Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν συναντώνται με την απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Ανχελα Ολγκίν. Το ζητούμενο είναι ένα ελάχιστο βήμα στο ανεπίλυτο Κυπριακό: νέα σημεία διέλευσης στην Πράσινη Γραμμή που θα διευκολύνουν την καθημερινότητα και τη συνεργασία των δύο κοινοτήτων. Ούτε αυτό θεωρείται εξασφαλισμένο.
Η συγκυρία έχει βάρος. Ο Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνει στις 31 Δεκεμβρίου τη δεκαετή θητεία του και η Ολγκίν προετοιμάζει την έκθεση της αποστολής της. Ο γενικός γραμματέας μπορεί να πει τα πράγματα με το όνομά τους: ποιος βάζει εμπόδια, τι σημαίνει η στασιμότητα για το μέλλον.
Το «απόλυτο μηδέν» δεν ευνοεί κανέναν. Ο Χριστοδουλίδης θέλει να δείξει ότι το Κυπριακό παραμένει ανοιχτό. Ο Ερχιουρμάν εξελέγη με υπόσχεση να βγάλει τους Τουρκοκυπρίους από τη διεθνή απομόνωση. Ο ΟΗΕ αναζητεί έμπρακτες αποδείξεις πολιτικής βούλησης, πέρα από τις δηλώσεις.
Δύο πραγματικότητες εξηγούν τις εξελίξεις. Η πρώτη αφορά την ουσία. Το 2017, στο Κραν Μοντανά, οι πλευρές είχαν φτάσει στο «παρά πέντε» στρατηγικής συμφωνίας. Αυτό κατέγραψε ο ίδιος ο Γκουτέρες. Οι Κύπριοι ηγέτες δεν ανταποκρίθηκαν από τότε με συγκεκριμένες δεσμεύσεις πάνω στα ζητήματα που εκκρεμούσαν. Σήμερα, η δυναμική εκείνη έχει διαλυθεί.
Ο ΟΗΕ κατέγραψε τις παλιές συγκλίσεις για να μην ξανανοίξουν από την αρχή. Το έγγραφο θα παραδοθεί όταν αρχίσουν διαπραγματεύσεις, ώστε να αποφευχθεί ακόμα ένας κύκλος ατέρμονων αντιπαραθέσεων. Ο Γκουτέρες ζητά διαδικασία με συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο και δέσμευση στην πολιτική ισότητα, σημεία που συναντούν βασικές θέσεις του Ερχιουρμάν. Μια νέα διευρυμένη συνάντηση με Ελλάδα, Τουρκία και Βρετανία απαιτεί προετοιμασία στην ουσία, συμφωνία στη μεθοδολογία και μέτρα εμπιστοσύνης.
Η δεύτερη πραγματικότητα είναι εκλογική. Ο Χριστοδουλίδης έχει δεκαπέντε μήνες μέχρι τις προεδρικές του 2028. Δεν διαθέτει εξασφαλισμένες κομματικές συμμαχίες για επανεκλογή. Θέλει να διαφυλάξει την προοπτική συνέχισης της στήριξής του από το ΔΗΚΟ και το ακροδεξιό ΕΛΑΜ. Προβάλλει τη διείσδυσή του και σε τμήμα του Δημοκρατικού Συναγερμού. Ομως ο ΔΗΣΥ επιλέγει δικό του υποψήφιο στις 28 Νοεμβρίου, μεταξύ Αβέρωφ Νεοφύτου και Γιώργου Παμπορίδη. Οι σημερινές ενδείξεις δεν είναι εξασφαλισμένες ψήφοι και χρειάζεται ισχυρό ποσοστό στον α΄ γύρο κοντά στο 30%.
Τα κόμματα ΔΗΚΟ και ΕΛΑΜ, με περίπου 10% το καθένα, θα σταθμίσουν το συμφέρον τους και τις δυνατότητες επανεκλογής του προέδρου. Σε τέτοιους υπολογισμούς, το Κυπριακό λειτούργησε συχνά ως πολιτικό περιτύλιγμα υποστήριξης ή πρόσχημα αλλαγής γραμμής. Το άνοιγμα σημείων διέλευσης είναι για τα κόμματα αυτά «κόκκινη γραμμή» και θα προκαλέσει αντιδράσεις στο σκληροπυρηνικό ακροατήριό τους.
Ο Χριστοδουλίδης δηλώνει ότι δεν θα μπει από τώρα σε προεκλογική συζήτηση. «Δεν μας ενδιαφέρουν οι επόμενες εκλογές, μας ενδιαφέρουν οι επόμενες γενιές», δήλωσε στις 22 Οκτωβρίου, σε εκδήλωση προσφυγικού σωματείου. Εκεί διπλασίασε επιτόπου την κρατική χορηγία, από 15.000 σε 30.000 ευρώ. Οι δραστηριότητές του καθημερινά περιλαμβάνουν πια περιοδείες, εγκαίνια και εξαγγελίες, με έντονη προεκλογική οσμή και ισχυρή επικοινωνία από τον κρατικό μηχανισμό.
Στην εξίσωση παραμένει η Αγκυρα και η επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στα Κατεχόμενα, που ήταν προγραμματισμένη για χθες Παρασκευή. Ο Ερχιουρμάν είχε συναντήσει τον Ερντογάν στις 30 Οκτωβρίου. Η τουρκική προεδρία μίλησε γενικά για διασφάλιση των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων.
Στα οδοφράγματα υπάρχουν σκοπιμότητες και αντιφάσεις. Τον Μάρτιο του 2025, ο Χριστοδουλίδης και ο τότε Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ συμφώνησαν ενώπιον του Γκουτέρες στη διάνοιξη τεσσάρων σημείων. Ο Γκουτέρες τούς παρουσίασε χάρτη: Μια Μηλιά, Λουρουτζίνα και συμβιβαστική πρόταση για τη διαδρομή Αθηένου – Πυρόι – Αγλαντζιά. Η δέσμευση παραμένει ανεκπλήρωτη. Τώρα συζητείται ένα ελαφρώς διαφοροποιημένο πακέτο, με προσθήκη διόδου Κάμπου – Καραβοστασίου. Ο Χριστοδουλίδης την πρότεινε αντί των Κοκκίνων για το οποίο επέμενε τόσους μήνες.
Ο Χριστοδουλίδης μπορεί να συμφωνήσει τελικά για τα νέα σημεία διέλευσης, αλλά να μεταθέσει το άνοιγμά τους μετά το 2028. Στις 28 Ιανουαρίου συνέδεσε ευθέως την ανακοίνωση νέων σημείων διελεύσεων με την επίσημη επανέναρξη διαπραγματεύσεων. Ετσι, μέτρα που ζητά ο ΟΗΕ για να οικοδομούσαν εμπιστοσύνη μένουν στα χαρτιά.
Ο Κύπριος πρόεδρος έφτιαξε κοινή γνώμη, ένα τμήμα της οποίας αντιδρά έντονα σε σημεία διέλευσης.
Ενας τέτοιος χειρισμός με αναβολή θα περιόριζε τις εσωτερικές αντιδράσεις και το εκλογικό ρίσκο που έχει να αντιμετωπίσει με το ΔΗΚΟ και το ΕΛΑΜ.
●Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr