Σύμφωνα με δημοσίευμα του Türkiye Today, η Άγκυρα απέστειλε στις 10 Νοεμβρίου διπλωματική νότα προς τη Γαλλία, με την οποία γνωστοποίησε τη συγκατάθεσή της για τις ερευνητικές εργασίες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector (GSI).
Η εξέλιξη παρουσιάζεται από τουρκικές διπλωματικές πηγές ως αποτέλεσμα των επαφών μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού και ως επιβεβαίωση ότι οι έρευνες στην περιοχή που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της πρέπει να πραγματοποιούνται με τη δική της συναίνεση. Η συγκεκριμένη εκδοχή, ωστόσο, δεν συνιστά κοινά αποδεκτή ερμηνεία των διπλωματικών επαφών.
Την ίδια στιγμή, τα τουρκικά μέσα Habertürk, Hürriyet Daily News και Haber7 μεταδίδουν ότι η Άγκυρα έδωσε το πράσινο φως στο γαλλικό πλοίο, μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τη Γαλλία. Ειδικότερα, η Hürriyet Daily News επιβεβαιώνει ότι υπήρξαν εντατικές διαβουλεύσεις για τη διατύπωση και τις συντεταγμένες της νέας τουρκικής NAVTEX.
Η νέα τουρκική NAVTEX και η ελληνική αντίδραση
Κομβικό στοιχείο είναι η νέα τουρκική NAVTEX 1127/26, η οποία αναφέρει ότι οι θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες για την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου θα πραγματοποιηθούν σε δύο συγκεκριμένες γραμμές, κατόπιν συντονισμού και με τη συγκατάθεση των αρμόδιων τουρκικών αρχών.
Επικαλείται την τουρκική υφαλοκρηπίδα, όπως αυτή έχει κοινοποιηθεί στον ΟΗΕ με την επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020 (A/74/757), και ορίζει ως περίοδο διεξαγωγής των εργασιών το διάστημα από 10 Νοεμβρίου 2026 έως 19 Μαρτίου 2027. Παράλληλα, ζητεί από τα υπόλοιπα πλοία να διατηρούν απόσταση δύο ναυτικών μιλίων από το Abeille Marengo.
Η Αθήνα, ωστόσο, απέρριψε την τουρκική ερμηνεία. Ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογράμμισαν ότι δεν υποβλήθηκε αίτημα αδειοδότησης προς την Τουρκία και ότι η κίνηση του πλοίου πραγματοποιείται βάσει των ελληνικών αδειών και της NAVTEX που έχει εκδώσει η αρμόδια ελληνική υπηρεσία. Χαρακτήρισαν, μάλιστα, τη νέα τουρκική αγγελία χωρίς ουσιαστική σημασία, επισημαίνοντας ότι εκδόθηκε αφού το πλοίο είχε ήδη ξεκινήσει την πορεία του.
Το χρονικό της έντασης: Από τις ελληνικές NAVTEX στην τουρκική αμφισβήτηση
Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε στις αρχές Νοεμβρίου, όταν επιχειρήθηκε η επανεκκίνηση των ερευνών για το καλώδιο, μετά την ανάληψη του πλειοψηφικού πακέτου της εταιρείας GSI από τη γαλλική Meridiam, με ποσοστό 66%.
– 6 Νοεμβρίου: Η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία εκδίδει τη NAVTEX 1411/26 για τις ερευνητικές εργασίες του Abeille Marengo, ενώ αντίστοιχη αγγελία εκδίδεται από την Κυπριακή Δημοκρατία (345/26). Η Άγκυρα απαντά με τις τουρκικές αντι-NAVTEX, μεταξύ των οποίων η 1105/26, αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία της Ελλάδας και της Κύπρου στις συγκεκριμένες περιοχές.
– 6 Νοεμβρίου: Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοινώνει ότι η διαδικασία εξασφάλισης της τουρκικής συγκατάθεσης δεν έχει ολοκληρωθεί και χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένες τις προγραμματισμένες έρευνες. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οι ελληνικές και κυπριακές NAVTEX έχουν ακυρωθεί από την Τουρκία.
– 9 Νοεμβρίου: Εντείνονται οι διπλωματικές επαφές μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η γαλλική ρηματική διακοίνωση (note verbale), η οποία ενημέρωνε την Τουρκία για την επανέναρξη των εργασιών, χωρίς, σύμφωνα με την Αθήνα, να αναγνωρίζει τις τουρκικές διεκδικήσεις. Στην Ελλάδα, μάλιστα, προκαλούνται πολιτικές αντιδράσεις και ζητούνται εξηγήσεις για το ακριβές περιεχόμενό της.
– 10 Νοεμβρίου: Το Abeille Marengo αποπλέει από το Ηράκλειο, έπειτα από την αναμονή των προηγούμενων ημερών. Λίγες ώρες αργότερα εκδίδεται η τουρκική NAVTEX 1127/26, με την οποία η Άγκυρα εμφανίζει τις έρευνες ως εγκεκριμένες από τις δικές της αρχές. Η Αθήνα απαντά με νέα αγγελία, απορρίπτοντας την τουρκική δικαιοδοσία επί των συγκεκριμένων περιοχών.
Το διπλωματικό παρασκήνιο και η επόμενη ημέρα
Το νέο στοιχείο από το Türkiye Today αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τις επαφές με το Παρίσι ως διπλωματική επιβεβαίωση των θέσεών της.
Ωστόσο, η γαλλική ενημέρωση της Τουρκίας δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων, ούτε προκύπτει ότι η Αθήνα αποδέχθηκε την ανάγκη τουρκικής αδειοδότησης.
Το γεγονός ότι το γαλλικό πλοίο ξεκίνησε τις εργασίες, ενώ η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX που επικαλείται τη δική της συγκατάθεση και η Ελλάδα απάντησε αμφισβητώντας την, αποτυπώνει ακριβώς τη διαφορετική ερμηνεία των διπλωματικών συνεννοήσεων.
Το κρίσιμο πλέον είναι η εξέλιξη των ερευνών στις θαλάσσιες περιοχές ανατολικά της Κρήτης και νοτιοανατολικά της Καρπάθου, όπου θα δοκιμαστεί στην πράξη η δυνατότητα συνέχισης του έργου χωρίς νέα εμπλοκή.