Στις 22 Ιουλίου 2014 το απόγευμα ο Μοχάμεντ Αχμάντ Αχμάντ Φαρούκ, ηλικίας κοντά στα 50, από το Πακιστάν, κρατούμενος στην Αμυγδαλέζα, μεταφέρθηκε στο ιατρείο του κέντρου κράτησης με εισρόφηση και, παρά τις προσπάθειες των γιατρών, άφησε εκεί την τελευταία του πνοή, όπως έγραφε η «Εφ.Συν.» την επομένη.
Μάλιστα, το νεκρό σώμα του Μοχάμεντ μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο «Αγία Ολγα» με αστυνομικό βαν και όχι με ασθενοφόρο, όπως αποκάλυπτε επικαλούμενη πληροφορίες των γιατρών η ΚΕΕΡΦΑ. Ρωτούσε τον τότε υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Βασίλη Κικίλια, και τον τότε υπουργό Υγείας, Μάκη Βορίδη, «από πότε γίνεται διαμετακομιδή πτωμάτων με αστυνομικά βαν;» και «Γιατί δέχτηκαν οι αστυνομικοί να αναλάβουν τη μεταφορά του νεκρού;» Σύμφωνα με την ανακοίνωση, θα γινόταν νεκροψία για να διαπιστωθούν τα αίτια του θανάτου. Σήμερα, 12 χρόνια μετά, όχι μόνο δεν έχoυν γίνει γνωστά τα αίτια, αλλά ο θάνατος δεν καταγράφεται καν στα επίσημα στατιστικά των αστυνομικών αρχών, παρόλο που συνέβη στα χέρια της αστυνομίας.
Δεν είναι ο μόνος θάνατος που έχει εξαφανιστεί από τα αρχεία των αστυνομικών αρχών. Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε τις προηγούμενες ημέρες έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης αποκαλύπτουν ότι δεν έχουν καταγραφεί ή έχουν εξαφανιστεί από τα αρχεία της ΕΛ.ΑΣ. τουλάχιστον 34 θάνατοι προσφύγων και μεταναστών σε αστυνομικά κρατητήρια και κέντρα κράτησης τα τελευταία 25 χρόνια. Πρόκειται για θανάτους που εντοπίζονται την ίδια περίοδο σε εκθέσεις διεθνών οργανισμών, σε δημοσιογραφικά αρχεία και σε μαρτυρίες πρώην κρατουμένων.
«Οι 34 θάνατοι που δεν εμφανίζονταν στα στοιχεία της αστυνομίας αναδεικνύουν μια βαθιά αντίφαση», σημειώνει στην «Εφ.Συν.» η Ανδριανή Φίλη, που πραγματοποίησε την έρευνα μαζί με τον Στέργιο Μαγκριώτη και την Αλις Τρόι-Ντόνοβαν στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, «Medicalising Immigration Detention». Εξηγεί: «Το κράτος ασκεί σχεδόν απόλυτο έλεγχο στους ανθρώπους που κρατά, καθορίζοντας ακόμα και την πρόσβασή τους στην ιατρική περίθαλψη. Κι όμως, όταν αυτοί οι άνθρωποι πεθαίνουν, συχνά δεν έχουμε ούτε τις βασικές πληροφορίες για το τι τους συνέβη. Δεν γνωρίζουμε αν οι θάνατοι αυτοί δεν καταγράφηκαν ποτέ ή αν υπάρχουν σε άλλα εσωτερικά αρχεία. Αυτή η αδιαφάνεια, όμως, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη διαχρονική απανθρωποποίηση των μεταναστών μέσα στο σύστημα κράτησης, όπου οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται περισσότερο ως αντικείμενα ελέγχου παρά ως πρόσωπα με δικαιώματα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι δυσκολευόμαστε να μάθουμε πώς πέθαναν, αλλά και ότι χωρίς συστηματική διερεύνηση των συνθηκών αυτών των θανάτων, οι ίδιες θεσμικές αποτυχίες μπορούν να επαναλαμβάνονται».
Επισημαίνει ότι ο ΟΗΕ έχει συστήσει από το 1991 στα κράτη να δημοσιοποιούν πληροφορίες για τους θανάτους που σχετίζονται με αστυνομικές ενέργειες, ενώ το 2023 η Υπατη Αρμοστεία ζήτησε από τα κράτη να παρέχουν στοιχεία για θανάτους κρατουμένων στα χέρια της αστυνομίας από τη στιγμή της σύλληψης. Σύμφωνα με ευρωπαϊκή δημοσιογραφική έρευνα, στην οποία συμμετείχε από την Ελλάδα το MIIR, τέτοια στοιχεία δημοσιεύονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ήδη από το 1997, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα καταγραφής.
