Τελευταία νέα
Efsyn.gr

Ο Πάνος Βλάχος στην «Εφ.Συν.»: «Την ευθύνη έχουν όσοι συνειδητά ξεπουλάνε τη χώρα»

Ο Πάνος Βλάχος έχει αποφασίσει να μιλά λιγότερο. Οχι επειδή φοβάται ότι τα λόγια του θα απομονωθούν και θα αναπαραχθούν αποσπασματικά, αλλά επειδή πιστεύει πως όσα κάνουμε έχουν μεγαλύτερη αξία από όσα λέμε. «Νιώθω ότι είναι περισσότερο χρήσιμο να πράττω παρά να μιλάω», λέει. Αλλωστε, η έκθεση δεν είναι κάτι που τον φοβίζει. Είναι, όπως εξηγεί, αναπόσπαστο κομμάτι της δουλειάς του. «Είμαι περήφανος για αυτά που λέω, γιατί έρχονται σε αρμονία με τις πράξεις μου», ξεκαθαρίζει από την αρχή της συζήτησής μας για τις Νησίδες της «Εφ.Συν.».
Η γοητεία που ασκεί στο κοινό είναι αδιαμφισβήτητη. Εχει αυτό που λέμε «γκελ». Το γεγονός ότι η παράσταση «Αλεξ / Αλέξανδρος», στην οποία πρωταγωνιστεί και συνυπογράφει το κείμενο μαζί με τη Λητώ Τριανταφυλλίδου, έγινε sold out πριν ακόμη από την πρεμιέρα της, είναι ενδεικτικό. Για τη φετινή σεζόν, ο Πάνος Βλάχος δεν επαναπαύτηκε στις δάφνες του ούτε επέλεξε τον εύκολο δρόμο. Αντίθετα, ρίσκαρε, σήκωσε τα μανίκια και δούλεψε σκληρά, όπως μαρτυρά και το αποτέλεσμα. Καταπιάστηκε με την αληθινή ιστορία της εξαφάνισης του Αλεξ στη Βέροια, το 2006, για να μιλήσει για το εδώ και τώρα. «Το σήμερα είναι που με καίει», λέει. Και αυτή την ανάγκη του δεν θα μπορούσε να την ικανοποιήσει κανένα από τα γνωστά και σπουδαία κείμενα της παγκόσμιας δραματουργίας.
Οταν μιλά για όσα τον απασχολούν, το πάθος του είναι εμφανές. Επιρρίπτει τις ευθύνες πρωτίστως στην εξουσία και όχι στην κοινωνία, χωρίς, ωστόσο, να αποφεύγει την αυτοκριτική. Αναφερόμενος στον πρόσφατα εκλιπόντα δάσκαλό του, τον σπουδαίο Νίκο Καλογερόπουλο, καταλήγει σε μια προτροπή που μοιάζει να συνοψίζει και τη δική του στάση απέναντι στα πράγματα: να «αντισταθούμε». Ακόμη και σε όσα ο ίδιος υποστηρίζει.
Μεγάλο μέρος του κοινού θα σας ακολουθούσε σε οτιδήποτε κι αν επιλέγατε να ανεβάσετε φέτος. Παρ’ όλα αυτά, επιλέξατε έναν πιο δύσκολο δρόμο: ένα εντελώς νέο έργο παιγμένο από εσάς και εναλλάξ δύο ομάδες 11χρονων αγοριών. Η παράσταση, που έχει ξεκινήσει εδώ και λίγες ημέρες, έχει κερδίσει πολύ θετικές εντυπώσεις. Νιώθετε δικαιωμένος που ρισκάρατε;
Αλλάζω κι εγώ ο ίδιος διαρκώς και προσπαθώ να βρίσκω νέους τρόπους για να επικοινωνώ με τις ιδέες με τις οποίες θέλω να αναμετρηθώ. Ασφαλώς, το θέατρο είναι ένα ζωντανό παιχνίδι που δεν υπάρχει χωρίς το κοινό. Από την άλλη, όμως, οποιαδήποτε προσδοκία -η οποία μπορεί τελικά να αποδειχθεί και παγίδα- γεννιέται μέσα από την ίδια τη δουλειά μας και όχι από κάτι άλλο. Το συγκεκριμένο πρότζεκτ, με την παρουσία των παιδιών, φαίνεται να έχει στέρεες βάσεις. Μέχρι εκεί. Είναι ένα στοίχημα που δεν μπορεί ποτέ να θεωρηθεί οριστικά κερδισμένο. Γιατί μετακινούμαστε καθημερινά, καθώς έχουμε να κάνουμε με ανήλικους ερασιτέχνες ηθοποιούς και επίσης προϋποθέτει ότι το κοινό θα έρθει με μια «ανοιχτωσιά». Βρισκόμαστε, λοιπόν, μέσα σε αυτή τη διαδικασία, σε αυτό το πείραμα και σε αυτό το ρίσκο, προσπαθώντας να είμαστε κάθε φορά πραγματικά παρόντες. Είμαι χαρούμενος που αυτή η αναμέτρηση αξίζει τον κόπο, ανεξάρτητα από το αν θα θεωρηθεί τελικά επιτυχημένη ή όχι.
Με αφορμή ένα πραγματικό περιστατικό, την εξαφάνιση του 11χρονου Αλεξ, εκθέτετε τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας. Βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι την ημέρα που παρακολούθησα την παράσταση, πρώτο θέμα στην επικαιρότητα ήταν η διαφθορά, η οποία μοιάζει πλέον να διδάσκεται «από κούνια» στα παιδιά ως μέσο για να εξασφαλίσουν την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο. Πόσο βαθιά πιστεύετε ότι έχουν περάσει αυτές οι αντιλήψεις στην κοινωνία μας;
Η παράσταση μπορεί να εκθέτει το πλαίσιο μέσα στο οποίο φυτρώνει και ανθίζει η βία, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται τέτοιου είδους συμπεριφορές και άνθρωποι. Ομως, εγώ θα είμαι ξεκάθαρος και κατηγορηματικός, όσο αντέχω και όσο δεν φοβάμαι: την ευθύνη για την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε δεν την έχει η κοινωνία, αλλά η εξουσία. Μια εξουσία που συνειδητά ξεπουλάει τη χώρα, ξεπουλάει το μέλλον μας, παίζει κορόνα-γράμματα με τις ζωές μας, δολοφονεί χωρίς καν να ζητά συγγνώμη και κλέβει χωρίς να έχει την αξιοπρέπεια ούτε να προσπαθεί να το κρύψει. Δεν είναι, λοιπόν, η «κακιά κοινωνία» που δεν ξεσηκώνεται. Κάποιος συντηρεί αυτή την κατάσταση, κάποιος την τροφοδοτεί με το τίποτα. Μας ταΐζουν καθημερινά, από τις ειδήσεις μέχρι την οθόνη του κινητού που κρατάμε στα χέρια μας, αυτή την αέναη ρουλέτα. Τι περιμένουμε, λοιπόν, να κάνει ο άνθρωπος; Εγώ δεν θέλω αυτή την Ελλάδα. Δεν πιστεύω ότι είμαστε ικανοί μόνο γι’ αυτό. Θα ένιωθα γερασμένος αν άρχιζα να λέω «αυτοί είμαστε». Να μιλήσουμε για την ελληνική κοινωνία; Για τον ραγιαδισμό; Για το τι ήταν οι παππούδες μας, για το αν είμαστε ακόμη ένα χωριό; Δεν θέλω να μιλάω με αυτούς τους όρους. Γι’ αυτό κάνω τέτοιες παραστάσεις και γι’ αυτό παίρνω τέτοια ρίσκα. Γιατί εξακολουθώ να πιστεύω σε κάτι διαφορετικό. Και θα συνεχίσω να το κάνω για όσο το πιστεύω.
Εγώ δεν θέλω αυτή την Ελλάδα. Δεν πιστεύω ότι είμαστε ικανοί μόνο γι’ αυτό. Θα ένιωθα γερασμένος αν άρχιζα να λέω «αυτοί είμαστε»
Στο έργο μεταμορφώνεστε σε καθηγητή χορωδίας, αστυνομικό, προπονητή, γιατρό, δημοσιογράφο, προκειμένου να θίξετε τα κακώς κείμενα κάθε χώρου. Και ίσως όχι τυχαία, ξεκινάτε από τον χώρο της ίδιας της τέχνης. Οντας και ο ίδιος καλλιτέχνης, θα λέγατε ότι πρόκειται για μια μορφή αυτοκριτικής;
Οταν γράφουμε με τη Λητώ, ποτέ δεν βγάζουμε τον εαυτό μας έξω από την εξίσωση. Δεν δείχνουμε με το δάχτυλο. Περισσότερο σηκώνουμε έναν καθρέφτη. Κι εμείς έχουμε πέσει στις παγίδες του λαϊκισμού ή έχουμε καταφύγει σε εύκολες απαντήσεις για πράγματα που, στην πραγματικότητα, δεν έχουν καν απάντηση. Δυστυχώς, οι αυθεντίες του σήμερα, που καπηλεύονται τα πάντα, από τον θρήνο και τον θάνατο μέχρι και την ίδια την τέχνη, μιλάνε για αυτό το άλμα στον αιθέρα που κάνουν, ενώ καλά καλά δεν έχουν πατήσει στη γη.
Δεν έχουμε συναντήσει τους συνανθρώπους μας. Δεν έχουμε επιστρέψει στην επικοινωνία, στην επαφή, στην προσπάθεια να κατανοήσουμε τα ίδια νοήματα, τις ίδιες λέξεις. Να λέμε «καλημέρα» και να εννοούμε καλημέρα. Να λέμε «έρωτας» και να εννοούμε έρωτα. Ελευθερία, δημοκρατία, δικαιοσύνη, μέλλον. Δεν εννοούμε πια τα ίδια πράγματα. Η δική μου γενιά το έχει χάσει εντελώς αυτό. Γι’ αυτό κάνουμε μια παράσταση που μιλάει για το σήμερα. Γι’ αυτό καταπιανόμαστε και με το ζήτημα της εξαφάνισης του μικρού Αλεξ. Υπάρχουν σπουδαία θεατρικά έργα που μιλούν διαχρονικά για την ήττα της κοινωνίας απέναντι στη βία. Ομως, εμένα με «καίει» το σήμερα. Και αντί να στραφούμε στο παρελθόν, επιλέγουμε να μιλήσουμε για κάτι πολύ σύγχρονο, κάτι που μπορεί να συναντήσουμε ακόμη και στο μέλλον.
Η παράσταση μπορεί να εκθέτει το πλαίσιο μέσα στο οποίο φυτρώνει και ανθίζει η βία
Στην τελευταία σκηνή, που βρήκα συγκλονιστική, τα παιδιά εμφανίζονται φορώντας τα ρούχα όλων των ρόλων που υποδυθήκατε, συμβολίζοντας έτσι αυτή τη συνέχεια των ίδιων συμπεριφορών και στο μέλλον. Πιστεύετε ότι υπάρχει κάποια διέξοδος;
Πάντα αυτό αναρωτιέμαι κι εγώ. Ο Θάνος Μικρούτσικος το έχει απαντήσει με έναν πολύ ωραίο τρόπο, στον οποίο κι εγώ επιστρέφω: στον στίχο του Καββαδία «Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία». Κινήσου προς το αδύνατο. Ο χρόνος μπορεί να σε νικήσει, αλλά αξίζει να πολεμάς για το αδύνατο. Για εκείνες τις στιγμές που θα μπορείς να πεις: «Εγώ, ρε γαμώτο, κάπου σε σταμάτησα. Θα με νικήσεις στο τέλος, αλλά κάποια στιγμή σταμάτησα τον χρόνο». Δεν είναι απαισιόδοξο αυτό. Το ζήτημα είναι πώς στεκόμαστε απέναντι στην ήττα, τι θέση παίρνουμε και πώς επιλέγουμε να βοηθήσουμε και να βοηθηθούμε. Εμένα, πάντως, αυτό μου δίνει νόημα. Εχει νόημα να πολεμάς για το αδύνατο, γιατί έτσι αξίζει να ζεις. Κι ας μοιάζει, για κάποιους, ουτοπικό το θέαμα ενός ανθρώπου που χορεύει πάνω στο φτερό του καρχαρία.
Να μιλήσουμε λίγο για τον δάσκαλό σας, τον Νίκο Καλογερόπουλο. Τι είναι αυτό που κρατάτε από εκείνον σαν πυξίδα μέσα σας;
Πέρασαν τρεις μήνες από τον χαμό του και είναι η πρώτη μου παράσταση που δεν θα δει. Και μάλιστα, μια παράσταση που αποτελεί φόρο τιμής προς εκείνον και προς τον τρόπο με τον οποίο αντιστεκόταν, αντιδρούσε και διαφωνούσε, ακόμα και με τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτό θα σας απαντούσα και στο ερώτημα γιατί υπάρχει ο ρόλος του καθηγητή χορωδίας: πρώτα απ’ όλα, διαφωνούσε με τον ίδιο του τον εαυτό. Πάντα έλεγε αυτό το υπέροχο ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού, το «Αντισταθείτε»: «Σε μένα ακόμα που σας ιστορώ αντισταθείτε».
