσότερα