Η 7χρονη Δικτατορία αποτέλεσε κρίσιμη καμπή στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας, ενώ η εξέγερση του Πολυτεχνείου ήταν μια ηρωική πράξη αντίστασης της φοιτητικής νεολαίας και του ελληνικού λαού.
Οι εγχώριες αντιδραστικές δυνάμεις, στην προσπάθεια τους να ανακόψουν την δυναμική του ριζοσπαστικού λαϊκού κινήματος στη δεκαετία ‘60, για πραγματική δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη και πολιτιστική αναγέννηση, επέβαλαν στις 21 Απρίλη 1867, τη Χούντα των συνταγματαρχών, με τη στήριξη των Αμερικανο-Νατοϊκών ιμπεριαλιστών. Η επιβολή της εξυπηρετούσε ταυτόχρονα και τα γεωπολιτικά τους σχέδια στην ευρύτερη περιοχή, εν όψει της κυοφορούμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε τον Ιούνιο 1967 με τον πόλεμο των 7 ημερών, μεταξύ Ισραήλ-Αιγύπτου.
L’ Etait se moi!
Για την εγχώρια ολιγαρχία, η Χούντα ήταν ευκαιρία έντασης της εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, καθώς και τη διασφάλιση της κυριαρχίας της αστικής τάξης και των πατρόνων της. Από την πρώτη ημέρα επιβολής της Δικτατορίας, έγιναν μαζικές συλλήψεις κυρίως αριστερών πολιτών (στην ουσία κομμουνιστών δεδομένου ότι το ΚΚΕ ήταν παράνομο), με διώξεις, συλλήψεις, βασανιστήρια, φυλακίσεις, εξορίες και άγρια λογοκρισία. Στην κοινωνία επεβλήθη καθεστώς …«άκρα του τάφου σιωπή»! Οι απριλιανοί δικτάτορες (Παπαδόπουλος-Παττακός-Μακαρέζος) αυτοανακηρύχτηκαν σε «επίσημο κράτος» (L’Etait se moi!), που «έλυναν και έδεναν» σε κάθε ζήτημα. Θεμελιώδη πολιτικά δικαιώματα και ελευθερίες καταπατήθηκαν, ενώ απαγορεύτηκαν οι λαϊκές συγκεντρώσεις. Χιλιάδες αριστεροί αγωνιστές από την ΕΔΑ και τη Νεολαία Λαμπράκη, καθώς και άλλες αριστερές οργανώσεις και δημοκρατικούς φορείς, συνελήφθησαν και εκτοπίστηκαν στη Γυάρο, ενώ πολλοί βασανίστηκαν στο κάτεργο της Μπουμπουλίνας, μεταξύ αυτών και ο γράφων, ως μέλος τότε της «Νεολαίας Λαμπράκη» και του «Συλλόγου Εργαζομένων Μαθητών Μέσης Εκπαίδευσης» (ΣΕΜΜΕ).
Εξέγερση Πολυτεχνείου: Αποκορύφωμα των λαϊκών αντιστάσεων
Από τις πρώτες ημέρες της Χούντας, εκδηλώθηκαν λαϊκές αντιστάσεις, με απλές μορφές (προκηρύξεις, συνθήματα, κά), ενώ στην πορεία πήραν πιο δυναμικό χαρακτήρα (πχ. βόμβες, μέχρι και απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Παπαδόπουλου από τον Αλέξανδρο Παναγούλη), ενώ αναπτύχθηκε ισχυρό αντιδικτατορικό κίνημα στο εξωτερικό, από έλληνες και ευρωπαίους πολίτες (φοιτητές, εργαζόμενους, διανοούμενους, κά). Από τις αρχές της 1970-73, στην Ελλάδα άρχισε η ανάπτυξη ενός ρωμαλέου φοιτητικού αντιδικτατορικού κινήματος με καταλήψεις Πανεπιστημιακών Σχολών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, κ.ά. Εμφανίστηκαν και οι εθνικο-τοπικοί φοιτητικοί σύλλογοι, με τυπικά νόμιμη λειτουργία. Οι ανοιχτές διαμαρτυρίες των φοιτητών, οι διώξεις και υποχρεωτικές στρατεύσεις, το Κίνημα του Ναυτικού το Μάη 1973, ανάγκασαν τη Χούντα να καταφύγει σε ένα ψευτο-εκδημοκρατισμό, με τη λεγόμενη «μαρκεζινοποίηση». Ωστόσο με «ασπιρίνες» δεν γιατρευόταν ο ….«δημοκράτης λαός» και το Νοέμβρη 1973, έγινε κάτι που έμοιαζε σαν …«έφοδος στον ουρανό». Η πενθήμερη κατάληψη του Πολυτεχνείου με κυρίαρχα συνθήματα, «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία-Εθνική Ανεξαρτησία», «Έξω οι ΗΠΑ-Έξω το ΝΑΤΟ», κ.ά., η έφοδος των τανκς, μαζί του Στρατού και Αστυνομίας στο Πολυτεχνείο, οι δεκάδες νεκροί, οι διώξεις, οι συλλήψεις, οι βασανισμοί, το πέρασμα στην «παρανομία» πολλών αγωνιστών και η φυγή όσων μπόρεσαν στο εξωτερικό προκειμένου να αποφύγουν τη σύλληψη, όπως ο γράφων!! Το νέο χουντικό πραξικόπημα από τον Ιωαννίδη και σε συνέχεια η προδοσία της Κύπρου, ήταν γεγονότα που οδήγησαν στην κατάρρευση της Χούντας, στις αρχές Ιουλίου 1974! Ο ρόλος των Αριστερών-ριζοσπαστικών-αντιδικτατορικών λαϊκών δυνάμεων στο φοιτητικό κίνημα (Αντι-ΕΦΕΕ/ΚΝΕ, Ρήγας Φεραίος, ΠΑΚ, κ.ά.), ήταν ιδιαίτερα σημαντικός, αλλά σίγουρα η προδοσία της Κύπρου υπήρξε καταλύτης στην τελική πτώση της Χούντας.
Μεταπολίτευση: Λιγοστές μεταρρυθμίσεις και Νεοφιλελεύθερη αντεπίθεση
Η πτώση της Χούντας και η επιστροφή στην αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, με κυβέρνηση ΝΔ και Κ. Καραμανλή, δεν ανταποκρινόταν στις θυσίες και προσδοκίες των αγωνιστών του Πολυτεχνείου και του ελληνικού λαού. Η υπόσχεση για «αποχουντοποίηση» περιορίστηκε στην καταδίκη των ηγετών της Χούντας και ορισμένων βασανιστών, καθώς και οριακές αλλαγές σε Αστυνομία και Στρατό. Κάτω από την πίεση του ανερχόμενου ριζοσπαστικού λαϊκού κινήματος και της Αριστεράς, έγιναν ορισμένα βήματα εκδημοκρατισμού και στήριξης των λαϊκών εισοδημάτων, τα οποία από το 1981 διευρύνθηκαν με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση υπό τον Α. Παπανδρέου. Ωστόσο τα θετικά βήματα ανακόπηκαν από το 1985, με τη βαθμιαία στροφή στο Νεοφιλελεύθερο «αφήγημα» από τον Κ. Σημίτη, για να γίνει επίσημο δόγμα της οικονομικής πολιτικής το 1993, με την άνοδο της ΝΔ στην κυβέρνηση υπό τον Κ. Μητσοτάκη (ιδιωτικοποιήσεις, περικοπές λαϊκών εισοδημάτων, κοινωνικών δαπανών, κά). Ωστόσο η βαθιά κρίση του 2008-2009, οδήγησε την ελληνική κοινωνία μια 10ετία στην …«εποχή των παγετώνων» (!) με την εφαρμογή τριών Μνημονίων, που επέβαλε η Ευρωζωνική «τρόικα» (ΕΕ-ΔΝΤ-ΕΚΤ), μετατρέποντας τον ελληνικό λαό σε «πειραματόζωο» στο όνομα σωτηρίας της Ευρωζώνης, διαψεύδοντας τις αυταπάτες για ΕΕ της «αλληλεγγύης», της «σύγκλισης των οικονομιών», του «εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης», του «ισχυρού Ευρώ και ισχυρής Ελλάδας», κ.ά.!
Το «Σήμερα» που ζούμε και ….το αναγκαίο «Αύριο» που αναζητούμε!
Την τελευταία 7ετία μετά την «τυπική λήξη» του Γ’ Μνημονίου (2018) που εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ και η ανάληψη της διακυβέρνησης από τη ΝΔ, βιώνουμε μια οικονομική και κοινωνική πολιτική, με ακραία νεοφιλελεύθερα μέτρα, που οδηγούν βήμα-βήμα μισθωτούς εργαζόμενους, συνταξιούχους, λαϊκά στρώματα και νεολαία σε εξαθλίωση, ενώ συνεχίζεται η πολιτική ξεπουλήματος, ότι απόμεινε από τις ΔΕΚΟ και τη δημόσια περιουσία, σε ξένους και εγχώριους κεφαλαιούχους και ενίσχυσης των κερδών των επιχειρηματικών ομίλων της Ολιγαρχίας. Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε διαδικασία βαθειάς παρακμής (παραγωγικής, οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής, δημογραφικής), εντός μιας «Ευρωπαϊκής Ένωσης» που παραδέρνει στην κρίση λόγω της πολιτικής των κυρίαρχων ελίτ. Παράλληλα η κυβέρνηση ακολουθεί μια αντιδημοκρατική πολιτική κρατικής διαχείρισης, με πρωτοφανή οικονομικο-πολιτικά σκάνδαλα, καταρρακώνοντας κάθε έννοια αστικής και κοινωνικής δικαιοσύνης. Από την άλλη στον εξωτερικό τομέα …«δίνει τα ρέστα» στην Αμερικανο-Νατοϊκή και Ευρωζωνική επιτροπεία, συνδυάζοντας μια έντονη φιλο-ισραηλινή στάση και αχαρακτήριστη αντιρωσική υστερία στα πρότυπα της Επιτρόπου εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας! Στο παλλαϊκό σύνθημα «έξω οι βάσεις ΗΠΑ και ΝΑΤΟ», η απάντηση είναι περισσότερες βάσεις και επιτροπεία. Στο σύνθημα «Εθνική Ανεξαρτησία-Λαϊκή Κυριαρχία», η απάντηση είναι περισσότερη υποταγή σε ΗΠΑ και ΕΕ. Ωστόσο στο «Τώρα» δεν σταματάει η ζωή, αλλά έρχεται πιο επιτακτικά στο προσκήνιο η αναζήτηση ενός «Αύριο», ‘ιστορικά αναγκαίου’, που να ανοίγει ελπιδοφόρους ορίζοντες στον ελληνικό λαό και τη χώρα.