Τα στοιχεία της αστυνομίας αποκτήθηκαν από τους ερευνητές μέσω αιτήσεων πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα και δημοσιοποιήθηκαν πρώτη φορά πριν από μερικές μέρες στην ψηφιακή πλατφόρμα Detention Landscapes, για την οποία συνεργάζονται οι φορείς Border Violence Monitoring Network, Border Criminologies και Mobile Info Team.
Ανύπαρκτη περίθαλψη και σωματική βία
Η έρευνα καταγράφει συνολικά τουλάχιστον 112 θανάτους προσφύγων και μεταναστών σε κρατητήρια και κέντρα κράτησης από το 2000, συνδέοντας τους θανάτους αυτούς με ανεπαρκή ή ανύπαρκτη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και με την ψυχολογική ή σωματική βία στην οποία υπόκεινται οι κρατούμενοι.
Είναι χαρακτηριστικό ότι καταγράφονται 44 αυτοκτονίες, ενώ τουλάχιστον 84 θάνατοι έγιναν σε αστυνομικά τμήματα όπου δεν υπάρχει ιατρικό προσωπικό και 27 σε κέντρα κράτησης, όπου την ιατρική περίθαλψη την παρέχει η δημόσια εταιρεία ΑΕΜΥ, με τεράστια ζητήματα έλλειψης προσωπικού ή συνεννόησης και συνεργασίας με τις αστυνομικές αρχές. Κι όλα αυτά τη στιγμή που η ίδια η αστυνομία καταγράφει περισσότερα από 7.600 επείγοντα ιατρικά περιστατικά προσφύγων και μεταναστών κρατούμενων μεταξύ 2012 και 2024.
Οι περισσότεροι θάνατοι αφορούν Αλβανούς και Πακιστανούς κρατούμενους (13 θάνατοι καταγράφονται για την κάθε εθνικότητα), ενώ σε 32 περιστατικά δεν προσδιορίζεται η υπηκοότητα του νεκρού.
Κρατούμενοι στην κλειστή δομή της Κορίνθου
Εκλιπαρούν αλλά κανείς δεν ακούει
Η έρευνα αναφέρεται σε μαρτυρίες πρώην κρατουμένων, σύμφωνα με τις οποίες αγνοούνται από τις Αρχές οι εκκλήσεις για ιατρική βοήθεια ή αντιμετωπίζονται με καθυστέρηση. Μιλούν για δυσκολίες πρόσβασης σε γιατρούς και για αστυνομικούς που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μεταξύ κρατουμένων και υγειονομικών, παρεμβαίνοντας στην ιατρική μέριμνα με τρόπο συχνά οδυνηρό και τραγικό. «Σε αυτούς τους χώρους, οι αστυνομικοί λειτουργούν ουσιαστικά ως ενδιάμεσοι στην πρόσβαση σε ιατρική βοήθεια, χωρίς να διαθέτουν την κατάλληλη εκπαίδευση», σημειώνει η κ. Φίλη.
«Στην Αμυγδαλέζα υπάρχουν γιατροί, αλλά δεν υπάρχει περίθαλψη», ήταν η μαρτυρία πρώην κρατούμενου. Τον περασμένο Απρίλιο, στο κέντρο κράτησης της Αμυγδαλέζας υπήρχαν επτά επαγγελματίες υγείας, από τους οποίους δύο γιατροί και δύο νοσηλευτές, για περισσότερους από 650 κρατούμενους. Στο πρόγραμμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης της Αμυγδαλέζας, που χρηματοδοτείται με ευρωπαϊκά κονδύλια, εργάζονται και 97 συνοροφύλακες με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, στα καθήκοντα των οποίων περιλαμβάνεται η διευκόλυνση των ιατρικών εξετάσεων και της μεταφοράς κρατουμένων σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας.
Ωστόσο, μαρτυρίες επαγγελματιών που έχουν εργαστεί για την ΑΕΜΥ αναφέρουν περιστατικά παρεμπόδισης του ιατρικού έργου από τους αστυνομικούς και καταγράφουν προβλήματα οργάνωσης, ανεπαρκή επιτήρηση, δυσκολίες πρόσβασης σε ιατρικό εξοπλισμό και ασυνέχειες στη θεραπεία.
Σε άρθρο τους στην πλατφόρμα Border Criminologies [A. Fili, Stergios Magkriotis and A. Troy-Donovan. (2026) «Building an archive of deaths in Greek immigration detention centres») οι τρεις ερευνητές επισημαίνουν ότι οι θάνατοι αυτοί δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά εντάσσονται σε μια πολιτική ποινικοποίησης που τον τελευταίο χρόνο διευρύνει τους λόγους και τη διάρκεια της κράτησης με την ποινικοποίηση της παράτυπης παραμονής του διαβόητου νόμου Πλεύρη, ενώ αναφέρονται στις απάνθρωπες συνθήκες που επικρατούν στη δομή της Σιντικής, όπου οι ίδιοι οι κρατούμενοι δηλώνουν με τραγικό τρόπο πως «είναι προτιμότερος ο θάνατος».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr