Iδιαίτερα σημαντικές είναι οι εξελίξεις που καταγράφονται στο θέμα της ενεργειακής συνδεσιμότητας και της επιστημονικής έρευνας στην ανατολική Μεσόγειο, μετά την έκδοση, από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, της από καιρό αναμενόμενης ελληνικής NAVTEX για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), με την Τουρκία να αντιδρά και να εκδίδει σχετική αντι-NAVTEX.
Η αγγελία προς ναυτιλομένους, με αριθμό 1411/26, εκδόθηκε από τον σταθμό Ηρακλείου της υπηρεσίας, σήμερα Παρασκευή 6 Νοεμβρίου και ώρα Ελλάδας 16.13, μετά από πολλές εβδομάδες διπλωματικών διεργασιών και προετοιμασιών, και είναι ουσιαστικά το πρώτο βήμα προς ερευνητικές εργασίες για την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου από το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo.
Η εμβέλεια εφαρμογής της NAVTEX θα περιλαμβάνει περιοχές στο ανατολικό και νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος, καθώς και στην Ανατολική Μεσόγειο, με τις συντεταγμένες να εκτείνονται ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου. Η περίοδος ισχύος της αρχίζει στις 6 Νοεμβρίου 2026 και ολοκληρώνεται στις 6 Μαρτίου 2027.
Η εποπτεία των εργασιών θα γίνεται από το Λιμενικό. Αυτό υπονόησε πρόσφατα και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο οποίος ευχήθηκε η εμπλοκή του υπουργείου Άμυνας στο συγκεκριμένο έργο να εξαντληθεί με την έκδοση ναυτικής αναγγελίας από τον υδρογραφικό σταθμό του Πολεμικού Ναυτικού.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία, στον απόηχο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε οδηγήσει σε διακοπή των ερευνών. Επίσης τουρκική αντίδραση είχε υπάρξει και με τις εργασίες που εκτελούσαν τα ιταλικά ερευνητικά Levoli Relum και NG Worker βόρεια της Κρήτης. Οι τουρκικές αντιδράσεις «πάγωσαν» το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.
Την έκδοση της NAVTEX, είχε προαναγγείλει νωρίτερα στην τακτική ενημέρωση πολιτικών συντακτών ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.
Η ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών
«Ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), σε συνέχεια σχετικού αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI.
Ειδικότερα, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), ο Υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, τη σχετική απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου. Ακολούθως, το ερευνητικό πλοίο αιτήθηκε την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για την εκτέλεση των εργασιών, η οποία εκδόθηκε αμέσως».
Αντι-NAVTEX από την Άγκυρα: «Παράνομη θαλάσσια έρευνα χωρίς άδεια “εντός της υφαλοκρηπίδας μας”»
Λίγες ώρες μετά η Τουρκία αντέδρασε στην κίνηση της Αθήνας και προέβη στην έκδοση αντι-NAVTEX. Σε ανακοίνωση του ΥΠΕΞ της μετά την έκδοσή της, ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Διαπιστώνεται ότι πλοίο με γαλλική σημαία προτίθεται να διεξαγάγει παράνομη θαλάσσια επιστημονική ερευνητική δραστηριότητα, με σκοπό την πόντιση καλωδίου χωρίς άδεια, εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας, έχουμε γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020.
Οι μη-εξουσιοδοτημένες αγγελίες προειδοποίησης ναυσιπλοΐας που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία για τον σκοπό αυτό, έχουν ακυρωθεί από τη χώρα μας.
Η διαδικασία που αφορά στην εξασφάλιση της συγκατάθεσης της χώρας μας, η οποία απαιτείται σύμφωνα με τις πάγιες διατάξεις του διεθνούς δικαίου της θάλασσας για το τμήμα της σχεδιαζόμενης δραστηριότητας του εν λόγω πλοίου που εμπίπτει στα όρια της υφαλοκρηπίδας μας, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η αποφασιστικότητά μας να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, τα οποία απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, είναι πλήρης. Θα συνεχίσουμε να υιοθετούμε μια προσέγγιση που θέτει ως θεμελιώδεις αρχές τη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό στην περιοχή».
Το νόημα της τουρκικής αντίδρασης και ο ρόλος της Γαλλίας
Η τουρκική απάντηση ερμηνεύεται, προς το παρόν, υπό το πρίσμα της διαπίστωσης ότι η έκδοση αντι-NAVTEX δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην επιχειρησιακή παρεμπόδιση των εργασιών. Αν τελικά η αντίδραση της Άγκυρας παραμείνει μόνο στην έκδοση της αντι-NAVTEX, αυτή θα εκτιμηθεί μάλλον ως ήπια, σύμφωνα με πληροφορίες. Άλλο η επανάληψη των γνωστών τουρκικών θέσεων, και άλλο μια νέα κρίση με παρουσία πολεμικών πλοίων στην περιοχή, ενδεχόμενο που, με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, δεν θεωρείται το επικρατέστερο.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτό, φέρεται να έχει διαδραματίσει η Γαλλία, η οποία έχει αναλάβει να ενημερώσει την Άγκυρα για τις επικείμενες εργασίες, με τρόπο που δεν δημιουργεί τετελεσμένα εις βάρος της Αθήνας και δεν μπορεί να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων.
Η συγκεκριμένη διευθέτηση φαίνεται πως αποτελεί το αποτέλεσμα των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων που προηγήθηκαν, με στόχο να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνέχιση του έργου χωρίς να υποχρεωθεί η ελληνική πλευρά να προβεί σε κινήσεις που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως υποχώρηση από τις πάγιες θέσεις της.
Άλλωστε, η Αθήνα έχει ξεκαθαρίσει επανειλημμένα ότι δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για την εκτέλεση εργασιών σε περιοχές όπου ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα. Διαφορετικό ζήτημα αποτελεί η ενημέρωση για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, η οποία δεν συνεπάγεται αναγνώριση αρμοδιότητας ή δικαιοδοσίας της Άγκυρας.
Υπό αυτό το πρίσμα, η γαλλική εμπλοκή φαίνεται πως προσφέρει μια διέξοδο σε ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της υπόθεσης, επιτρέποντας στην Αθήνα να προχωρήσει χωρίς να επωμιστεί το πολιτικό και διπλωματικό κόστος, μιας απευθείας ενημέρωσης της Τουρκίας.
Διαβάστε περισσότερα