Σε φάση κλιμακούμενης έντασης το έργο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η επανεκκίνηση των ερευνών συνοδεύεται από ευθεία αμφισβήτηση της Άγκυρας, διπλωματικές κόντρες και στρατιωτική επιτήρηση στο πεδίο. Η έκδοση ελληνικής και κυπριακής NAVTEX, η τουρκική αντι-NAVTEX, η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών και η απάντηση διπλωματικών πηγών από την Αθήνα διαμορφώνουν σκηνικό δοκιμασίας, ενώ το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo ετοιμάζεται να αναλάβει εκ νέου δράση.
Η Αθήνα διαμηνύει ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν κανονικά, ενώ η Άγκυρα επιμένει ότι απαιτείται προηγούμενη άδεια από τις τουρκικές αρχές για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της.
Η μάχη των NAVTEX και η τουρκική αντίδραση
Την Παρασκευή εκδόθηκε η ελληνική NAVTEX 1411/26 από τον Σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία περιγράφει τη διαδρομή του γαλλικού ερευνητικού πλοίου από την Κρήτη προς την περιοχή των ερευνών.
Ακολούθησε η κυπριακή NAVTEX 345/26, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κύπριο ομόλογό του Κωνσταντίνο Κόμπο, στο πλαίσιο του συντονισμού Αθήνας και Λευκωσίας.
Η Άγκυρα απάντησε με την αντι-NAVTEX 1105/26, υποστηρίζοντας ότι τμήμα της περιοχής βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει δηλωθεί μονομερώς στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020. Παράλληλα, χαρακτήρισε μη εξουσιοδοτημένες τις ελληνικές και κυπριακές αναγγελίες και υποστήριξε ότι οι έρευνες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς προηγούμενη άδεια της Τουρκίας.
Η ανακοίνωση της Άγκυρας και η απάντηση της Αθήνας
Η τουρκική διπλωματική αντίδραση κλιμακώθηκε με επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο έκανε λόγο για απόπειρα διεξαγωγής θαλάσσιων επιστημονικών ερευνών χωρίς άδεια, προειδοποιώντας ότι θα προστατεύσει τα δικαιώματά του.
Η απάντηση της Αθήνας ήταν σαφής. Διπλωματικές πηγές υπογράμμισαν ότι οι εργασίες του Abeille Marengo θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας. «Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Στην Αθήνα εκτιμούν ότι η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων από την Τουρκία στον ΟΗΕ δεν δημιουργεί δικαιώματα ούτε συνιστά οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Το Abeille Marengo και τα σενάρια για την επόμενη ημέρα
Σύμφωνα με πληροφορίες, το γαλλικό ερευνητικό πλοίο αναμένεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, προκειμένου να επανεκκινήσει τις έρευνες. Το κρίσιμο σημείο αναμένεται να είναι η περιοχή ανατολικά του Κάβου Σίδερο, όπου θα φανεί εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει την εξέλιξη των εργασιών.
Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά τα ενδεχόμενα νέων διπλωματικών επαφών μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας, καθώς η προηγούμενη επικοινωνία δεν φαίνεται να απέτρεψε την τουρκική αντίδραση. Δεν αποκλείεται, επίσης, η παρουσία τουρκικού πλοίου που θα παρακολουθεί τις ερευνητικές δραστηριότητες.
Τουρκικά UAV πάνω από την περιοχή του καλωδίου
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η κινητικότητα στο πεδίο. Τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος με διακριτικό VATOZ17 πραγματοποιεί επαναλαμβανόμενες πτήσεις επιτήρησης νότια της Καρπάθου, στην περιοχή από την οποία προβλέπεται να περάσει το υποθαλάσσιο καλώδιο.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, πρόκειται για UAV τύπου AKINCI ή ANKA, το οποίο φέρεται να απογειώθηκε από τη ναυτική βάση του Ντάλαμαν και να εκτελεί αποστολή επιτήρησης της θαλάσσιας περιοχής. Αναφέρεται, μάλιστα, ότι ενεργοποιεί και απενεργοποιεί κατά διαστήματα τον πομπό εντοπισμού του, με αποτέλεσμα να μην εμφανίζεται συνεχώς στα συστήματα παρακολούθησης πτήσεων.
Η επανεκκίνηση των ερευνών μετατρέπεται έτσι σε δοκιμασία όχι μόνο για την Αθήνα και την Άγκυρα, αλλά και για το Παρίσι, καθώς η γαλλική συμμετοχή στο έργο αποκτά πλέον σαφή γεωπολιτική διάσταση. Το επόμενο κρίσιμο επεισόδιο θα παιχτεί στη θάλασσα, όταν το Abeille Marengo κινηθεί προς την περιοχή των προγραμματισμένων ερευνών.