Είμαι λίγο μουδιασμένος αυτό το διάστημα, γιατί ο χαμός του, σε συνδυασμό με αυτή την παράσταση που έχει να κάνει με μικρά παιδιά, με φέρνει για πρώτη φορά στη θέση να με βλέπουν κάποιοι ως δάσκαλο. Ενώ εγώ, σε όλη μου τη ζωή, είχα τον Καλόγερα και ήμουν μαθητής, όπως λέει και στο τραγούδι του: «Εγώ δηλώνω μαθητής ετουτουνού του κόσμου, κι εσύ αν είσαι δάσκαλος να καταλάβω δώσ’ μου…». Τώρα, με φέρνει μια συγκυρία μπροστά σε δέκα παιδιά που περιμένουν από μένα απαντήσεις τις οποίες δεν έχω. Κι έχει μια γοητεία αυτό: ότι ψάχνω να βρω μαζί τους τις λύσεις και τις απαντήσεις.

Η Ελλάδα της κρίσης στον «Οβολό» του Χαραλάμπους
Στο «εδώ και τώρα» αναφέρεται και η νέα ταινία στην οποία πρωταγωνιστεί. Ο «Οβολός» του Κώστα Χαραλάμπους έκανε την πρώτη του προβολή πριν από δύο εβδομάδες, στο πλαίσιο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ενώ αναμένεται να κυκλοφορήσει στις κινηματογραφικές αίθουσες σε όλη την Ελλάδα στις 3 Δεκεμβρίου. Ο Πάνος Βλάχος πλαισιώνεται από ένα εξαιρετικό καστ, στο οποίο συμμετέχουν οι Κωνσταντίνος Μπιμπής, Βάλια Παπακωνσταντίνου, Βιργινία Ταμπαροπούλου, Εφη Γούση, Μαρία Οικονόμου, Κώστας Αρζόγλου, Λεωνίδας Κακούρης, Στεφανία Γουλιώτη, Γιώργης Τσουρής, Παναγιώτης Μπουγιούρης και άλλοι.
Η ιστορία μάς μεταφέρει στην Ελλάδα του 2014, στο αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης, όπου πέντε απολυμένοι συνάδελφοι κερδίζουν ένα δελτίο τζόκερ. Η απρόσμενη τύχη, ωστόσο, δοκιμάζει τις σχέσεις τους, καθώς ο φόβος, η ανασφάλεια και η δύναμη του χρήματος φέρνουν στην επιφάνεια κρυφές προθέσεις και μετατρέπουν τη φιλία σε πεδίο σύγκρουσης.
Μιλήστε μας για τον ήρωα που υποδύεστε στον «Οβολό».
Ο Λουκάς βιώνει μεγάλη οικονομική κατάρρευση. Πιστεύει ότι του αξίζουν περισσότερα από όσα έχει αυτή τη στιγμή, γιατί θεωρεί ότι η ζωή τον έχει αδικήσει. Αυτή η αντίληψη είναι κάτι που θα το βρίσκει συνεχώς μπροστά του. Για μένα, είναι ένα πολύ ωραίο μάθημα το ότι κανείς δεν μας αδικεί, αλλά τελικά παίρνουμε αυτό που μας αναλογεί, μέσα από τις πράξεις μας και αυτά που διεκδικούμε. Ο συγκεκριμένος άνθρωπος, μέσα από όλα όσα του συμβαίνουν, αλλά και μέσα από τη σχέση του με το χρήμα και την αλλοτρίωσή του από αυτό, φτάνει στο σημείο να βιώσει φρικτά πράγματα, όπως την απαγωγή του γιου του, χωρίς να μπορεί να τα διαχειριστεί.
Η ταινία ρίχνει ένα πολύ ενδιαφέρον βλέμμα στην Ελλάδα της κρίσης μέσα από μια ομάδα ανθρώπων που κερδίζουν ένα λαχείο και το χρήμα τούς αλλοτριώνει απόλυτα. Είναι μια πολύ δικιά μας ιστορία και αυτή. Πολύ ελληνική αλλά και παγκόσμια.
info: Αλεξ / Αλέξανδρος. Μια μικρή ιστορία για τη βία, της Λ. Τριανταφυλλίδου και του Π. Βλάχου. Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης / Κεντρική Σκηνή Πειραιώς 206, Ταύρος. Προστέθηκαν νέες ημερομηνίες κι απομένουν ελάχιστα εισιτήρια διαθέσιμα έως τις 30 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε επίσης...