Τα οράματα της Γενιάς του Πολυτεχνείου και ευρύτερα του ελληνικού λαού, για βαθειά κοινωνική αλλαγή, με διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης, ουσιαστικής δημοκρατίας, εθνικής ανεξαρτησίας και οικονομικής κυριαρχίας, παραμένουν πάντα επίκαιρα. Κρίσιμο ρόλο για μια τέτοια εξέλιξη, είναι οι αριστερές και ριζοσπαστικές δυνάμεις να βγουν αγωνιστικά και να γίνουν πρωταγωνιστές των εξελίξεων. Αυτό φέρνει στο προσκήνιο το ζήτημα της «κοινής δράσης» των αριστερών ριζοσπαστικών δυνάμεων, στη βάση ενός κοινού πλαισίου αγωνιστικών στόχων και διαμόρφωσης «μεταβατικού προγράμματος», με στόχο βαθιές οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές, συνδεδεμένων στενά με την σοσιαλιστική προοπτική.
Ο Μαρξ, με αφορμή τις εργατικές εξεγέρσεις του 19ου αιώνα, έκανε μια διορατική επισήμανση που σηματοδοτεί «ιστορική αισιοδοξία». Συγκεκριμένα σημειώνει ότι: «Οι προλεταριακές επαναστάσεις κάνουν αδιάκοπη κριτική στον ίδιο τους τον εαυτό, διακόπτουν κάθε τόσο την ίδια τους την πορεία, ξαναγυρίζουν σε εκείνο που φαίνεται ότι έχει πραγματοποιηθεί για να το ξαναρχίσουν από την αρχή, περιγελάνε με ωμή ακρίβεια τις μισοτελειωμένες δουλειές, …οπισθοχωρούν συνεχώς μπροστά στην ακαθόριστη απεραντοσύνη των σκοπών τους, ώσπου να δημιουργηθεί η κατάσταση που κάνει αδύνατο το ξαναγύρισμα»! Προσδοκώντας λοιπόν ένα ελπιδοφόρο μέλλον, με βάση την ιστορική αισιοδοξία, χρειάζεται να αναλύσουμε τα νέα δεδομένα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, τις αντιθέσεις που δημιουργεί η αυξανόμενη ανισοκατανομή εισοδήματος και πλούτου σε βάρος των εργαζόμενων και των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, την ανάπτυξη πολύμορφων αντιστάσεων και νέων μορφών συσπείρωσης των λαϊκών δυνάμεων και εφαρμογής «πολιτικής συμμαχιών» σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.
Σε αυτήν την επιδίωξη, κάθε αριστερή συλλογικότητα έχει τη θέση της, με αντίστοιχα δικαιώματα και υποχρεώσεις, αναλαμβάνοντας τις αναγκαίες ιστορικές ευθύνες που ενέχουν δυσκολίες και κινδύνους, αλλά και ελπιδοφόρες προοπτικές για τον ελληνικό λαό. Ταυτόχρονα λόγω της γεωπολιτικής θέσης και του μεγέθους της χώρας, χρειάζεται διορατικός και ρεαλιστικός υπολογισμός των γεωπολιτικών αντιθέσεων στην ευρύτερη περιοχή, την εφαρμογή ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής, ειρήνης και ισότιμης συνεργασίας με όλες τις χώρες και την απόρριψη υποταγής στα Αμερικανο-Νατοϊκά κέντρα. Προώθηση παράλληλα κοινών πολιτικών πρωτοβουλιών και δράσεων, με προοδευτικά κινήματα άλλων χωρών και ενίσχυση της διεθνούς αλληλεγγύης. Για να γίνει ωστόσο αφύπνιση του «κοιμώμενου γίγαντα» (ενός ριζοσπαστικού λαϊκού κινήματος), χρειάζεται να περάσουμε, όπως χαρακτηριστικά τόνιζε ο Α.Γκράμσι …«από την απαισιοδοξία της ανάλυσης στην αισιοδοξία της δράσης»!
(*) Περιλαμβάνεται στο βιβλίο ΤΟΤΕ και ΤΩΡΑ, μαρτυρίες 34 αγωνιστών του Πολυτεχνείου. Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ, 2026
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr